Хар хятан улс

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
— «Хар Кидан» гээд холбогдов —
Харайх: Удирдах, Хайлт
Хар Кидан улс. 1200 оны орчим

Хар хятан (хидан, кидан) буюу Баруун (хожуу) ЛяоТөв Азид төвлөсөн, монгол угсааны хятан хүний байгуулсан хант улс байв. Хятадын хойд нутагт төвлөсөн Хятан улсыг зөрчидийн Алтан улс цохин мөхөөхөд үлдэгдэл нь баруунш одож Елюй Даши 1124 онд Хар хятан улсыг үүсгэжээ. 1218 онд найманы Хүчлүгийг байхад Их Монгол улсын цэрэг дайлан эзэлснээр мөхсөн.

Тэнгэр уул, Долоон усан, Эмил гол, Тарвагатайн нуруугаар нутаглаж, Баласагун орчим нийслэл тогтож байв.

Түүх[засварлах | edit source]

Зөрчидийн Алтан улс хятадын Сүн улстай холбоолон Хятан улсыг удаа дараа уулгалсаар мөхөөсөн. Аргагүйдэн Елюй Даши үлдсэн ноёд, албатыг авч баруунш одон 1124 онд «гүр хан» цол өргөмжлөгдөж Хар хятан улсыг үндэслэв.

1134 онд Хар ханы улсыг довтлон Баласагуныг эзэлж нийслэл болгон суув. 1137, 1141 онд хятанчууд харлугтай холбоолон Катван гэдэг газар Баруун хар хан болон сельжукийн цэргийг дийлж, Хорезмыг уулгалан улсаа батжуулжээ.

1151–1161 онд Дашийн хүү Илия, 1161–1177 онд охин Пусувань төр барив.

Улс дотоодын самуунтай болж, эцэст нь Найман аймгийн Хүчлүг ханхүү гүр ханыг түлхэн хан ширээнд суужээ. Чингис хааны төрд халтай учир Их Монгол улсын цэрэг 1218 онд Хүчлүгийг дайлан дарж, газар нутгийг хураан авчээ.

Таван гүр хан[засварлах | edit source]

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Зургийн цомог[засварлах | edit source]