Дикарбоксилын хүчил

Dicarboxylic acid

Дикарбоксилийн хүчил нь органик химид хоёр карбоксил бүлэг (–COOH) агуулсан органик нэгдэл юм. Дикарбоксилийн хүчлүүдийн ерөнхий молекулын томьёог HO₂C–R–CO₂H гэж бичдэг бөгөөд энд R нь алифатик эсвэл ароматик бүлэг байж болно.

Ерөнхийдөө дикарбоксилийн хүчлүүд нь нэг карбоксил бүлэгтэй хүчлүүдтэй (монокарбоксилийн хүчил) ижил төстэй химийн шинж чанар, урвалд орох чадвартай байдаг. Эдгээр нэгдлүүд нь полиамид, полиэфир зэрэг кополимеруудын үйлдвэрлэлд өргөн хэрэглэгддэг.

Аж үйлдвэрт хамгийн өргөн хэрэглэгддэг дикарбоксилийн хүчил бол адипины хүчил бөгөөд энэ нь нейлон үйлдвэрлэх үндсэн түүхий эд юм. Дикарбоксилийн хүчлүүдийн бусад жишээнд хүний биед агуулагддаг аспарагины хүчил болон глутамины хүчил зэрэг амин хүчлүүд орно.

Дикарбоксилийн хүчлүүдийг товчоор диацид гэж нэрлэх нь бий. Урт гинжин алифатик дикарбоксилийн хүчлүүдийг тослог диацидууд гэж нэрлэдэг. Ихэнх дикарбоксилийн хүчлүүд нь талст хатуу бодис байдаг.

α,ω-дикарбоксилийн нэгдлүүдийн усанд уусах чанар болон хайлах температур нь нүүрстөрөгчийн гинж уртсах тусам өөрчлөгдөх бөгөөд нүүрстөрөгчийн атомын тоо тэгш ба сондгой байх үед хайлах температур нь ээлжилж өөрчлөгддөг. Ерөнхийдөө тэгш тооны нүүрстөрөгчтэй нэгдлүүдийн хайлах температур нь дараагийн сондгой тоот нэгдлээс өндөр байдаг.