Автономит Ажарa улс

Ажа́ра (гүрж. აჭარა, Ačʼara), Автономит Ажа́ра Улс (гүрж. აჭარის ავტონომიური რესპუბლიკა, Ач’арис автономиури республика) — Гүрж улсын баруун өмнөд хэсэгт орших түүхэн, газарзүйн болон улс төр-захиргааны бүс нутаг юм. Албан ёсны хэл нь -гүрж хэл.

Ажара улсын нийслэл Батуми бол Гүрж улсын гол далайн боомт юм. Эргийн бүсэд (Кобулети, Махинжаури, Гонио, Сарпи болон бусад суурингууд) сувилал, эмнэлгийн байгууллагууд байрладаг. Мөн уулын амралтын газрууд олоноор байдаг.

Ажарагийн гол хүн ам нь Ажарчууд бөгөөд угсаатны бүлэг болох Гүржүүд бөгөөд тэдний зарим нь Оттоманы эзэнт гүрний үед исламчлагдсан байдаг юм.

Түүх

Ажарагийн нутаг дэвсгэрт чулуун зэвсгийн үеэс эхлэн хүн амьдарч байсан нь Бешуми уулын амралтын газрын ойролцоох археологийн олдворуудаар батлагдсан. Энэ нутагт хүрэл болон төмрийн эртний үеийн олон тооны дурсгалт газрууд, түүний дотор эртний Гүржийн Колхи овгуудын хэрэгжүүлж байсан Колхийн соёлын олон тооны эд өлгийн зүйлс байдаг.

Эрт дээр үеэс өнөөг хүртэл Ажара нь тус нутгийн уугуул иргэд болох Картвелианчууд нутаглаж ирсэн. МЭӨ 2-р мянганы дунд үед Колхийн улс баруун Гүржид, ялангуяа Ажара мужид бий болсон гэж үздэг. Энэ нь түүхэн дэх анхны Гүржийн улсын нэг бөгөөд дэлхийн хамгийн эртний гүрнүүдийн нэг гэдэг юм.

Хойд зүгийн нүүдэлчид болох Скиф, Киммерчүүдийн довтолгооны дараа (МЭӨ 8-р зуун) Колхидын эзэнт гүрэн доройтож, Грекийн колоничид эртний эргийн хотуудынх нь байршил дээр өөрсдийн худалдааны хотуудыг байгуулж эхэлсэн. Ийнхүү МЭӨ 7-р зууны эхээр одоогийн нийслэл, Ажарагийн гол боомт болох Батуми хотыг байгуулжээ.

1680- 1878 онд Османы эзэнт улсын эрхшээлд байсан.

1878 оноос хойш Батуми мужийн нэрээр Ажара Оросын эзэнт гүрний нэг хэсэг болжээ. 1918 оны хавар Оросын армийг нүүлгэн шилжүүлсний дараа Аджара Османы эзэнт гүрэнд эзлэгдсэн. Дэлхийн нэгдүгээр дайн дууссаны дараа 1919 онд Британийн цэргүүд Батумид газарджээ.

20-р зуунд Зөвлөлтийн бүрэлдэхүүнд байсан.

1991 онд Аслан Абашидзе Ажарагийн Автономит Бүгд Найрамдах Улсын Дээд Зөвлөлийн дарга болсон. Иргэний дайн эхэлсний дараа тэрээр Звиад Гамсахурдиаг дэмжигчид болон эсэргүүцэгчдийг нэгтгэсэн зэвсэгт бүлэглэлүүдийн эсрэг жин болгон өөрийн армийг байгуулсан. Абхаз, Өмнөд Осетийн удирдлагаас ялгаатай нь Абашидзе Ажарагийн тусгаар тогтнолыг эрэлхийлээгүй бөгөөд үүнийг бүгд найрамдах улсын дотор гаалийн татварыг хадгалах эрхтэй "чөлөөт эдийн засгийн бүс" болгон хөгжүүлсэн. 2000 онд тэрээр Ажара улсын тусгай статусыг Гүржийн Үндсэн хуульд оруулж баталгаажуулсан.

Газар нутаг

Ажара нь өмнө зүгтээ Турк улстай (121 км урт) хиллэдэг бөгөөд баруун болон баруун хойд талаараа Хар тэнгисээр хүрээлүүлдэг. Ажара нь 2900 хавтгай дөрвөлжин километр талбайг хамардаг бөгөөд 330,000 гаруй хүн амтай (голдуу Ажарачууд). Байгалийн орчноосоо хамааран Ажара нь эрэг орчмын болон уулархаг гэсэн хоёр хэсэгт хуваагддаг.

Хүн ам, шашин

Автономит улсын хүн ам 2024 оны байдлаар 401 мянга 100 байсан.

• Ажарагийн хүн амын 51,5 % — Гүржийн Үнэн алдартны шашин бариммтлагчид,
• 45,8 % — исламын суннит урсгал бармтлагчид байдаг.