Дидактик

Дидактик (Эртний Грек хэл. διδακτικός, "сургагч") нь сургалтын асуудлыг судалдаг сурган хүмүүжүүлэх ухааны онолын нэг салбар юм. Мэдлэг, ур чадвар, чадвар эзэмших, итгэл үнэмшил төлөвших зүй тогтлыг илрүүлж, боловсролын агуулгын цар хүрээ, бүтцийг тодорхойлдог юм.

Дидактикийн үндсэн асуултыг янз бүрээр томьёолдог. Зарим нь үүнийг сургалт, боловсролын агуулгын тухай асуудалтай холбодог бол зарим нь тодорхой нэг хичээлийн "суралцах явцад суралцагчдын сэтгэхүй хэрхэн явагддаг", бусад нь үүнийг "Юу заах вэ? Хэрхэн заах вэ?" гэсэн хоёр асуултад нэгтгэн хариулах ёстой гэж дүгнэдэг байна.

Дидактик нь сурган хүмүүжүүлэх онолын хувьд эрт дээр үеэс эхтэй. Боловсрол хүн төрөлхтөн үүссэн цагаас хойш оршин тогтнож ирсэн гэдэг. Тухайн хуримтлуулсан ололт амжилтаа хойч үедээ өвлүүлэн үлдээх хэрэгцээ үүссэн үед боловсролын онол хөгжиж эхэлсэн байна. Одооны мэдэгдэж байгаагаар "дидактик" гэсэн нэр томьёо нь Германы сурган хүмүүжүүлэгч Вольфганг Ратке (1571-1635)-ийн бүтээлүүдэд багшлах урлагийг тодорхойлох зорилгоор анх гарч ирсэн гэдэг. Яг үүнтэй адил Ян Амос Коменский дидактикийг "Бүхнийг хүн бүрд заах бүх нийтийн урлаг" гэж тодорхойлсон байдаг. 19-р зууны эхэн үед Германы сурган хүмүүжүүлэгч Иоганн Фридрих Гербарт дидактикийг боловсролын сургалтын нэгдмэл, уялдаатай онолын статустай болгосон.

В.Раткегийн үеэс хойш дидактикийн үндсэн зорилго болох юуг, хэрхэн заахыг судлах нь өөрчлөгдөөгүй хэвээр байна. Орчин үеийн шинжлэх ухаан ч гэсэн хэн, хэзээ, хаана, яагаад заахыг эрчимтэй судалж байна.

Дидактикийн объект ба сэдэв

Дидактик нь сурган хүмүүжүүлэх ухааны бүрэлдэхүүн хэсэг бөгөөд сургалтын хууль, зүй тогтол, зарчим, арга хэрэгслийг судалдаг сургалтын шинжлэх ухаан юм. Дидактикийн объект бол суралцах явдал юм.

"Мэргэшсэн салбар дидактик" - бие даасан хичээлийг заах аргууд (математик, физик, түүх гэх мэт), оюутан сурагчдын бие даасан ангилал (бага боловсролын арга, дээд боловсролын дидактик), янз бүрийн төрлийн боловсролын байгууллага, боловсролын хэлбэрүүд байдаг. Сургалтын арга бүр өөрийн гэсэн объекттой байдаг: тодорхой хичээл заах, тодорхой ангиллын оюутнуудыг заах гэх мэт.

Дидактикийн объект нь заах (багшийн үйл ажиллагаа) ба суралцах (оюутны танин мэдэхүйн үйл ажиллагаа) хоорондын холбоо, тэдгээрийн харилцан үйлчлэл юм.

Дидактикийн зорилго

• сургалтын үйл явц, түүнийг хэрэгжүүлэх нөхцөлийн тодорхойлолт, тайлбар;
• илүү орчин үеийн сургалтын үйл явцыг боловсруулах;
• сургалтын үйл явцын зохион байгуулалт;
• сургалтын шинэ систем;
• сургалтын шинэ технологи (жишээлбэл, драмагерменевтик эсвэл нийгэм-тоглоом дээр суурилсан "хичээлийн чиглэл" г.м.).

Дидактик уран зохиол (Эрт.грек хэл. διδασκειν - "заах") нь шинжлэх ухаан, ёс зүй, гүн ухааны болон бусад санааг илэрхийлэхэд уран сайхны хэлбэрийг ашигладаг сургамжтай агуулгатай уран зохиолыг хэлдэг байна.