Загвар:Инфобокс хөнгөн цагаан

	child table, as reused in {IB-Al} ү; з; т;
Гол изотопууд

Хөнгөн цагаан, ₁₃Al
Хөнгөн цагаан
Дуудлага	/xɵŋgən tsʰaˈɢɑːŋ/
Гадаад байдал	Мөнгөлөг саарал металл
Стандарт атомын жин Ar°(Al)
	26.9815384±0.0000003; 26.982±0.001 (товчлогдсон);
Үелэх систем дэх Хөнгөн цагаан
	магни ← хөнгөн цагаан → цахиур
Атомын дугаар (Z)	13
Бүлэг	13-р бүлэг (борын бүлэг)
Үе	3-р үе
Блок	p-блок
Электрон байгуулалт	[Ne] 3s2 3p1
Давхарга бүрт	2, 8, 3
Физик шинж чанарууд
Төлөв	хатуу
Хайлах температур	933.47 K (660.32 °C, 1220.58 °F)
Буцлах температур	2743 K (2470 °C, 4478 °F)
Нягт (20 °C)	2.699 г/см3
шингэн үед (х.т.)	2.375 г/см3
Хайлах энтальп	10.71 кЖ/моль
Уурших энтальп	284 кЖ/моль
Хувийн дулаан шингээлт	24.20 Ж/(моль·K)
Атомын шинж чанар
Исэлдэлтийн зэрэг	нийтлэг: +3; −2, −1, 0, +1, +2
Цахилгаан сөрөг чанар	Полингийн шаталбар: 1.61
Ионжилтын энерги	1-р: 577.5 кЖ/моль ; 2-р: 1816.7 кЖ/моль ; 3-р: 2744.8 кЖ/моль ; (илүү үзэх) ;
Атомын радиус	эмпирик: 143 пм
Ковалент радиус	121±4 пм
Ван дер Ваальсийн радиус	184 пм
	Спектрийн хүрээ дэх өнгөт шугамуудхөнгөн цагаан элементийн спектрийн шугам
Бусад шинж чанарууд
Байгалийн тархац	анхдагч
Талст бүтэц	тал-төвтэй куб (ттк) (cF4)
Торны тогтмол	a = 404.93 пм (20 °C)
Дулааны тэлэлт	22.87×10−6/K (at 20 °C)
Дулаан дамжуулалт	237 Вт/(м⋅K)
Цахилгаан эсэргүүцэл	26.5 nΩ⋅м (20 °C)
Соронзон чанар	парасоронзон
Моляр соронзон мэдрэмж	+16.5×10−6 см3/моль
Юнгийн модуль	70 ГПа
Хөдөлгөх модуль	26 ГПа
Эзлэхүүний модуль	76 ГПа
Дууны хурд нимгэн саваа	(өнхрүүлсэн) 5000 м/с (т.т.)
Пуассоны коэффициент	0.35
Моосын хатуулаг	2.75
Викерсийн хатуулаг	160–350 МПа
Бринеллийн хатуулаг	160–550 МПа
CAS дугаар	7429-90-5
Түүх
Таамагласан	Антуан Лавуазье (1782)
Нээсэн	Ханс Кристиан Өрстед (1824)
Нэр өгсөн	Хемфри Дэви (1812)
Хамгийн тогвортой изотопууд ү; з;
	Ангилал: Хөнгөн цагаан; үзэх · хэлэлцэх · засах \| эх сурвалж

Al · Хөнгөн цагаан
Mg ← ibox Mg	iso 13 Al [e] IB-Al [e] IBisos [e]	→ Si ibox Si
cat:Al (0) cat:Al-изотопууд (0) Коммонс Викидата:Q663 Викитоль
indexes by PT (page) Ү · Х · З

