Саха
| Бүгд Найрамдах Саха Улс (Якут) (Монгол) Республика Саха (Якутия) (Орос) Саха Республиката (Якут) |
|
|---|---|
_Republic_(2008-03).svg) ОХУ дахь Бүгд Найрамдах Саха Улсын байршил |
|
| сүлд | далбаа |
.png) |
 |
| Төрийн дуулал: n/a | |
| Нийслэл | Якутск |
| Байгуулагдсан | 1922 оны 4 сарын 27 |
| Ангилал Холбооны тойрог Эдийн засгийн бүс |
Бүгд Найрамдах Улс Алс Дорнод Алс Дорнод |
| Код | 14 |
| Газар орон | |
| Нутгийн хэмжээ - ОХУ дахь дэс |
3,103,200 км² 3103200 |
| Хүн ам зүй (2002 оны тооллого) | |
| Хүн амын тоо - ОХУ дахь дэс - Нягтрал - Хотын - Хөдөөний |
949,280 хүн 58 0.3 хүн / км² 64.3% 35.7% |
| Албан ёсны хэл | орос, якут |
| Засгийн газар | |
| Ерөнхийлөгч | Вячеслав Штыров |
| Засгийн газрын тэргүүн | Егор Борисов |
| Хууль тогтоох байгууллага | |
| Үндсэн Хууль | |
| Албан ёсны цахим сүлжээ | |
| http://www.sakha.gov.ru/ | |
Бүгд Найрамдах Саха Улс, бас Якут гэдгээр мэддэг нь (орос. Республика Саха болон Якутия; якут. Саха Республиката, "саха" гэдэг нь «зах» (бур. «заха») гэх утга байж магадгүй) — Оросын Холбооны Улсын холбооны этгээд болоод бүгд найрамдах улс. Алс Дорнодын Холбооны тойрог болон Алс Дорнодын эдийн засгийн бүст багтана. Нийслэл - Якутск.
3,103,200 км2 дэвсгэр нутагтай Саха өдгөө Орост болон дэлхийд хамгийн том засаг захиргааны нэгж гэдгээрээ онцгойрно. 2010 оны тооллогоор хүн амын тоо - 958,528[1]. Үүнээс 49% (466,492) нь Якутууд, 37.8% нь Оросууд аж. Орос хэлнээс гадна Якут хэл албан ёсоор хэрэглэгдэнэ.
ЗХУ-ын ЗСБНХОУ-ын бүрэлдэхүүнд 1922 онд "Зөвлөлт Социалист Бүгд Найрамдах Автономит Якут Улс" байгуулагдаж байв. ЗХУ-ын бутралаар Оросын Холбооны Улс тусгаар тогтноход зэрэг дээшилж 1991 онд одоогийн байр суурь, нэрээ олжээ.
Засаг захиргааны хуваарь [засварлах]
Одоогийн байдлаар Сахын нутаг дэвсгэр дээд түвшинд 32 улс (якут. улууhа; орос. район ба улус), 2 хотын дүүрэг (Якутск, Жатай хоёрын) бүгд 34 нэгжид, удаах түвшинд хот хөдөөгийн бүгд 365 суманд (якут. нэһилиэк) хуваагдаж байна.
Ястад [засварлах]
Олон хэлт ястныг багтаадаг Орос улсад харъяалагддаг тул Сахад бас олон ястан суурьшжээ. Оросууд шилжин суурьшсаар 1989 он гэхэд нийт хүн амын 50.3%-ийг эзлэж байв. 1991 оноос Якутын зэрэг дээшилснээр үлэмжхэн Оросууд бусад газарт шилжиж эзлэх хувь нь буурчээ. 2010 оны байдлаар Якут (Саха) ястан 49,9%-ийг, Орос ястан 37.8%-ийг эзлэж байна.
| Ястны нэр | 1939[2] | 1959[3] | 1970[4] | 1979[5] | 1989[6] | 2002[7] | 2010[8] |
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Якут (Саха) | 233 273 (56,5 %) | 226 053 (46,4 %) | 285 749 (43,0 %) | 313 917 (36,9 %) | 365 236 (33,4 %) | 432 290 (45,5 %) | 466 492 (49,9 %) |
| Орос | 146 741 (35,5 %) | 215 328 (44,2 %) | 314 308 (47,3 %) | 429 588 (50,4 %) | 550 263 (50,3 %) | 390 671 (41,1 %) | 353 649 (37,8 %) |
| Эвэнх | 10 432 (2,5 %) | 9505 (2,0 %) | 9097 (1,4 %) | 11 584 (1,4 %) | 14 428 (1,3 %) | 18 232 (1,9 %) | 21 008 (2,2 %) |
| Украйн | 4229 (1,0 %) | 12 182 (2,5 %) | 20 253 (3,0 %) | 46 326 (5,4 %) | 77 114 (7,0 %) | 34 633 (3,65 %) | 20 341 (2,2 %) |
| Эвэн | 3133 (0,8 %) | 3537 (0,7 %) | 6471 (1,0 %) | 5763 (0,7 %) | 8668 (0,8 %) | 11 657 (1,2 %) | 15 071 (1,6 %) |
| Татар | 4420 (1,1 %) | 5172 (1,1 %) | 7678 (1,2 %) | 10 976 (1,3 %) | 17 478 (1,6 %) | 10 768 (1,1 %) | 8122 (0,9 %) |
2010 оны хүн амын тооллогоор Буриад (ОХУ-ын иргэн) гэж 0.8% буюу 7,011 хүн, 2002 оны тооллогоор Монгол (Монгол Улсын иргэн байж мэднэ) гэж 46 хүн тус тус бүртгэгджээ.
Зүүлт [засварлах]
- ↑ 2010Census of Russian Federation
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Демоскоп Weekly — Приложение. Справочник статистических показателей
- ↑ Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года
 |
Commons: Sakha - зураг, дуу, бусад юмс |
