Сергей Королёв

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт

Сергей Павлович Королёв (укр. Сергі́й Па́влович Корольо́в; 1907 оны 1 сарын 121966 оны 1 сарын 14) нь Зөвлөлт Холбоот Улсын пуужин зохион бүтээх төслийн удирдагч. 1-р Зохион бүтээх товчоо (ОКБ-1)-ны ахлах зохион бүтээгч байхдаа дэлхийд анхны тив хоорондын баллистик пуужин (ICBM) болох R-7-г бүтээсэн. R-7-гийн цөмийн цэнэгт хошууны оронд пэйлоуд болон сансрын хөлгийг суурилуулж сансар судлалд ч бас хэрэглэн, 1957 онд хүн төрөлхтний анхны хиймэд дагуул болох Спутник-1-ийг хөөргөн, мөн 1961 онд дэлхийд анх удаа сансарт ниссэн Юрий Гагариныг сансарт хүргэсэн юм. Королёв нь Америк, Зөвлөлтийн сансар судлалын өрсөлдөөнд Вернер Фон Браунтай хамтдаа гол үүрэг гүйцэтгэж байсан билээ.

Намтар[засварлах]

Королёв нь Хаант Орос Улсын эзэмшилд байсан Украйны Житомирт төрсөн, орос үндэстэн. Өсвөр насаа Оддесад өнгөрөөж, Киевт сургуульд суралцан, 1920-иод оны эхээр Киевийн Нислэгийг Судлах Нийгэмлэгт харьяалагдаж глайдео зохион бүтээж байв. 1926 онд Москвагийн Технологийн Дээд Сургууль, өнөөгийн Москвагийн Техникийн Их Сургуульд элсэн, алдартай онгоц зохион бүтээгч Андрей Туполеваар хичээл заалгаж байсан. Тэрээр сургуулиа 1930 онд төгсчээ.

Дараа нь бөмбөгдөгч онгоц зохион бүтээхэд оролцож байгаад, онгоцонд тийрэлтийн хүчийг ашиглах санаа олж, 1931 оноос түүнийгээ судалж эхлэв. 1933 онд анхны шингэн түлш ашигладаг Пуужингийн хөдөлгүүрийг зохион бүтээх ажил нь амжилттай болж, шинээр байгуулагдсан Тийрэлтийг судлах хүрээлэнгийн даргаар ажиллаж байв. Гэвч пуужин зохион бүтээх ажил нь амжилтанд хүрэлгүй, 1938 оны 7 сарын 22-нд Валентин Глушкогийн матаасаар улсын хөрөнгийг үрэн таран хийсэн хэргээр хүрээлэнгийн ажилтнуудынхаа хамт ЗХУ-ын Дотоод Хэргийн Ардын Коммисарын Газар (НКВД)-д баривчлагдаж, 10 жилийн ял сонсон Алс Дорнод дахь Колымын уурхай руу цөлөгджээ. Тэнд байхдаа бүх шүд нь унаж, эрүүнийх нь яс хугарч, зүрхний өвчин, тэр ч бүү хэл чийг бам туссан боловч азаар амьд үлдсэн гэдэг. Ийнхүү Иосиф Сталины дарангуйллын үед болсон хэлмэгдүүлэлт нь ЗХУ-ыг пуужингийн технологиороо Нацист Германд гүйцэгдэхэд хүргэсэн билээ. Түүнээс чадварлаг мэргэжилтэн байгаагүй тул Королёвын ялыг 8 жил болгон хөнгөлж, Москвад байх шоронгийн тусгай эрдэм шинжилгээний хүрээлэн рүү шилжүүлсэн юм. Тэнд Валентин Глушкотой дахин хамтран ажиллаж, байлдааны онгоц, бөмбөгдөгч онгоц зохион бүтээх ажилд дайчлагдаж байлаа. Хожим нь Глушкогийн матаасаар шийтгэгдсэн болохоо Королёв мэдсэн юм. Королёвыг 1944 онд суллажээ.

