Монгол Ардын Хувьсгалт Нам
Чөлөөт нэвтэрхий толь, Википедиагаас
Монгол Ардын Хувьсгалт Нам (Товчлол: МАХН) нь 1921 оны 3 сарын 1-нд байгуулагдсан, Монголын хамгийн ууган улс төрийн хүчин юм.
Агуулга |
[Засварлах] Түүх
[Засварлах] Монгол Ардын Нам болж байгуулагдсан нь
Монгол улсын хамгийн анхны, ууган нам юм. 1921 оны 3-р сарын 1-нээс 3-нд Дээд Шивээ хотод хуралдсан хуралдаанаар Монгол Ардын Нам нэртэйгээр анх үндэс сууриа тавьжээ.
[Засварлах] Нийгэмд учруулсан гэмт хэргүүд
МАХН нь коммунизмын үзэл суртлыг Монголын нийгэмд хүчээр тулгахын тулд 1937-1939 оны хооронд бүрэн бус тоогоор 80,000 орчим (тухайн үед Монгол улсын нийт иргэдийн 10%) гэм зэмгүй сэхээтэн, цэргийн зүтгэлтэн, нийгмийн зүтгэлтэн Монгол улсын иргэдийг хэлмэгдүүлэн олонхийг нь цаазаар авч шоронд хийх, тамлах гэх мэт ноцтой гэмт үйлдлүүдийг хийсэн юм. Мөн 1921-1940 оны хооронд буддын шашны 30,000 - 50,000 ламыг мөн дээрх байдлаар баривчилж, хороож, хорьж байжээ. 1960-1970-аад онд Сэхээтний төөрөгдөл нэртэй ажиллагаа явуулж Монголын олон зуун сэхээтнийг нийгмийн чухал албан тушаалуудаас зайлуулж хөдөө нутагт хамгийн хүнд нөхцөлтэй цалин багатай ажилд цөлөн хэлмэгдүүлж байжээ.
[Засварлах] Социалист засаглал
 Энэ хэсэг хэт богино байна. Үүнийг өргөжүүлж Википедиад туслаарай. |
[Засварлах] Ардчилал гарсан нь
[Засварлах] Харилцаа
Монгол Улсын Засаг захиргааны бүх нэгжид МАХН-ын анхан шатны байгууллагууд байршин ажилладаг ба нийтдээ 121 мянга орчим гишүүнтэй. МАХН-ын дэргэд МАСЗХ, МАСЭХ, МАСОХ, МАХН-ыг дэмжигч ахмадын холбоо зэрэг олон нийтийн байгууллага ажиллаж байна.
МАХН нь уламжлалт харилцаатай ОХУ, БНХАУ-ын эрх баригч болон зүүний чиглэлийн намуудтай харилцаагаа хөгжүүлж байна. Түүнчлэн АНУ, Япон, ХБНГУ, Англи, Франц, БНСУ, Энэтхэг, Вьетнам, Лаос зэрэг орны улс төрийн олон намуудтай хамтын ажиллагаатай бөгөөд сүүлийн жилүүдэд АНУ-ын Бүгд Найрамдахчуудын Олон улсын хүрээлэн, ХБНГУ-ын Социал Демократ Намын дэргэдэх Эбертийн сан, архив зэрэг олон улсын байгууллагатай хамтран ажиллаж байна.
[Засварлах] Намын дарга нар
| д.д. | Нэр | Сонгогдсон огноо | Огцорсон огноо | Тайлбар |
|---|---|---|---|---|
| 1 | Солийн Данзан | 1921 оны 3 сарын 3 | 1921 оны 9 сарын 26 | |
| Догсомын Бодоо[1] | 1921 оны 9 сарын 27 | 1921 оны 11 сарын 22 | ||
| 2 | Цэрэн-Очирын Дамбадорж | 1921 оны 11 сарын 22 | 1923 оны 1 сарын 12 | Нарийн бичгийн дарга (1922 оны 3 сарын 7 хүртэл үүрэг гүйцэтгэгч) |
| 3 | Ажвагийн Данзан | 1923 оны 1 сарын 12 | 1924 оны 8 сарын 31 | "Япон" Данзан |
| 4 | Цэрэн-Очирын Дамбадорж | 1924 оны 8 сарын 31 | 1928 оны 10 сар | |
| 5 | Өлзийгийн Бадрах | 1928 оны 11 сарын 12 | 1932 оны 1 сарын 30 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 6 | Бат-Очирын Элдэв-Очир | 1928 оны 11 сарын 12 | 1930 оны 3 сарын 13 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 7 | Пэлжидийн Гэндэн | 1928 оны 11 сарын 12 | 1932 оны 6 сарын 30 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 8 | Золбингийн Шижээ | 1930 оны 3 сарын 13 | 1932 оны 6 сарын 30 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 9 | Бат-Очирын Элдэв-Очир | 1932 оны 6 сарын 30 | 1937 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 10 | Жамбын Лүмбэ | 1932 оны 6 сарын 30 | 1933 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 11 | Доржжавын Лувсаншарав | 1932 оны 6 сарын 30 | 1937 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 12 | Хас-Очирын Лувсандорж | 1934 оны 10 сарын 5 | 1936 оны 8 сарын 15 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 13 | Банзаржавын Баасанжав | 1936 оны 10 сарын 7 | 1940 оны 2 сарын 22 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 14 | Дашийн Дамба | 1932 оны 7 сарын 4 | 1940 оны 4 сарын 8 | Адил эрхтэй 3 нарийн бичгийн даргын нэг |
| 15 | Юмжаагийн Цэдэнбал | 1940 оны 4 сарын 8 | 1954 оны 4 сарын 4 | Ерөнхий нарийн бичгийн дарга |
| 16 | Дашийн Дамба | 1954 оны 4 сарын 4 | 1958 оны 11 сарын 22 | 1-р нарийн бичгийн дарга |
| 17 | Юмжаагийн Цэдэнбал | 1958 оны 11 сарын 22 | 1984 оны 8 сарын 24 | Ерөнхий нарийн бичгийн дарга (1981 оны 5 сарын 30 хүртэл 1-р нарийн бичгийн дарга) |
| 18 | Жамбын Батмөнх | 1984 оны 8 сарын 24 | 1990 оны 3 сарын 14 | Ерөнхий нарийн бичгийн дарга |
| 19 | Гомбожавын Очирбат | 1990 оны 3 сарын 14 | 1991 оны 2 сарын 28 | 1990 оны 4 сар хүртэл Ерөнхий нарийн бичгийн дарга |
| 20 | Бүдрагчаагийн Даш-Ёндон | 1991 оны 2 сарын 28 | 1996 оны 10 сарын 5 | |
| 21 | Намбарын Энхбаяр | 1996 оны 10 сарын 5 | 1997 оны 2 сар | Ерөнхий нарийн бичгийн дарга |
| 22 | Нацагийн Багабанди | 1997 оны 2 сар | 1997 оны 6 сарын 6 | |
| 23 | Намбарын Энхбаяр | 1997 оны 6 сарын 6 | 2005 | |
| 24 | Миеэгомбын Энхболд | 2005 | 2007 оны 11 сар | |
| 25 | Санжаагийн Баяр | 2007 оны 11 сар | одоо хашиж буй |
^ - Үүрэг гүйцэтгэгч
