Геологийн цаг тоолол

Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Геологийн цаг тоололын диаграмм (Зураг дээр дарж, томруулан харна уу)

Геологийн цаг тоолол нь Дэлхийн хөгжлийн түүхэнд тохиолдсон үйл явдлуудын цаг хугацааны хамаарлыг үзүүлэхийн тулд хэрэглэдэг геологийн нэр томъёо юм. Доор үзүүлсэн геологийн цаг тоолол нь Олон улсын стратиграфийн холбооны ангилал бөгөөд, АНУ-ын Геологийн албаны стандарт өнгөний кодыг ашигласан болно.

Үнэмлэхүй нас тогтоох цацраг идэвхит изотопийн судалгааны үр дүнгээр Дэлхий нь ойролцоогоор 4.570 тэрбум жилийн өмнө үүссэн гэж үзэж байна. Геологийн цаг тоолол нь хэд хэдэн ялгаатай нэгжүүдээс бүрдэнэ. Эдгээр нэгжүүдийг тухайн үед болж өнгөрсөн томоохон үйл явдлууд дээр тулгуурлан ялгана. Өөрөөр хэлбэл эдгээр нэгжүүдийн хоорондын хил заагийг (цаг хугацааны) геологийн, эсвэл палеонтологийн үйл явдлуудаар (амьтны аймгийн массыг хамарсан сүйрэл зэрэг) тодорхойлно. Жишээлбэл, Цэрд ба Палеогений заагт томоохон сүйрэл явагдсан ба үүгээр дээр дурьдсан хоёр галавын хил заагийг тогтооно. Энэ мөхлөөр динозавр бүрэн, тэнгисийн амьтдын зүйлийн бүрдлийн ихээхэн хэсэг мөхсөн болно. Эртний галавуудыг үнэмлэхүй нас ба чулуужсан үлдэгдлийн харьцангуй насаар тодорхойлно.

Нэгжүүд[засварлах]

Геологийн цаг тоололын хамгийн том нэгж нь суперэон. Суперэон нь Эоноос тогтоно. Эон нь Эринд, эрин нь галавуудад хуваагдана. Галавууд Эпохиос тогтоно. Эпохийг яруст хуваана.

Геологичид галавуудыг дээд/хожуу, доод/түрүү, дунд гэх мэтээр хэлдэг ба дээд, дунд, доод гэдгийг чулуулгийн хувьд ("дээд юрагийн элсэн чулуу" гэх мэт), харин хожуу, дунд, түрүү гэдгийг цаг хугацааны хувьд хэрэглэгддэг болно. Жишээлбэл, "түрүү юрагийн хуримтлал", "хожуу юрагийн чулуужсан үлдэгдэл" гэх мэтээр. Геологийн цаг тоололын нэгжүүдийг Дэлхийн орон бүр өөр өөрийнхөөрөө нэрлэдэг бөгөөд Олон улсын Стратиграфийн комисс үүнийг нэг мөр болгох оролдлого хийсээр байгаа болно.


Геологийн цаг тоололын хүснэгт[засварлах]

Доорхи хүснэгт нь геологийн цаг тоололын нэгжүүд, тухайн үед явагдсан гол үйл явдлуудыг багтаасан болно. Энэ ангилал нь Олон Улсын Стратиграфийн комиссын ангилал бөгөөд, хүснэгтийн мөрийн өргөн нь хугацаанаас хамаараагүй болно.


Геологийн цаг тоололын зураг[засварлах]

Хоёрдахь ба гуравдахь зураг нь эхний зураг дахь, Фанерозой ба Кайнозойг (одоор тэмдэглэгдсэн) томруулан харуулсан болно. Хугацааг сая жилээр үзүүлэв.

Сая жилээр


Голоцений (хамгийн сүүлийн эпохи) нэрийг тэмдэглэлгүй, хоосон орхив.

Ишлэл[засварлах]

  1. Paleontologists often refer to faunal stages rather than geologic (geological) periods. The stage nomenclature is quite complex. See The Paleobiology Database. 2006-03-19-д хандсан. for an excellent time ordered list of faunal stages.
  2. Dates are slightly uncertain with differences of a few percent between various sources being common. This is largely due to uncertainties in radiometric dating and the problem that deposits suitable for radiometric dating seldom occur exactly at the places in the geologic column where they would be most useful. The dates and errors quoted above are according to the International Commission on Stratigraphy 2004 time scale. Dates labeled with a * indicate boundaries where a Global Boundary Stratotype Section and Point has been internationally agreed upon: see List of Global Boundary Stratotype Sections and Points for a complete list.
  3. 3.0 3.1 Historically, the Cenozoic has been divided up into the Quaternary and Tertiary sub-eras, as well as the Neogene and Paleogene periods. However, the International Commission on Stratigraphy has recently decided to stop endorsing the terms Quaternary and Tertiary as part of the formal nomenclature.
  4. The start time for the Holocene epoch is here given as 11,430 years ago ± 130 years (that is, between 9610 BC-9560 BC and 9350 BC-9300 BC). For further discussion of the dating of this epoch, see Holocene.
  5. 5.0 5.1 In North America, the Carboniferous is subdivided into Mississippian and Pennsylvanian Periods.
  6. 6.0 6.1 6.2 6.3 the Precambrian is also known as Cryptozoic.
  7. 7.0 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5 The Proterozoic, Archean and Hadean are often collectively referred to as the Precambrian Time or sometimes, also the Cryptozoic.
  8. 8.00 8.01 8.02 8.03 8.04 8.05 8.06 8.07 8.08 8.09 8.10 8.11 Defined by absolute age (Global Standard Stratigraphic Age).
  9. 9.0 9.1 Though commonly used, the Hadean is not a formal eon and no lower bound for the Eoarchean has been agreed upon. The Hadean has also sometimes been called the Priscoan or the Azoic.

Мөн үзэх[засварлах]

Гадаад холбоос[засварлах]