Бонгкрекийн хүчил

Бонгкрек хүчил (мөн бонгкрекік хүчил гэж нэрлэдэг) нь Burkholderia gladioli pathovar cocovenenans бактерийн бохирдолд орсон исгэсэн кокос эсвэл эрдэнэшишнээс үүсдэг амьсгалын хорт бодис юм. Энэ нь маш хортой, халуунд тэсвэртэй, өнгөгүй, үнэргүй, өндөр ханаагүй трикарбон хүчил бөгөөд митохондрийн ADP/ATP тээвэрлэгчийг дарангуйлснаар ATP-ийг митохондроос эсийн бусад хэсэгт гарч, бодисын солилцооны энерги өгөхийг саатуулдаг.

Бонгкрек хүчлээр үүссэн хүнсний хордлого нь голчлон элэг, тархи, бөөрийг гэмтээдэг. Эрт үеийн шинж тэмдгүүдэд бөөлжих, суулгах, шээс гарахгүй байх, хэвлийгээр өвдөх, их хөлрөх зэрэг орно. Ихэнх дэгдэлт нь исгэсэн кокос болон эрдэнэшиш дээр суурилсан хүнс хэрэглэдэг Индонез, Хятад улсад бүртгэгдсэн байдаг. 1895 онд Индонезийн Ява аралд хүнсний хордлогын дэгдэлт гарчээ. Уг дэгдэлт нь темпэ бонгкрек хэмээх Индонезийн уламжлалт хоолыг хэрэглэснээс үүдэлтэй байсан. Тухайн үед темпэ бонгкрек нь хямд үнэтэй тул Ява аралд уургийн гол эх үүсвэр болж байв.

Темпэ бонгкрек нь кокосын сүүнээс шахаж гаргасан кокосын махны үлдэгдлийг бялуу хэлбэрт оруулж, дараа нь R. oligosporus мөөгөнцрөөр исгэж бэлтгэдэг хүнс юм.