Арал тэнгис
Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
- "Арал тэнгис" нь энэ хуудсанд шууд холбогджээ. Өөр утгыг үзэхийг хүсвэл, Арал (Салаа утга)-г үзнэ үү.
Арал тэнгис (Казах хэл: Aral Tengizi, Узбек хэл: Orol dengizi, Орос хэл: Аральскοе мοре) нь Төв Азид, Казакстан, Узбекистан улсын хооронд орших, эх газар дундын тэнгис юм. Уг тэнгис нь нэг га талбайд 1000 ба түүнээс олон аралтай учраас уг нэрийг авжээ.
1960-аад оноос эхлэн Арал тэнгис нь маш хурдан ширгэж эхэлсэн нь хуучин ЗХУ-ын үед, Арал тэнгист цутгадаг Амударья, Сирдарья мөрний гольдролыг өөрчлөн урсгасантай холбоотой юм.
1960 онд 68,000 км² талбайтай, 1100 км³ усны нөөцтэй байсан уг тэнгисийн усны нийт эзэлхүүний 80% нь ширгэж, усаар бүрхэгддэг байсан гадаргуугийн 60% нь хуурай болсон байна. 1998 оны байдлаар тэнгисийн гадаргуугийн талбай 28,687 км², 2004 онд 17,160 км² болж багасcан ба 1960-аад онд 10 гр/л байсан усны давсжилт, мөн үед 45 гр/л болж нэмэгджээ.
[Засварлах] Гадаад холбоос
 |
Commons: Арал тэнгис - зураг, медиа материалууд |
- Maps and Data of the Aral Sea Basin
- Kazakhstan Government and World Bank Project for Saving Aral Sea, 14 December 2006*
- BBC article by David Shukman on a study that finds high levels of DNA damage that could explain the region's abnormally high cancer rate; Muynak, Uzbekistan, 29 June 2004
- New Scientist article, 21 July 2003
- BBC article on planned dam, 29 October 2003
- BBC article on approved loan from World Bank, 09 April 2007
- EcoWorld article "Arctic to Aral", 6 November 2005
- Satellite images of the Aral Sea on NASA's Visible Earth website
- Earth Observatory: Rebirth island joins the mainland
- www.american.edu: Aral Sea Loss and Cotton
- Earthshots: Satellite Images of Environmental Change - U.S. Geological Survey
- Anthrax 'time bomb' ticking in Aral Sea, researchers say - CNN's report on bioweapons dump on Vozrozhdeniya Island
- Atlas of Our Changing Environment - United Nations Environment Programme.
- aral2006
