Зөрчилдөөн

Зөрчилдөөн (латин. conflictus -"мөргөлдөөн") -нийгмийн харилцааны явцад ашиг сонирхол, хүсэл зорилго, үзэл бодлын зөрүүтэй байдлаас үүсдэг тэмцэл юм. Зөрчилдөөнд оролцогчдын хоорондын эсэргүүцлээс бүрддэг бөгөөд ихэвчлэн хүн болон бүлэг хүмүүсийн ​ёс зүй, ​​​үнэт зүйл, амьдарлын хэм хэмжээнээс хэтэрсэн сөрөг сэтгэл хөдлөл дагуулддаг юм.

Зөрчилдөөнийг судалдаг шинжлэх ухааныг зөрчилдөөн судлал гэнэ.

Зөрчилдөөний үндсэн хэлбэрүүд

Зөрчилдөөн дараах хэлбэрүүдэд хуваадаг. Үүнд:

Үргэлжлэх хугацаагаар

• Удаан хугацааны (жишээ нь: Дэлхийн 1-р болон 2-р дайн, Хүйтэн дайн, Орос-Украины дайн г.м.);
• Богино хугацааны (жишээ нь: энгийн хэрүүл зөрчилдөөн);
• Ганц удаагийн (жишээ нь: энгийн үл ойлголцол, маргалдаан);
• Сунжирсан;
• Давтамжтай. (жишээ нь: Израил-Арабын мөргөлдөөн)

Хамарсан хүрээний хэмжээгээр

• Бүх нийтийг хамарсан (жишээ нь: Дэлхийн 2-р дайн);
• Бүс нутгийн (жишээ нь: Халх голын дайн);
• Орон нутгийн (жишээ нь: Чеченийн дайн);
• Бүлгийн (жишээ нь: олон хүн хамарсан зодоон);
• Хувийн (жишээ нь: хоёр хүн хоорондын, хоёр ажилтны г.м.).

Анх үүссэн асуудлаар

• Объектив буюу бодит байдлаар;
• Субъектив буюу нэг талын байдлаар;
• Худал мэдээллээр.

Хэрэглэж буй хэрэгслээр

• Хүчээр;
• Яриа хэлэлцээгээр.

Үндсэн хэлбэрээр

• Дотоод зөрчилдөөн — тухайн обьект доторх сөргөлдөгч талуудын зөрчилдөөн, жишээ нь нэг бүлгийн мал, амьтад хооронд үүсдэг зөрчилдөөн;
• Гадаад зөрчилдөөн — өөр обьект хооронд үүсдэг зөрчилдөөн, жишээ нь нийгэм буюу байгаль хооронд, хүний бие орчин тойрон хооронд г.м;
• Антагонист буюу эвлэрэшгүй, үл тэвчих зөрчилдөөн — эвлэршгүй дайсагнасан нийгмийн бүлэг, хүчнүүдийн хоорондын зөрчилдөөн.

Нийгмийн амьдралын чиглэлээр