Тариалан сум (Хөвсгөл)

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Харайх: Удирдах, Хайлт
Монгол Монгол улсын
Mn coa khuvsgul aymag.png Хөвсгөл аймгийн
Тариалан сум
Улбар шар нь Мөрөн, ягаан нь Тариалан
3,431 км² газар нутагтай
5,965 хүн оршин суудаг
144799 толгой малтай
6 баг нь Мандал, Ар тархи, Таван толгой, Сэлэнгэ, Баянхошуу, Давааны ар
1931 онд үүсгэн байгуулагдсан
Эргэн тойрондоо Хөвсгөлийн Рашаант, Их-Уул, Эрдэнэбулган, Булганы Тэшиг, Хутаг-Өндөр, Баян-Агттай хаяална.

Тариалан сум нь Хөвсгөл аймгийн сум юм. Нийт 3,431 км² газар нутгийн 1,582 км² нь бэлчээр, 167 км² нь тариалангийн талбай (Хөвсгөл аймгийн нийт тариалангийн талбайн 74%) болно. Сумын хүн ам 2007 онд 5,855, 2011 онд 5,975,2012 онд 5965 байгаа нь Хөвсгөл аймагтаа аймгийн төв Мөрөнг эс тооцвол хамгийн том сум болж байна. Сумын төв Бадрах нь 2007 оны байдлаар 2,981 оршин суугчтай. Сумын төв нь Мөрөнгөөс зүүн зүгт 160 км, нийслэл Улаанбаатараас 521 км зайд оршино.

Түүх[засварлах]

1921 оны 8 сард одоогийн Тариалан сум болон Булган аймгийн Тэшиг сумын нутгийн заагт Барон Унгерн баривчлагдаж байсан түүхтэй.

1931 онд Хөвсгөл аймаг байгуулагдахад Тариалан сум бий болжээ. 1933 оны байдлаар 908 өрхийн 3,000 орчим оршин суугч, 50,000 орчим толгой малтай байв. 1937 онд хадуурын бригад бий болж, 1938 оноос газар тариаландаа трактор ашиглах болжээ. 1943 онд сангийн аж ахуй үүссэн байна.

Эдийн засаг[засварлах]

Газар тариалан нь тус сумын эдийн засгийн үндсэн салбар тул хүн амын ихэнх нь сумын төвдөө амьдарна.

2012 оны байдлаар 144799 толгой мал тоологдсоны 61502 нь ямаа, 60314 нь хонь, 15495 нь үхэр, сарлаг, 7483 нь адуу, 5 нь тэмээ байв[1].

Боловсрол[засварлах]

Тариалан сумын дунд сургууль 1939 онд байгуулагдсан.

Эшлэл[засварлах]

  1. Хөвсгөл аймгийн статистикийн үзүүлэлтүүд 2007 он

Ном зүй[засварлах]

М.Нямаа, Хөвсгөл аймгийн лавлах толь, Улаанбаатар 2001, х.129