Jump to content

Аялга тэгшрэл

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь

Аялга тэгшрэл гэдэг нь нэг буюу хэд хэдэн аялгатай харилцан нөлөөлөх явцад тухайн аялгын онцлог шинжүүдийн ялгаа, олон янз байдал ерөнхийдөө багасах үйл явцыг хэлнэ. Энэ нь аялгууд хоорондоо уусах, холилдох, эсвэл зарим онцлог шинжүүд нэгдэх замаар үүсдэг бөгөөд хэлний кодчиллын нэг хэсэг байж болох бөгөөд цаашлаад стандарт хэл бүрэлдэхийн өмнөх үе шат болдог.

Үүний нэг үр дүн нь койне хэл үүсэх явдал юм. Өөрөөр хэлбэл, олон аялга холилдон, хэл нь энгийн болж, шинэ бөгөөд илүү өргөн хэрэглэгддэг хэлний хэлбэр тогтдог. Нөгөө талаас, хэлний хамт олон орон нутгийн эсвэл уламжлалт аялгын онцлогийг аажмаар хэрэглэхээ больж, нийгэмд илүү өргөн тархсан хэлний онцлогийг түлхүү хэрэглэх явц ч аялга тэгшрэлд тооцогдоно.

Аж үйлдвэржилт, орчин үеийн хөгжил өрнөсний дараа олон сая ярилцагчтай ихэнх хэлэнд аялга тэгшрэл ажиглагдсан байдаг. Гэхдээ энэ нь аж үйлдвэржилтийн өмнөх үед ч тохиолдож байсан. Жишээлбэл, Америк болон Австралийн англи зэрэг колонийн аялга, эсвэл эртний Грекийн олон аялга удаан хугацаанд харилцан нөлөөлсний үр дүнд Койне грек хэл үүссэн нь аялга тэгшрэлийн жишээ юм.