Армен

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Бүгд Найрамдах Армен улс
Հայաստանի Հանրապետություն
Төрийн далбаа Төрийн сүлд
Төрийн дууллын нэр:
арм. Մեր Հայրենիք
Мэр Айрэник, «Манай эх орон»
Нийслэл 
(их хот)
Yerevan coa.gif Ереван
Албан хэл Армен хэл
Ард түмэн 
(2002 он)
97.9% - Армен
1.3% - Езиди
0.5% - Орос
0.3% - бусад
Төр засаг Ерөнхийлөгчийн бүгд найрамдах засаг
 -  Ерөнхийлөгч Серж Саргсян
 -  Ерөнхий сайд Тигран Саргсян
Түүхийн дараалал
 -  Ерванд улс НТӨ 560 он 
 -  Их Армен улс НТӨ 190 он 
 -  ЗХУ-аас тусгаар тогтносон өдөр 1990 оны 8 сарын 23 
Нутаг дэвсгэр
 -  Бүх талбай 29,793 км2 (141)
 -  Гадаргын ус (%) 4.71
Хүн ам
 -  Тооцоо (2010) 3,262,200 [1][2] (134)
 -  Нягт сийрэг 108.4 хүн/км2 
ДНБ (ХАЧТ) 2010 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $16.858 тэрбум[3] 
 -  Нэг хүнд $5,110[3] 
ДНБ (Нэрлэсэн) 2010 оны тооцоо
 -  Нийт дүн $9.389 тэрбум[3] 
 -  Нэг хүнд $6,846[3] 
ОТББИ (2006) 37[4] (дундаж
ХХИ (2010) 0.695[5] (сайн) (76)
Мөнгөний нэгж Драм (AMD)
Цагийн бүс +4
Домэйн нэр .am
Утасны томьёо +374

Өвөр Кавказ дахь бүрэн эрхт гурван улсын арай жижиг болоод урд талынх нь Армен (арм. Հայաստան Hayastan) юм. Албан ёсоор Бүгд Найрамдах Армен Улс (арм. Հայաստանի Հանրապետություն Hayastani Hanrapetut’yun) гэнэ. Уг нь Өрнөд Азийнх, арай өөрөөр бодвол Дорнод Европынх гэж бас хэлж болно.[6] Азербайжан, Гүрж, Азербайжаны тасархай нутаг Нахчыван, Турк, Ирантай хил залгадаг. Азербайжанаас дайнаар булаасан Уулын Карабахтайгаа бас хиллэж байгаа.

Армены 29,743 км² (дэлхийн 141-р том) газар нутаг ерөнхийдөө уулархаг. Нутгийн хамгийн өндөр цэг нь Арагац (4,095 м) уулын орой, хамгийн нам нь Дэбэд голын хөндийд (380 м)[7] байна гэж тооцогдсон. Севан (940 км²) гэх ганц том нууртай.

Одоогийн Армены нутагт эрт дээр үед Их Армен улс мандаж байжээ. Армен бол европ гаралтай үндэстэн юм. XIX зууны эхэнд хүчирхэг Хаант Оросын мэдэлд орсон юм. 1918-1920 оны хооронд богино хугацаанд "Бүгд Найрамдах Ардчилсан Армен Улс" нэрээр тусгаар тогтнож байгаад ЗХУ-д нэгтгэгдэж "Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Армен Улс" болсон. 1991 онд ЗХУ албан ёсоор бутрахад өнөөгийн тусгаар тогтнолоо олжээ.

Орон нутаг[засварлах]

Нэгдмэл төрийн байгууламжтай Армен улсын нутаг дэвсгэр 10 аймаг (մարզ, «марз»), аймгаас гадуур 1 хот (Ереван) болж хуваагдана. Нэг аймагт дунджаар 2.8 мянган км² газар, 21 түмэн хүн ноогдож байна.[8] Задлан харвал аймгууд дотроо 915 баг (суурин, «хамаянк») болно.

Д/д Нутгийн нэр армен бичиг Талбай, км² Хүн ам
1 Арагацотн Արագածոտնի 2755 141,800
2 Арарат Արարատի 2003 279,200
3 Армавир Արմավիրի 1241 284,500
4 Вайоцзор Վայոց Ձորի 2406 55,800
5 Гехаркуник Գեղարքունիքի 3655 241,600
6 Котайк Կոտայքի 2100 280,900
7 Лори Լոռու 3791 281,600
8 Сюник Սյունիքի 4505 152,800
9 Тавуш Տավուշի 3120 134,400
10 Ширак Շիրակի 2679 281,500
11 Ереван Երևան 227 1,119,000

Хот суурин[засварлах]

                               Ереван                                                            Ваназор
Дэс дугаар Хотын нэр Хүн амын тоо [9]
1 Ереван 1,245,700
2 Гюмри 146,400
3 Ванадзор 104,800
4 Вагаршапат 57,300
5 Раздан 52,900
6 Абовян 46,000
7 Капан 45,500
8 Армавир 33,600

Лавлах бичиг[засварлах]

  1. Statistical Service of Armenia. World Economic Outlook Database, October 2009. IMF. 2 September 2010-д хандсан.
  2. News.am. World Economic Outlook Database, October 2009. IMF. 1 January 2011-д хандсан.
  3. 3.0 3.1 3.2 3.3 Armenia. International Monetary Fund. 2010-04-12-д хандсан.
  4. Distribution of family income – Gini index. The World Factbook. CIA. 2009-09-01-д хандсан.
  5. Human Development Report 2010. United Nations (2010). 5 November 2010-д хандсан.
  6. Armenia may be considered to be in Asia and/or Europe. The UN classification of world regions places Armenia in Western Asia; the CIA World Factbook Armenia. The World Factbook. CIA. the original on 10 October 2010-с архивлагдсан. 2 September 2010-д хандсан. Armenia. National Geographic. and Armenia. Encyclopædia Britannica. also place Armenia in Asia. Conversely, some sources place Armenia in Europe such as Oxford Reference Online Homepage. Oxford Reference Online. 2 September 2010-д хандсан. and Europe. Worldatlas. the original on 15 August 2010-с архивлагдсан. 2 September 2010-д хандсан.Загвар:Verify credibility
  7. TravelClub :: Природа и климат Армении, география, горы, долины, ущелья, реки и озера
  8. Национальная Статистическая Служба Республики Армения The World Factbook. Central Intelligence Agency (CIA). Retrieved 2012-12-14
  9. World Gazetteer online