Португал
| Бүгд Найрамдах Португал Улс
República Portuguesa
|
||||||
|
||||||
| Төрийн дууллын нэр: порт. A Portuguesa "Португал хүн" |
||||||
 |
||||||
| Нийслэл + их | Лисбоа | |||||
| Албан хэл | Португал | |||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Зөвшөөрөгдсөн орон нутгийн хэл | Миранд | |||||
| Ард түмэн (2007 он) |
96.87% Португал 3.13% бусад |
|||||
| Төр засаг | Нэгдмэл парламентийн бүгд найрамдах улс | |||||
| - | Ерөнхийлөгч | Анибал Каваку Силва | ||||
| - | Ерөнхий сайд | Педру Пасуш Коэлью | ||||
| Түүхэн товчоо | ||||||
| - | Хошуу үүсчээ | 868 он | ||||
| - | Вант улс үүсчээ | 1139 он | ||||
| - | Леоноос тусгаар тогтножээ | 1143 он | ||||
| - | Испаниас жинхэнээр салж тусгаар тогтнол сэргэсэн |
1668 оны 2 сарын 13 | ||||
| - | Бүгд найрамдах улс болсон |
1910 оны 10 сарын 5 | ||||
| Дэвсгэр газар | ||||||
| - | Бүхэлдээ | 92,090 км2 (110) | ||||
| - | Гадаргын ус (%) | 0.5 | ||||
| Хүн ам | ||||||
| - | Тооцоо (2011) | 10,570,803[1] (77) | ||||
| - | Тооллого (2011) | 10,561,614[2] | ||||
| - | Нягт сийрэг | 115 хүн/км2 | ||||
| ДНБ (ХАЧТ) | 2011 оны тооцоо | |||||
| - | Бүгд | $247.310 тэрбум[3] (49) | ||||
| - | Нэг хүнд | $23,204[3] (42) | ||||
| ДНБ (Нэрлэсэн) | 2011 оны тооцоо | |||||
| - | Бүгд | $229.336 тэрбум[3] (38) | ||||
| - | Нэг хүнд | $22,699[3] (34) | ||||
| ОТББИ (2009) | 33.7[4] | |||||
| ХХИ (2011) | ▲ 0.809[5] (дээд) (41) | |||||
| Мөнгөний нэгж | Евро (€) (EUR) | |||||
| Цагийн бүс | +0 | |||||
| Замын хөдөлгөөн | баруун | |||||
| Домэйн нэр | .pt | |||||
| Утасны томьёо | +351 | |||||
Бүгд Найрамдах Португал Улс (порт. República Portuguesa) нь баруун өмнөд Европ, Иберийн хойгт Испанитай хил залган орших улс юм.
Баруун талаараа Атлантын далайгаар хүрээлэгддэг ба Атлантын далай дахь Азор, Мадейра олтригууд Португалийн нутаг болно. Португал орны 92,090 хавтгай дөрвөлжин км нутагт 10,570,803 хүн ам оршин суудаг. Хүн ам нь Атлантын далайн эргээр хоёр том хот руугаа шахан нягтран суурьшсан байдаг. Хоёр том хотынх нэг нь 547,631 хүн амтай нийслэл Лисбоа (орос. Лиссабон), нөгөөх нь Порту юм. Хүн амын үнэмлэхүй олонх нь Португалчууд, дийлэнх олонх нь Христийн шашинтан (түүнд дотроо Католик) юм.
15-16-р зууны далайд гарч шинэ газар нээх аянд Португалынхан оройлжээ. Ингэснээр Португал нь Өмнөд Америк, Африк, Ази, Номхон далайд нутагтай далайн гүрэн болж байв. 19-р зуунд хамгийн том гадаад эзэмшил Бразил орон тусгаар тогтносноор Португалын хүч буурсан. Эзэмшлээсээ хамгийн сүүлд 1999 онд Макаог Хятадад шилжүүлэн өгч байлаа.
Португал нь амьдрах таатай орчин бүрэлдсэн, ХХИ-ээр дээд ангилалд багтах, даяарчлагдсан, дайнгүй, ЕХ, НҮБ, Латин хэлт орнуудын холбоо, ЭЗХАХБ, НАТО, Евробүс, Шенгений гэрээ зэрэг олон улсын байгууллага, гэрээг анх байгуулалцсан, гишүүн орон нь юм.
Агуулга |
Түүх [засварлах]
- 1139/1143 - Португалын вант улс байгуулагдав (Кастилийн вант улс буюу Испаний вассаль хэлбэрээр)
- 1385 - Кастилийн вант улсаас тусгаарласан.
- 1415 - Мароккогийн хойд хязгаарт орших Сеута бэхлэлтийг эзлэв.
- 1488 - Бартоломей Диас Африкийн өмнөд үзүүр Сайн Итгэлт Хошууг тойрсон.
- 1490 - Анголыг колоничилж эхлэв.
- 1494 - Тордесилласын гэрээг Испанитай байгуулж, Европоос бусад газрыг хувааж авахаар тохирсон байна.
