Бидэрт самарчшаазгай

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Бидэрт самарчшаазгай
Nucifraga caryocatactes, Kotka, Finland 1.jpg
Ховордолтын зэрэглэл
Status iucn3.1 LC.svg
Ховордоогүй (IUCN3.1)
Биологийн ангилал
Аймаг: Амьтан
Хүрээ: Хөвчтөн
Анги: Шувуу
Баг: Бор шувуутан
Овог: Хэрээнийхэн
Төрөл: Самарчшаазгай, Nucifraga
Зүйл: N. caryocatactes
Латин нэр
Nucifraga caryocatactes
(Линней, 1758)


Бидэрт самарчшаазгай, (Nucifraga caryocatactes), урьд Самарч шаазгай гэж байсан, нь Хэрээнийхэн овгийн шувуу бөгөөд Цагчаа ятгашаазгайнаас биеэр арай том юм.

Гадаад төрх[засварлах]

Польш (Nucifraga caryocatactes)

Энэ шувуу нь хар бордуу зүстэй ба өргөн далавч, богино сүүлтэй. Нүүр, хүзүү, дал нуруу, өвөр хэсэгт цагаан цоохор бидэртэй. Уртавтар нарийн хар хошуу нь хурц үзүүртэй ба зүйлээс шалтгаалан уртын хэмжээ өөр байна. Нүдний цөцгий, хөл, сарвуу нь хар. Биеийн урт 32–38 см (хошуунаас сүүлний үзүүр хүртэл) ба далавчаа дэлгэхэд 49–53 см болно.


Дэд зүйлүүд[засварлах]

Нийт 10 дэд зүйл бий:

  • caryocatactes (Линней, 1785) Скандинав, Европ;Кавказ болон Казахстан; Оросын өмнөд хэсэгт өвөлждөг;
  • macrorhynchos (Brehm, 1823) хойд ба зүүн хойд Ази; Ираны хойд хэсэг, Солонгос, Хятадын хойд; Турк
  • rothschildi (Hartert, 1903) Казахстан, Хятад;
  • japonica (Hartert, 1897) Хоккайдо, Япон;
  • owstoni (Ingram, 1910) Тайвань;
  • interdicta (Kleinschmidt and Weigold, 1922) Хятадын уул нурууд;
  • multipunctata (Gould, 1849) Пакистан, Энэтхэг;
  • hemispila (Vigors, 1831) Гималайн нуруу;
  • macella (Thayer and Bangs, 1909) Төвд, Хятад, Балба;
  • yunnanensis Хятадын зүүн өмнөд.

Зан авир[засварлах]

Идэш тэжээл[засварлах]

Гол идэш тэжээл нь янз бүрийн нарс модны самар бөгөөд тэр дундаа томхон үртэй Хятадын цагаан нарс, P. armandii, Швейцари нарс, P. cembra, Солонгос нарс, P. koraiensis, Японы цагаан нарс, P. parviflora, Сибирийн давжаа нарс, P. pumila, Сибирийн нарс, P. sibirica болон Хөх нарс, P. wallichiana гэх мэт юм.

Poster Nucifraga caryocatactes.jpg

Илүү гарсан үрээ нууж нөөцлөх зантай тул энэ нь шинэ мод ургахад чухал үүрэгтэй. Мөн олон янзын шавьж, жижиг шувуу, өндөг, мэрэгч, улай сэг гэх мэтээр хооллодог.

Үржил[засварлах]

Тэд үүрээ голдуу өндөр шилмүүст модонд засах ба үргэлж наран талд зассан байдаг. 2-4 өндөг гаргаж, 18 хоног дарна. Эцэг эх хамтдаа ангаахайгаа өсгөж тэжээдэг.


Тархалт[засварлах]

Бидэрт самарчшаазгай Скандинаваас Европ, Сибирь, Монгол болон зүүн Ази, Японы ой мод, хөвч, тайгад нутгалана. Тэд өргөн уудам газар тархан амьдрах ба 10,000,000км² орчим талбай эзэлнэ гэсэн тооцоо бий. Мөн өдгөө Европт 800,000-1,700,000 ш байна.


Гадаад холбоос[засварлах]