Jump to content

Бурнонят

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь

Бурнонит бас axotomous antimony glance, 285 дугуйн хүдэр, berthonite, volchite эсвэл dystomic glance ч гэж нэрлэгддэг энэ бодис сульфосальт эрдэс бөгөөд PbCuSbS3 гэсэн химийн томьёотой хар тугалга ба зэсийн тритиоантимонат юм. Энэ эрдсийг анх 1797 онд Филип Рашлей антимонийн хүдэр хэмээн дурдсан бөгөөд 1804 онд Францын талст болон эрдэс судлаач Жак Луи, Бурнон гүн (1751–1825) илүү дэлгэрэнгүйгээр тодорхойлсон. Дараа нь түүний нэрээр нэрлэгдсэн. Бурнон өөрөө 1813 онд энэ эрдсийг энделлион гэж нэрлэсэн ба уг нэр нь анх олдсон газар болох Корнуолл дахь Ст Энделлион суурингийн нэрээс гаралтай. Хожим энэ нэрийг энделлионит хэмээх болжээ. Бурнонитын талстууд нь орторомб талст системд хамаарах бөгөөд суурийн пинакойд давамгайлснаас шалтгаалан ихэвчлэн хавтгай, табуляр хэлбэртэй байдаг. Талстын ирмэг ба булан хэсгүүдэд олон тооны гөлгөр, гялалзсан гадаргуунууд ихэвчлэн сайн хөгжсөн байдаг. Эдгээр талстууд ихэвчлэн ихэрлэсэн бүтэцтэй бөгөөд ихэршлийн хавтгай нь призмийн (m) гадаргууд байна. Уг призмийн хоёр гадаргуугийн хоорондох өнцөг нь бараг л тэгш өнцөг (86°20′) тул ийм ихэршил нь загалмай хэлбэрийн бөөгнөрөл үүсгэдэг. Хэрэв ихэрлэл олон давтагдвал тухайн бөөгнөрөл нь арааны хүрд шиг хэлбэртэй харагддаг бөгөөд үүнээс улбаалан Капник нутгийн уурхайчид үүнийг “Rädelerz” (хүрдэн хүдэр)гэж нэрлэжээ. Давтагдсан ихэршлийн улмаас ихэр-ламелл бүтэц үүсдэг ба үүнийг том (бөөн) материалын хагарсан гадаргуу дээр ч ялган таних боломжтой.