Брауны хөдөлгөөн
Брауны хөдөлгөөн (Англи: Brownian motion) гэдэг нь шингэн эсвэл хийн орчинд хөвөн орших бөөмсийн хөдөлгөөнийг хэлнэ. Математикийн уламжлалт тодорхойлолтоор Брауны хөдөлгөөнийг Винерийн процесс гэдэг ба математик эх сурвалжуудад ч “Брауны хөдөлгөөн” гэж нэрлэх нь олонтоо.
Энэхүү хөдөлгөөний хэв маяг нь ихэвчлэн дараах байдлаар илэрнэ: бөөм нь шингэний тодорхой дэд орон зайд байрлах хугацаандаа санамсаргүй хэлбэлзэлтэй хөдөлж, дараа нь өөр нэг дэд орон зайд шилжинэ. Шилжилтийн дараа шинэ хаалттай орон зайд дахин ижил төстэй хэлбэлзэл үргэлжилнэ. Энэ нь өгөгдсөн температуртай, дулааны тэнцвэрт байдалд орших шингэнд юм. Ийм нөхцөлд шингэнд тодорхой давамгай чиглэлтэй урсгал (тээвэрлэлт гэх мэт) байхгүй. Өөрөөр хэлбэл, шингэний нийт шугаман болон эргэх импульс цаг хугацааны явцад тэг хэвээр хадгалагдана. Молекулуудын Брауны хөдөлгөөнөөс үүдэх кинетик энерги, түүнчлэн молекулын эргэлт ба чичиргээний энергиуд нийлж шингэний дотоод энергийн дулааны (калорийн) бүрэлдэхүүнийг үүсгэдэг бөгөөд энэ нь энергийн тэнцүү хуваарилалтын теоремоор тайлбарлагдана.
Энэ хөдөлгөөнийг Шотландын ургамал судлаач Роберт Брауны нэрээр нэрлэсэн бөгөөд тэрээр 1827 онд усанд дүрсэн Clarkia pulchella ургамлын тоосонцрыг микроскопоор ажиглах явцдаа уг үзэгдлийг анх тодорхойлсон юм.