1945 онд Улаан армийн хурандаа цолоор шагнуулсан. Мөн ондоо Дэлхийн хоёрдугаар дайны дараахь Германд очиж, V-2 пуужингийн тухай мэдээллийг цуглуулав. 1946 онд 5,000 герман инженерийг ЗХУ-д авчран, пуужин зохион бүтээх ажилд оролцуулснаар ирэх жил нь V-2-ын сайжруулсан загвар болох R-1 олон хошуут пуужинг амжилттай хөөргөжээ. Харин Королёвын бүтээсэн R-2 пуужин нь V-2-оос 2 дахин хол зайг туулах чадвартай байв. Тэдгээр инженерүүд 1954-1956 онд Зүүн Герман руу буцсан аж. Түүний дараа 1957 оны 8-р сард R-7-гийн туршилт амжилттай болж, Казахстаны Байконураас Алс Дорнодын Камчаткын хойг хүртэл нисгэжээ. R-7-гийн тусгал нь 7,000км буюу холын тусгалтай байсан нь ЗХУ-ыг Атлантын далайг гатлан АНУ-ын нутагт цохилт өгөх чадвартай болгожээ.

Королёв 1952 онд ЗХУ-ын Коммунист Намын гишүүнээр элсэж, 1957 оны 4 сард нэр төрөө сэргээлгэж, цагаадсан юм.

Тэрээр 1930 онд Ксения хэмээх бүсгүйтэй гэрлэж, нэг охинтой болсон боловч цөллөгт байх үедээ гэр бүлээсээ салангид байж, суллагдсаныхаа дараа 4 жил хамт амьдраад 1948 онд салжээ. Дараа нь өөрөөсөө насаар нэлээд залуу Нина хэмээх бүсгүйтэй 1949 онд гэрлэсэн юм.

1957 оны 10 сарын 4-нд R-7 пуужинг ашиглан дэлхийн анхны хиймэл дагуул Спутник-1-ийг амжилттай хөөргөв. Гэхдээ Королёв 1953 онд ЗХУ-ын Шинжлэх Ухааны Академид нохой суулгасан хиймэл дагуул хөөргөх боломжтой болох тухай илтгэл тавьж байсан боловч арми, нам эсэргүүцсэн тул биеллээ олоогүй байсан юм. Тэгтэл 1957 он Олон улсын дэлхийг судлах жилээр зарлагдаж, Америкийн Нэгдсэн Улс хиймэл дагуул хөөргөх төлөвлөгөө хэрэгжүүлж буйг барууны сонингуудаас олж мэдэн, уйгагүй хөөцөлдсөөр төсөв гаргуулж, судалгаа хийсний үр дүнг ийнхүү амссан билээ. Анхны хиймэл дагуул нь 83.6кг жинтэй, энгийн дизайнтай эд байлаа.

Дараа нь Октябрийн хувьсгалын 40 жилийн ойн өмнө 11 сарын 3-нд Спутник-2 хөөргөгдсөн. Тэр нь 500кг гаруй жинтэй, дотроо Лайка хэмээх нохойг суулган хөөргөсөн бөгөөд тэр үед нохойг эсэн мэнд буцааж авчрах хэмжээнд хүрээгүй байсан бөгөөд 10 хоног амьд байна гэж тооцоолж байсан ч нохой сансарт гарснаас хэдхэн цагийн дараа үхсэн аж.

Түүний дараагаас хүн суулгасан сансрын хөлөг бүтээх ажилдаа орж, Восток хөлгийг бүтээн, 1961 онд анхны сансрын нисэгч Юрий Гагаринг суулгасан хөлөг сансарт ниссэн билээ.

Улмаар саран дээр хүн буулгахыг зорьж, Союз хөлөг болон N-1 пуужинг бүтээх ажлыг эхлүүлж байсан боловч 1966 онд хорт хавдар авах мэс заслын үеэр зүрх нь зогсч нас баржээ. Королёвыг нас нөгчихөд үндэсний гашуудал зарлаж, Улаан талбай дахь Кремлийн хананд оршуулж хүндэтгэл үзүүлсэн юм.

Королёв нь Лениний одонгоор шагнагдсан бөгөөд пуужин зохион бүтээгчийнхээ тухай мэдээллийг алдахгүй гэсэн үүднээс нас бартал нь түүний тухай зарлаж байгаагүй юм.

Өдгөө[засварлах]

Самара хот дахь Оросын Нисэх Сансрын Их Сургууль нь Королёвын нэрэмжит юм. Мөн түүний нэрээр нэрлэгдсэн Ангараг гариг болон саран дээрх кратер, сүүлт од байдаг.

Мөн үзэх[засварлах]