АНУ дахь энэтхэгчүүд

АНУ дахь энэтхэгчүүд-(англи. Indian Americans) Энэтхэгээс бүрэн эсвэл хэсэгчлэн гаралтай Америк иргэд юм. Азийн Энэтхэг, Зүүн Энэтхэг гэсэн нэр томьёог АНУ-ын уугуул Америкчуудтай андуурахгүйн тулд ашигладаг бөгөөд тэднийг "Индианчууд" эсвэл "Америкийн Индианчууд" гэж нэрлэдэг. Энэтхэгийн Гадаад хэргийн яамны мэдээлснээр 6 сая гаруй (6,079,221) хүн амтай Энэтхэг гаралтай Америкчууд АНУ-ын хүн амын ойролцоогоор 1.78%-ийг эзэлдэг бөгөөд Өмнөд Азийн Америкчуудын хамгийн том бүлэг, Азиас гаралтай хамгийн том бүлэг, АНУ дахь хятадуудын дараа ордог Ази гаралтай Америкчуудын хоёр дахь том бүлэг юм. Хүн амын тоогоороо биш, харин хувиараа хамгийн том Энэтхэгийн диаспор АНУ-д байдаг гэж үздэг.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]17-р зуунаас эхлэн Зүүн Энэтхэгийн компанийн гишүүд Америкийн колониудад Энэтхэгээс зарц нарыг авчирч байжээ. Америкийн колоничлолын үед Зүүн Энэтхэгийн зарим боолууд байсан. Ялангуяа 1700-аад оны шүүхийн бүртгэлд Мэрилэнд, Делавэр мужуудад хэд хэдэн "Зүүн Энэтхэгчүүд" боолчлогдож байсныг дурдсан байдаг. Эрх чөлөөтэй болсны дараа тэд "мулат" гэж тооцогддог Африк гаралтай Америкчуудын чөлөөт хүн амд ууссан гэж үздэг.
- 1899–1914: Энэтхэгчүүдийн анхны давалгаа эхэлсэн бөгөөд тэдний ихэнх нь Панжаб мужаас ирсэн Сикхүүд байв. Тэд голчлон газар тариалан болон бусад туслах ажил эрхлэхээр Калифорни руу нүүж иржээ.
- 1912: Калифорни мужийн Стоктон хотод анхны Сикх сүм нээгдэв.
- 1917: Азичууд, тэр дундаа Энэтхэгчүүдийг тус улсад цагаачлахыг хориглосон Хориотой бүсийн тухай хуулийг Конгресс гуравны хоёрын саналаар батласан.
- 1923: АНУ-ын Дээд шүүх АНУ-ын эсрэг Бхагат Сингх Тхинд хэрэгт гаргасан шийдвэртээ Энэтхэгчүүдийг цагаан арьст бус гэж харьяалуулахыг хориглож, хууль тогтоох зорилгоор цагаан арьст хүмүүсийг "шинжлэх ухааны бус, уламжлалт утгаар" тодорхойлох ёстой гэж шийдсэн.
- 1943: Бүгд найрамдахчууд АНУ-д Энэтхэгчүүдийг харьяалуулах хуулийн төслийг өргөн барьсан. Ерөнхийлөгч Франклин Рузвельт мөн "Энэтхэгчүүдийн эсрэг зохицуулалтын ялгаварлан гадуурхалтыг" зогсоохыг уриалсан.
- 1946: Ерөнхийлөгч Харри Трумэн Энэтхэгчүүдийн цагаачлал, харьяалагдах эрхийг сэргээв.
- 1965 он: Ерөнхийлөгч Линдон Жонсон 1965 оны Цагаачлалын албаны тухай хуульд гарын үсэг зурж, улс орон бүрээр цагаачлалын квотыг цуцалж, мэргэжлийн туршлага, боловсролд суурилсан цагаачлалын хөтөлбөрийг нэвтрүүлэв.