Википедиа

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
White sphere made of large jigsaw pieces. Letters from many alphabets are shown on the pieces.
Википедиагийн лого, хэд хэдэн бичгийн системүүдийн үсгүүдээс тогтсон бөмбөлөг
URL Wikipedia.org
Уриа Хэн ч нэмэрлэж болох чөлөөт нэвтэрхий толь
Ашгийн төлөө эсэх үгүй
Сайтын төрөл Интернэт нэвтэрхий толины төсөл
Бүртгэл шаардлагагүй (хуудсыг хамгаалах, шинэ өгүүлэл бичиг, файл оруулах зэрэгт зайлшгүй шаардлагатай)
Боломжит хэл(нүүд) идэвхитэй 257 хувилбар (нийт 278)
Агуулгын лиценз Creative Commons Attribution/
Share-Alike
3.0
and GFDL dual-license
Эзэмшигч Викимедиа сан (ашгийн бус)
Бүтээгч Жимми Уэйлс, Ларри Сангэр[1]
Нээгдсэн 2001 оны 1 сарын 15
Алексагийн чансаа 8 (2011 оны 1 сарын байдлаар)[2]
Одоогийн статус Идэвхитэй

Википедиа нь дэлхийн олон хэл бүрээр хэн ч хөгжүүлж болох Онлайн нэвтэрхий толь юм. Википедиа (Wikipedia) хэмээх үг нь "Wiki" - Хавай хэлний "хурдан", "Encyclopedia" - Англи хэлний "нэвтэрхий толь" гэсэн үгнээс бүтсэн шинэ нийлмэл үг юм.

Хүн бүр ямар ч бичлэгийг шинээр үүсгэж, засвар оруулж болно.

Википедиа төслийг 2001 оны 1 сарын 15-наас Жимми Уэйлс "Чөлөөт нэвтэрхий толь" нэрийн дор хэрэгжүүлж эхэлсэн бөгөөд энэхүү төсөл нь Викимедиа ашгийн бус байгууллагын нэг хэсэг юм. Бүх бичлэгүүд нь ГНУ чөлөөт баримт бичгийн лицензээр, зурагнууд янз бүрийн лицензээр хамгаалагдсан байдаг.

2011 оны 1 сарын 8-ны байдлаар нийтдээ 278 хэлний Википедиад 17,607,990 өгүүлэл байгаагаас, 3 сая 500 мянга гаруй нь хамгийн анхны википедиа болох Англи хэлний Википедиад, 1 сая гаруй нь герман хэлний википедиад, 1 сая гаруй нь франц хэлний википедиад агуулагдаж байна.

Түүх[засварлах]

Ward Cunningham гэдэг хүн 1884 онд шинэ вебсайт WIKI -г байгуулсан. Wiki нь хүмүүс шинэ мэдээлэл оруулхын зэрэгцээ засаж янзлах зорилоготой бүтээгджээ. Wiki яваандаа хөгжсөөр wikispaces,wetpaint,wikdot,socialtext зэрэг жижиг төслүүд хэрэгжсэн. Одоо хүмүүс wiki-г хэрхэн ашиглах тухай асуудал гарсан учираас үүнд зориулж хэрхэн мэдээлэл оруулах зааварчилгаа болон төрөл бүрийн үсгийн font-уудыг мөн үсгийн өнгө өөрчлөх зэрэг функцуудыг мэдээлэлийг сонирхолтой болон ойлгомжтой харуулахад туслах зорилгоор нэмжээ.

2000 оны 3 сард Jimmy Wales,Larry Sanger нар free online Encyclopedia буюу Үнэгүй онлайн нэвтэрхий толь-ийг санаачилж энэ нь Encarta,Britannica зэрэг нэвтэрхий толь хэмээн нэрлэгдэх болсон. Үүгээрээ Nupedia-г үүсгэн байгуулсан. Nupedia нь ард иргэдэд тэгш эрхийн тухай хүчтэй шүүмжлэл нийтэлсэн бөгөөд нилээд амжилтанд хүрч тусламж авч эхлэхэд, сүйрэл тохиож олон вебсайтууд дампуурч эхэлсэн ба Nupedia нь нөөц бололцоогүй буруу удирдлагаас болж 2003 онд дампуурчээ. Энэ вебсайт нь 36 сард 24 өгүүлэлтэй байжээ.

Үүнтэй ижил цаг хугацаанд Ward Cunningham, Jimmy Wales хоёр wiki -д update хийж Wikipedia-г байгуулжээ. 2001 оноос өгүүлэл оруулж, янзалж, шүүмжилж болдгоороо давуу байлаа. 2003 онд Nupedia 24 өгүүлэлтэй байсан бол Wikipedia 20000 гаруй өгүүлэлтэй байсанд Jimmy Wales маш ихээр гайхширалд орёон байна.Тэгээл Jimmy Wales Nupedia-гаас татгалзсан ба Larry энд хамтарсангүй. 2003 оноос хойш Wikipedia улам өргөжин тэлсээр 10 сая өгүүлэл нь 260 гаруй улсын хэл дээр бараг 3 сая өгүүлэл нь Англи хэл дээрх өгүүллэлүүдтэй болсон.Wikipedia top 10 вебсайтад багтсан бөгөөд олон түмэнд танигдан Google.com -д бүртгэдсэн. Үүнээс хойш Wikipedia -г улс үндстний зургийн галлерий гэгдэх болсон байна. Ирээдүйд wikipedia яахыг хэн ч мэдэхгүй ч энэ бол хайртай ч бай үзэн яддаг ч бай бидний хамгийн их өгүүлэлтэй нэвтэрхий толь.[3]

Монгол хэлний Википедиа[засварлах]

2004 оны 2 сарын 28-наас Монгол хэлний Кирилл бичгээрх Википедиа ажиллаж эхэлсэн. Өнөөдрийн байдлаар үүнд 13,258 бичлэг байгаа нь нийт 278 хэлний Википедиагийн дунд 122-р их тоот болж явна. 2011 оны 1 сарын 8-ны байдлаар 11,183 бүртгэгдсэн гишүүнтэйгээс 8 нь зохицуулагч. Сүүлийн 1 сард хувь нэмэр оруулсан (идэвхтэй) гишүүний тоо 98 байна.

Википедиа бусад хэлээр[засварлах]

Бүх хэл · Олон хэлтэй ажиллах · Шинэ хэл дээр Википедиа эхлүүлэх

Мөн үзэх[засварлах]

Эшлэл[засварлах]

  1. Jonathan Sidener. "Everyone's Encyclopedia", The San Diego Union-Tribune. 2006-10-15-нд авсан. 
  2. Five-year Traffic Statistics for Wikipedia.org. Alexa Internet. 2010-05-22-д хандсан.
  3. Орчуулсан Э.Ганзориг-SE11D010,Лхагвадаш-SE11D009 эх сурвалж http://www.milkandcookies.com/link/278214/detail/

Гадны холбоос[засварлах]