Арьс арчилгаа

Арьс арчилгаа гэдэг нь арьсны эрүүл мэнд, гадаад төрхийг хадгалах болон сайжруулах зорилготой үйл ажиллагаа юм. Үүнд арьсаа цэвэрлэх, чийгшүүлэх, нарны хэт ягаан туяанаас хамгаалах, мөн батга, хуурайшилт зэрэг арьсны асуудлыг эмчлэх зэрэг орно. Арьс арчилгаа нь арьсыг халдвар, цочролоос хамгаалахад тусалдаг бөгөөд өдөр тутмын эрүүл ахуйн салшгүй нэг хэсэг юм.

Арьс арчилгаа нь гоо сайхны болон эмнэлгийн (дерматологийн) арчилгааны зааг дээр оршдог ойлголт юм. Арьс арчилгаа нь гоо зүйч, сувилагч зэрэг эмч бус мэргэжлийн хүмүүсийн оролцоотойгоор явагддагаараа дерматологийн эмчилгээнээс ялгаатай. Арьс арчилгаанд хувь хүний амьдралын хэв маяг, хүрээлэн буй орчин, ажлын нөхцөл зэрэг хүчин зүйлсийн өөрчлөлтүүд нөлөөлдөг. Мөн арьс арчилгаа нь шархны эдгэрэлтийг дэмжих, туяа эмчилгээний дараах арьсны нөхөн сэргээлт, зарим эмийн эмчилгээний үр нөлөөг сайжруулахад чухал үүрэгтэй.

Арьс бол хүний биеийн хамгийн том эрхтэн бөгөөд нян, бохирдол, хорт бодисоос хамгаалах үндсэн үүрэгтэй. Угаах, тос түрхэх зэрэг өдөр тутмын энгийн арчилгааны зуршлууд нь арьсны эрүүл мэндэд мэдэгдэхүйц эерэг нөлөө үзүүлдэг. Гэсэн хэдий ч эдгээр аргын ашиг тус болон эмнэл　зүйн үр нөлөө нь шинжлэх ухааны хувьд бүрэн судлагдаагүй хэвээр байна. Эмнэлэг болон эрүүл мэндийн байгууллагуудад ч арьс арчилгааны практик нь ихэвчлэн нотолгоонд суурилсан удирдамж бус, харин хувь хүний итгэл үнэмшил, сонголт, орон нутгийн нөхцөл байдалд тулгуурласан байдаг.

Эрүүл мэндээ бүхэлд нь арчлах нь арьсны эрүүл байдалд чухал нөлөөтэй. Хоолны зөв зохистой дэглэм, идэвхтэй амьдралын хэв маяг нь арьсыг сайжруулахад тусалдаг. Исэлдэлтийн стресс нь арьсыг хурдан хөгшрөхөд нөлөөлдөг гол хүчин зүйл гэдгийг өргөнөөр хүлээн зөвшөөрдөг. Ус хангалттай уух нь арьсыг чийгшүүлэхэд дэмжлэг үзүүлдэг, ялангуяа архаг шингэн алдалттай хүмүүст онцгой ач холбогдолтой. Витамин дутагдсан, тэнцвэргүй хооллолт нь scurvy, pellagra зэрэг арьсны өвчинд хүргэхээс гадна эмнэл　зүйн хувьд бүрэн судлагдаагүй олон дэд эмгэгийн шалтгаан болдог. Нойр дутуу байх нь атопик дерматит, экзем, псориаз зэрэг арьсны өвчнийг улам даамжруулдаг болох нь тогтоогдсон бөгөөд эдгээр өвчин нь эргээд хүний нойрны чанарт сөргөөр нөлөөлдөг.