- 1498 - Васко да Гама Энэтхэгт хүрсэн.
- 1500 - Бразилыг колоничилж, 1822 он хүртэл захирсан байна.
- 1557 - Минь улсаас Макаод суурьших эрх олж авсан.
- 1580 - Испанийн хаант улсад нэгтгэгдэв.
- 1629 - Мозамбикийг колоничилсон.
- 1640 - Испаниас тусгаар тогтнов.
- 1755 - Лисбоны их газар хөдлөлт болов.
- 1807 - Наполеоны дайнаар хааны гэр бүл Бразил руу дүрвэж, 1808-1821 онд Рио де Жанейрод нийслэллэсэн.
- 1822 - Жоан VI хаан Португалдаа буцаж ирэн, үндсэн хуульт хаант засаглал руу шилжив.
- 1832 - 1834 он хүртэл Португалын иргэний дайн үргэлжилсэн.
- 1887 - Макаог захирах эрхийг Манж Чинь улсаас авав.
- 1910 - Хувьсгал гарч, бүгд найрамдах засаглалд шилжсэн.
- 1926 - Төрийн эргэлт гарч, цэргийн дарангуйлал тогтсон байна.
- 1933 - Антонио Салазар шинэ үндсэн хуулийн дагуу өөрийн засаглалыг тогтоов.
- 1961 - Энэтхэгийн арми Гоа дахь Португалын колонийг довтолж эзэлсэн. 1974 онд Гоаг Энэтхэгийнх гэж хүлээн зөвшөөрсөн аж.
- 1974 - Улаан лишийн хувьсгалаар Европын түүхэнд хамгийн урт удаан хугацаанд тогтсон, Салазарын дарангуйллын засаглалыг түлхэн унагалаа.
- 1975 - Африк тив дэх 2 том колониос Ангол, Мозамбик зэрэг 5 улс ээлж дараалан тусгаар тогтнолоо зарласан. Индонез улс Зүүн Тиморт халдсанаар Макаогаас бусад бүх колонио алдсан байна.
- 1986 - Европын холбоонд элссэн.
- 1999 - Макаог Бүгд Найрамдах Хятад Ард Улсад эргүүлэн өгөв.
- 2002 - Зүүн Тимор тусгаар тогтнолоо зарласан.
Газарзүй [засварлах]
Исландыг эс тооцвол Европын хамгийн баруун захад оршино. Иберийн хойгийн баруун хэсэгт, хойноос урагш сунасан хэлбэртэй байрлана. Мөн Азорын арлууд, Мадейрын арлууд тус улсад харьяалагдана.
Хамгийн өндөр цэг нь Азорын арлуудын Пико арал дахь Пико галт уул (Montanha do Pico) бөгөөд далайн түвшнээс дээш 2351м өргөгдсөн. Эх газрын Португалын хувьд нутгийн хойд хэсэгт орших Эстрелагийн нурууны ноён оргил 1991м өндөр болно.
Гадаад холбоос [засварлах]
 |
Commons: Portugal - зураг, дуу, бусад юмс |
Эшлэл [засварлах]
- ↑ Pordata, "Base de Dados Portugal Contemporâneo". Accessed on December 16, 2011.
- ↑ http://www.ine.pt/scripts/flex_v10/Main.html
- ↑ 3.0 3.1 3.2 3.3 Portugal. International Monetary Fund. 6 May 2011-д хандсан.
- ↑ Gini Index. Instituto Nacional de Estatística. 14 July 2011-д хандсан.
- ↑ Human Development Report 2010. United Nations (2010). 5 November 2010-д хандсан.
| Европын орнууд |
|---|
| Австри · Азербайжан1 · Албани · Андорра · Армен2 · Беларусь · Бельги · Болгар · Босни ба Херцеговина · Ватикан · Герман · Грек · Гүрж1 · Дани3 · Ирланд · Исланд · Испани1 · Итали1 · Казахстан1 · Кипр2 · Косово5 · Орос1 · Латви · Литва · Лихтенштейн · Люксембург · Македон4 · Мальта · Молдав · Монако · Монтенегро · Нидерланд3 · Норвеги3 · Нэгдсэн Вант Улс · Польш · Португал3 · Румын · Сан-Марино · Серби · Словак · Словен · Турк1 · Унгар · Украйн · Финланд · Франц1 · Хорват · Чех · Швейцари · Швед · Эстон |
| 1 Европ тивд оршдоггүй нутаг дэвсгэртэй. 2Нутаг нь бүхэлдээ Баруун Азид орших ч Европтой соёл, улс төрийн хамааралтай. 3 Европоос алслагдсан харъяат нутаг дэвсгэртэй. 4 Нэр нь Гректэй маргаантай. 5 2008 оны 2 сарын 17-нд Серби улсаас салж, тусгаар тогтносноо зарлан тунхагласан бөгөөд одоогоор НҮБ-ын 69 гишүүн хүлээн зөвшөөрдөг.  |
