Jump to content

Гурганж

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь

Гурганж -Коне-Ургенч[a] (хуучирсан: Куня-Ургенч, Куня Ургенч[b], Ургенч эсвэл Гурганж[2]; Туркмен хэлээр: Köneürgenç) нь Туркменистаны хойд хэсэгт орших хот бөгөөд Дашогуз мужийн Коне-Ургенч дүүргийн захиргааны төв бөгөөд тус улсын нийслэл Ашхабадаас 480 км зайд оршдог. Энэ нь Төв Азийн хамгийн эртний хотуудын нэг юм[2][3]; түүхчдийн үзэж байгаагаар энэ нь МЭӨ 5-р зуунд эртний Хорезм улсын анхны нийслэл байсан байж магадгүй юм.[4] 11-р зуунд Коне-Ургенч хотод дундад зууны үеийн шинжлэх ухааны судалгааны төв болох "Хорезмшах Мамуны академи" үйл ажиллагаагаа явуулж байсан бөгөөд тэнд алдарт эрдэмтэд Ибн Сина (Авиценна), Аль-Бируни нар ажиллаж байжээ.[4] 11-13-р зууны үед энэ нь Огуз-Туркмен Ануштегинидийн гүрний удирдсан дундад зууны үеийн томоохон эзэнт гүрэн болох Хорезмшах улсын нийслэл байв. Коне-Ургенч нь 17-р зуун хүртэл бүх Хорезмын нийслэл байсаар байв. Туркмен хэлнээс орчуулбал энэ хотын нэр нь "Хуучин Ургенч" гэсэн утгатай [5] [6].

XIII зуунд Монголчууд Төв Азийг эзлэн түрэмгийлэхээс өмнө уг хотыг Гурганж гэж нэрлэдэг байсан бөгөөд Дорнодын хамгийн том, хамгийн баян хотуудын нэг байжээ [7], харин XIV зууны эхний хагаст Лалын шашны шашны гол төвүүдийн нэг байжээ [8]. XIV зууны хоёрдугаар хагаст Самаркандын захирагч Тамерлангийн цэргүүд удаа дараа довтолж, сүйтгэжээ. Коне-Ургенч нь Аму Дарья мөрний Сарыкамыш дельтийн усны нөөц хомсдсоны улмаас 17-р зуунд Хорезмын нийслэл гэсэн статусаа алджээ.