{{Инфобокс элемент}} уншсан өгөгдлийн багц
Name and identifiers	үзэх засварлах
Symbol etymology (11 non-trivial)	үзэх засварлах
Top image (caption, alt)	caption: үзэх засварлах alt: үзэх засварлах
Pronunciation	үзэх засварлах
Allotropes (overview)	үзэх засварлах
Group (overview)	үзэх засварлах
Period (overview)	үзэх засварлах
Block (overview)	үзэх засварлах
Natural occurrence	үзэх засварлах
Phase at STP	үзэх засварлах
Oxidation states	үзэх засварлах
Spectral lines image	үзэх засварлах
Electron configuration (cmt, ref)	үзэх засварлах
Isotopes
Standard atomic weight	үзэх засварлах
most stable isotope	үзэх засварлах
Wikidata
Wikidata *	үзэх засварлах
* Not used in {{Инфобокс элемент}} (2023-01-01) See also Загвар:Tla · Cat:data sets (0) · (this table: ү )

References

These references will appear in the article, but this list appears only on this page.

↑ цагаан.htm "Стандарт атомын жин: Хөнгөн цагаан". CIAAW. 2017. {{cite web}}: Check |url= value (help)
↑ Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.
↑ Жан, Имин; Эванс, Жулиан Р. Г.; Ян, Шоуфэн (2011). "Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks". J. Chem. Eng. Data. 56 (2): 328–337. doi:10.1021/je1011086.
↑ ^4.0 ^4.1 ^4.2 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.
↑ Al(−2) has been observed in Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃, see Wemdorff, Marco; Röhr, Caroline (2007). "Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃: Eine Zintl-Phase mit isolierten [Ge]^4–- und [Al₄]^8–-Anionen / Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃: A Zintl Phase with Isolated [Ge]^4–- and [Al₄]^8– Anions". Zeitschrift für Naturforschung B (Герман хэлээр). 62 (10): 1227. doi:10.1515/znb-2007-1001. S2CID 94972243.
↑ Al(–1) has been reported in Na₅Al₅; see Haopeng Wang; Xinxing Zhang; Yeon Jae Ko; Andrej Grubisic; Xiang Li; Gerd Ganteför; Hansgeorg Schnöckel; Bryan W. Eichhorn; Mal-Soon Lee; P. Jena; Anil K. Kandalam; Boggavarapu Kiran; Kit H. Bowen (2014). "Aluminum Zintl anion moieties within sodium aluminum clusters". The Journal of Chemical Physics (Англи хэлээр). 140 (5). Bibcode:2014JChPh.140e4301W. doi:10.1063/1.4862989.
↑ Unstable carbonyl of Al(0) has been detected in reaction of Al₂(CH₃)₆ with carbon monoxide; see Sanchez, Ramiro; Arrington, Caleb; Arrington Jr., C. A. (December 1, 1989). "Reaction of trimethylaluminum with carbon monoxide in low-temperature matrixes". American Chemical Society. 111 (25): 9110-9111. Bibcode:1989JAChS.111.9110S. doi:10.1021/ja00207a023. OSTI 6973516.
↑ Гринвуд, Норман Н.; Эрншоу, Алан (1997). Элементүүдийн хими (2-р хэвлэл). Butterworth-Heinemann. х. 28. doi:10.1016/C2009-0-30414-6. ISBN 978-0-08-037941-8.
↑ Dohmeier, C.; Loos, D.; Schnöckel, H. (1996). "Aluminum(I) and Gallium(I) Compounds: Syntheses, Structures, and Reactions". Angewandte Chemie International Edition. 35 (2): 129–149. doi:10.1002/anie.199601291.
↑ Tyte, D. C. (1964). "Red (B2Π–A2σ) Band System of Aluminium Monoxide". Nature. 202 (4930): 383. Bibcode:1964Natur.202..383T. doi:10.1038/202383a0. S2CID 4163250.
↑ Lide, D. R. (2000). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds" (PDF). CRC Handbook of Chemistry and Physics (81st хэвлэл). CRC Press. ISBN 0849304814.
↑ ^12.0 ^12.1 Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.

