Махатма Ганди

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Махатма Ганди

Махатма Ганди буюу Мохандас Карамчанд Ганди (Гужарати хэл: મોહનદાસ કરમચંદ ગાંધી, 1869 оны 10 сарын 2 - 1948 оны 1 сарын 30) нь Энэтхэгийг Английн колониос салж бие даасан улс болох үйл хэрэгт их хувь нэмэр оруулсан. 1921 онд Энэтхэгийн Үндэсний Конгрессийн дарга болсноор үндэстэн даяарх ажилгүйдэл, ядуурал зэргийг бууруулж бие даасан улс болох, тусгаар тогтнолоо хангах зэрэг томоохон асуудлуудтай тулгарсан. 1893 оноос тэрээр нийгмийн хөдөлгөөнд оролцож эхэлсэн. Түүний оруулсан томоохон хувь нэмэр нь тэмцлийг цус асгаруулсан хүч хэрэглэсэн байдлаар биш харин үл нэгдсэн, үл хамтарсан байдлаар өөр арга замаар хийх номлол дэвшүүлэн түүнийгээ хэрэгжүүлсэн явдал юм.

1922 онд Ганди баривчлагдан 6 жилийн хорих ял сонссон ч 2 жил л шоронд суусан.

Дэлхийн хоёрдугаар дайн эхэлсний дараа Ганди Энэтхэгээс гар гэдэг хөдөлгөөн өрнүүлсэн. 1942 оны 8 сарын 9-нд Ганди мөн Конгрессын ажлын хорооныхонтой хамт англичуудад дахин баривчлагдсан. Түүний эрүүл мэнд муудаж, мэс засал хийх хэрэгтэй болсон тул, түүнийг шоронд үхүүлж олон сая энэтхэгчүүдийн хилэнг хөдөлгөхөөс сэргийлж Раж түүнийг 1944 оны 5 сарын 6-нд сулласан.

Хэдийгээр түүний зохион байгуулж байсан Энэтхэгээс гар хөдөлгөөн элдвээр дарагдан төдийлөн амжилт олохгүй байсан хэдий ч Энэтхэгийг орхин явах болно гэдэг тухайгаа англичууд албан бусаар 1943 оноос эхлэн мэдэгдэх болсон. 1948 оны 1 сарын 30-нд Ганди бусдад буудуулан нас нөгчсөн.

Тэрээр дэлхийн түүхэн дэхь томоохон улс төрийн зүтгэлтэн бөгөөд томоохон энхтайванч үзэлтэн байв. Түүний хурц тэмцэл, эсэргүүцэл, үзэл бодол түүний дэмжигчдийн хүчээр Энэтхэг улс Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа бие даасан улс болсон бөгөөд түүний тэмцэл нь зөвхөн Энэтхэгт ч биш, мөн бусад өөр олон колонийн улсууд Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараа тусгаар тогтнолуудаа олж авахад хувь нэмэр болсон. Мөн дэлхий ертөнц АНУ, Зөвлөлт Холбоот Улс гэсэн 2 лагерьт хуваагдаад байх үед энхтайвнаар зэрэгцэн орших, үл нэгдэх үзэл хандлагын суурийг тавьсан.

Түүний хэлсэн түүхэн үгсээс:

"Цөхрөх үедээ би түүхийн бүхий л явцад хайр энэрэл ямагт ялж байсан гэдгийг санадаг. Хүчирхэг алуурчид, тирантууд байж, тэд цаг үедээ ялагдашгүй мэт байсан. Гэсэн ч эцсийн эцэст тэд дандаа ялагдаж, унаж байсан юм. Ямагт энэ талаар бод"

"Галзуу эвдрэл сүйтгэл учруулж л байвал нас нөгчсөн хүнд, өнчичрсөн хүүхдүүдэд, орон гэргүй болсон хүмүүст тэр нь тоталитаризм гэнэ үү либерти гэсэн ариун нэртэй байна уу, юуны ялгаа байна?"

"Нүдийг нүдээр сольбол бүх дэлхий сохор болох болно"

"Олон үйл хэргийн төлөө би үхэхэд ч бэлэн байна. Харин ямар ч үйл хэргийн төлөө би аллага үйлдэхгүй"