Ватерлоогийн тулалдаан

Ватерлоогийн тулалдаан
Хамаарах дайн: Зуун өдрийн Ватерлоогийн аян дайн
Ватерлоогийн тулалдаан Виллиам Садлер, 1815
Огноо 1815 оны 6 сарын 18 (1815-06-18) Байршил Ватерлоо, Нидерландын Нэгдсэн Хаант Улс (одоогийн Бельги) 50°40′41″N 4°24′44″E Үр дүн Эвслийн ялалт
Байлдагч талууд
Франц	Нэгдсэн Хаант Улс Прусс Нидерланд Ханновер Нассау Брауншвайг
Командлагч болон удирдагчид
I Наполеон Мишель Ней Жан де Дьё Сульт Жан-Батист Друэ Оноре Шарль Рей Жорж Мутон Франсуа Келлерман Эдуар Мийо	Веллингтоны гүн Хенри Пэжет (ш.) Роланд Хилл Томас Пиктон † II Виллем (ш.) Гебхард фон Блюхер Август фон Гнайзенау Граф фон Цитен Людвиг фон Пирх Фридрих фон Бюлов
Цэргийн хүч
72,000–73,000 48,950 - 50,600 явган цэрэг 14,390 to 15,765 морин цэрэг 8,050 бууч болон инженер 7,232 бууч  • 246 – 252 буу	Нийт: 118,000–120,000 91,000 явган цэрэг 21,500 морин цэрэг 7,500 бууч  • 282 – 288 буу Веллингтоны арми: ойр. 68,000 цэрэг 31,000 17,000 11,000 6,000 3,000  • 156 буу Блюхерийн арми: ойр. 50,000 цэрэг  • 126 буу
Хохирол
26,000–27,000  • 25,000 алагдсан эсвэл шархадсан  • 8,000 олзлогдсон (үүнээс 6–7,000 шархадсан) Тулалдааны дараа 15,000 цэрэг зугтсан 220 буу алдагдсан	Нийт: 24,000 Веллингтоны арми: 17,000  • 3,500 алагдсан  • 10,200 шархасан  • 3,300 алга болсон Блюхерийн арми: 6,604–7,000  • 1,144–1,200 алагдсан  • 4,155–4,400 шархасан  • 1,305–1,400 алга болсон
Хоёр талаас: ≥7,000 морь үхсэн эсвэл шархадсан

Чөлөөлөх дайнуудын тулалдаан (1813–1815 он)

1813 оны хаврын давшилт
Люнебург – Мөккерн – Халле – Гроссгөршен – Герсдорф – Баутцен – Райхенбах – Неттелнбург – Хаинау – Луккау

---

1813 оны намрын давшилт
Гроссбээрен – Кацбах – Дресден – Хагелберг – Кулм – Денневиц – Гөөрдэ – Алтенбург – Виттенберг – Вартенбург – Лийбертволквиц – Лайпциг – Торгау – Ханау – Хоххайм – Данциг

---

1814 оны өвлийн давшилт
Эпинал – Коломбе – Бриенне – Ла Ротьере – Шампобер – Монмирай – Шато-Тьерри – Вошам – Морман – Монтро – Бар-сюр-Обе – Суасон – Краон – Лаон – Реймс – Арси-сюр-Обе – Фер-Шампенуаз – Сан-Дизье – Кле – Вилпариси – Парис

---

1815 оны зуны давшилт
Катр-Бра – Линьи – Ватерлоо – Вавр – Парис

Ватерлоогийн дэргэдэх тулалдаан нь одоогийн Бельгийн нутаг дэвсгэр дээр 1815 оны 7 сарын 15-ны өдөр болсон тулалдаан юм. Энэхүү тулалдаанд I Наполеоны удирдсан Францын Хаант Улс нь Долоодугаар эвсэлтэй тулгаран байлдаж, Англи ба түүний холбоотнууд Пруссийн армитай хамтран Наполеоныг ялжээ. Ватерлоогийн тулалдаан нь Наполеоны сүүлчийн тулалдаан гэдгээрээ түүхэнд үлдсэн билээ. Наполеоны ялагдал нь түүнийг хаан ширээнээсээ татгалзаж Гэгээн Елена арал руу цөлөгдөхөд хүргэсэн юм.

1815 онд Наполеон Эльба арлаас оргож, дахин хаан ширээндээ суухад Долоодугаар эвсэл түүний эсрэг хөдөлсөн. Долоодугаар эвсэл хоёр салж, нэгийг нь Веллингтон, нөгөөг нь Блюхер удирдан хойд Францын нутгаас хөдөлж эхлэв. Наполеон тэр хоёрыг нэгдэхээс нь өмнө цохихоор яаравчлан Парисаас гарчээ. Ватерлоогийн аян дайны гол үйл явдал 1815 оны 6-р сарын 16-19-ний хооронд болсон бөгөөд Ватерлоогийн дэргэдэх тулаанаар өндөрлөсөн.

Наполеон байлдааны тушаалыг 1815 оны 6-р сарын 18-нд өгчээ. Веллингтоны арми Мон-Сен-Жаны налуу дээр Брюсселийн зам дагуу байрлав. Үд болж байхад Наполеоны арми Англи ба түүний холбоотнуудыг шахаж эхлээд удаагүй байхад Пруссчууд түүний баруун жигүүрийг бут цохиж, Английн арми сөрөг дайралтад орсноор Францын армийг бут цохижээ. Наполеоны арми бууж өгч, Наполеон хаан ширээнээсээ татгалзан Гэгээн Елена арал руу цөлөгдсөн. Түүнийг хаан ширээнээс татгалзсаны дараа XVIII Луи хаан ширээг авчээ.

Өнөөдөр уг тулааны талбар дээр Арслант өндөрлөг гээд том хөшөө сүндэрлэж байгаа.

Цахим холбоос

 Commons: Ватерлоогийн тулалдаан – Викимедиа зураг, бичлэг, дууны сан