One of these is a named reference. It may be cited in the containing article as

<ref name="CIAAW2013" /> for the source Atomic weights of the elements 2013 (from subtemplates used by {{Инфобокс элемент}})

[CIAAWхөнгөн_цагаан-1] цагаан.htm "Стандарт атомын жин: Хөнгөн цагаан". CIAAW. 2017. {{cite web}}: Check |url= value (help)

[CIAAW2021-2] Прохаска, Томас; Иргер, Йоханна; Бенефилд, Жаклин; Бөхлке, Жон К.; Чессон, Лесли А.; Коплен, Тайлер Б.; Дин, Типин; Данн, Филип Ж. Х.; Грёнинг, Манфред; Холден, Норман Э.; Мейжер, Харро А. Ж. (2022-05-04). "Элементүүдийн стандарт атомын жин 2021 (IUPAC Техникийн тайлан)". Pure and Applied Chemistry (Англи хэлээр). doi:10.1515/pac-2019-0603. ISSN 1365-3075.

[3] Жан, Имин; Эванс, Жулиан Р. Г.; Ян, Шоуфэн (2011). "Corrected Values for Boiling Points and Enthalpies of Vaporization of Elements in Handbooks". J. Chem. Eng. Data. 56 (2): 328–337. doi:10.1021/je1011086.

[Arblaster_2018-4] 4.0 ^4.1 ^4.2 Арбластер, Жон В. (2018). Элементүүдийн кристаллографийн шинж чанарын сонгосон утгууд. Материалын Парк, Охайо: ASM International. ISBN 978-1-62708-155-9.

[5] Al(−2) has been observed in Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃, see Wemdorff, Marco; Röhr, Caroline (2007). "Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃: Eine Zintl-Phase mit isolierten [Ge]^4–- und [Al₄]^8–-Anionen / Sr₁₄[Al₄]₂[Ge]₃: A Zintl Phase with Isolated [Ge]^4–- and [Al₄]^8– Anions". Zeitschrift für Naturforschung B (Герман хэлээр). 62 (10): 1227. doi:10.1515/znb-2007-1001. S2CID 94972243.

[6] Al(–1) has been reported in Na₅Al₅; see Haopeng Wang; Xinxing Zhang; Yeon Jae Ko; Andrej Grubisic; Xiang Li; Gerd Ganteför; Hansgeorg Schnöckel; Bryan W. Eichhorn; Mal-Soon Lee; P. Jena; Anil K. Kandalam; Boggavarapu Kiran; Kit H. Bowen (2014). "Aluminum Zintl anion moieties within sodium aluminum clusters". The Journal of Chemical Physics (Англи хэлээр). 140 (5). Bibcode:2014JChPh.140e4301W. doi:10.1063/1.4862989.

[7] Unstable carbonyl of Al(0) has been detected in reaction of Al₂(CH₃)₆ with carbon monoxide; see Sanchez, Ramiro; Arrington, Caleb; Arrington Jr., C. A. (December 1, 1989). "Reaction of trimethylaluminum with carbon monoxide in low-temperature matrixes". American Chemical Society. 111 (25): 9110-9111. Bibcode:1989JAChS.111.9110S. doi:10.1021/ja00207a023. OSTI 6973516.

[GE28-8] Гринвуд, Норман Н.; Эрншоу, Алан (1997). Элементүүдийн хими (2-р хэвлэл). Butterworth-Heinemann. х. 28. doi:10.1016/C2009-0-30414-6. ISBN 978-0-08-037941-8.

[9] Dohmeier, C.; Loos, D.; Schnöckel, H. (1996). "Aluminum(I) and Gallium(I) Compounds: Syntheses, Structures, and Reactions". Angewandte Chemie International Edition. 35 (2): 129–149. doi:10.1002/anie.199601291.

[10] Tyte, D. C. (1964). "Red (B2Π–A2σ) Band System of Aluminium Monoxide". Nature. 202 (4930): 383. Bibcode:1964Natur.202..383T. doi:10.1038/202383a0. S2CID 4163250.

[11] Lide, D. R. (2000). "Magnetic susceptibility of the elements and inorganic compounds" (PDF). CRC Handbook of Chemistry and Physics (81st хэвлэл). CRC Press. ISBN 0849304814.

[NUBASE2020-12] 12.0 ^12.1 Кондев, Ф. Г.; Ван, М.; Хуан, В. Ж.; Наими, С.; Ауди, Г. (2021). "The NUBASE2020 evaluation of nuclear properties" (PDF). Chinese Physics C. 45 (3): 030001. doi:10.1088/1674-1137/abddae.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]