Ибн Халдун

Ибн Халдун
ابن خلدون
	Алжир дахь Ибн Халдуны цээж баримал
Бүтэн нэр	Ибн Халдун; ابن خلدون
Төрсөн	1332 оны 5 сарын 27; Хафсидын улс, Тунис
Нас барсан	3 сарын 17, 1406 (73 насалсан); Мамлюк, Каир
Гол сонирхол	түүхийн товчоо; социологи; эдийн засаг; демографи; улс төрийн шинжлэх ухаан;
Тэмдэглүүштэй санаанууд	Асабия; Төр үүсэх байлдан дагууллын онол; Эзэнт гүрнүүдийн мөчлөгийн онол; Эдийн засгийн өсөлтийн онол; Эрэлт нийлүүлэлтийн онол; Нийлүүлэлтийн эдийн засаг;
	Нөлөө авсан Ал-Фараби; Ал-Газали; Ал-Жахиз; Ал-Рази; Ал-Туси; Аристотель; Ат-Туртуши; Ибн Бажжа; Ибн Рушд; Ибн Сина; Ибн Аби Зар; Ибн Хазм; Ибн Жарир; Ал-Маварди; Ал-Тилмисани; ;
	Нөлөөлсөн Ибн ал-Хатиб; Ибн ал-Саккак; Ал-Макризи; Саад ал-Дин бин Гураб; Ибн ал-Азрак; Катип Челеби; Мустафа Наима; Ахмед Жевдет Паша; XX зууны уламжлалч үзэл; Арнолд Тойнби; Эгон Орован; Махди Амел; Огюст Конт; ;

Ибн Халдун (1332 оны 5-р сарын 27-нд төрж, 1406 оны 3-р сарын 17-нд нас барсан, хижрийн тооллын 732–808 он) нь араб эрдэмтэн, түүхч, гүн ухаантан, нийгэм судлаач байв.^[9]^[10]^[11]^[12] Дундад зууны үеийн нийгмийн шинжлэх ухааны хамгийн агуу төлөөлөгчдийн нэг хэмээн өргөнөөр хүлээн зөвшөөрдөг бөгөөд^[13] түүх судлал, социологи, эдийн засаг, хүн ам зүйн судлалын анхдагчдын нэг гэж олон судлаач үздэг.^[14]

Түүний хамгийн алдартай бүтээл нь Мукаддима ("Оршил") юм. Тус бүтээлийг хожим XVII болон XIX зууны Османы түүхчид болох Катип Челеби, Мустафа Наима, Ахмед Жевдет Паша нар Османы эзэнт гүрний өсөлт, уналтыг шинжлэхдээ ашигласан.^[15] Ибн Халдун Төмөрийн улсыг үндэслэгч Доголон Төмөр Дамаскийг бүслэн байлдаж байхад бараалхан биечлэн уулзаж байжээ. Чингис хаан, Доголон Төмөрийг олон овог аймгуудыг нэгтгэж, өргөн нутаг эзлэх агуу их асабиятай хэмээн тэмдэглэсэн байна.^[16]

Сүүлийн үед Ибн Халдуны бүтээлүүдийг Никколо Макиавелли, Жамбаттиста Вико, Дэвид Хьюм, Г.В.Ф.Хегель, Карл Маркс, Огюст Конт зэрэг Европын нэрт гүн ухаантнууд, мөн эдийн засагч Дэвид Рикардо, Адам Смит нарын бүтээлтэй харьцуулан судалж, тэдний зарим санааг өмнө нь боловсруулж бодож олсон байсныг тогтоожээ. Орчин үеийн зарим исламын эрдэмтдэд тодорхой хэмжээгээр нөлөө үзүүлсэн.

Эшлэл

↑ Muqaddimah 2:272–273 quoted in Weiss (1995) p. 30
↑ Weiss 1995, х. 31 quotes Muqaddimah 2:276–278
↑ Moss, Laurence S., ed. (1996). Joseph A. Schumpeter: Historian of Economics: Perspectives on the History of Economic Thought. Routledge. х. 87. ISBN 978-1-134-78530-8. Ibn Khaldun drited away from Al-Farabi's political idealism.
↑ ^4.0 ^4.1 ^4.2 ^4.3 https://themaydan.com/2017/11/myth-intellectual-decline-response-shaykh-hamza-yusuf/
↑ Shah, Muhammad Sultan. "Pre-Darwinian Muslim Scholars’ Views on Evolution." (2017).
↑ In al-Muqaddima, Ibn Khaldun cites him as a pioneer in sociology
↑ Ayub, Zulfiqar (2015). The Biographies of the Elite Lives of the Scholars, Imams & Hadith Masters. Zulfiqar Ayub Publications. х. 200.Загвар:ISBN?
↑ Hajji, Mohamed (2002), "Ibn al-Sakkak, Muhammad ibn Abi Ghalib", in Toufiq, Ahmed & Mohamed Hajji, Ma'lamat al-Maghrib (Encyclopedia of Morocco), vol. 15, al-Jamī‘a al-Maghribiyya li-l-Ta’līf wa-l-Tarjama wa-l-Nashr
↑ Barakat, Halim (1993). The Arab World: Society, Culture, and State. University of California Press. х. 48. ISBN 9780520914421. The renowned Arab sociologist-historian Ibn Khaldun first interpreted Arab history in terms of badu versus hadar conflicts and struggles for power.
↑ Cheddadi, Abdesselam, "Ibn Khaldūn, ʿAbd al-Raḥmān", Encyclopaedia of Islam, Brill Online, DOI:10.1163/1573-3912_ei3_COM_30943, <https://referenceworks.brill.com/display/entries/EI3O/COM-30943.xml?rskey=LtOeqI&result=2> (retrieved on 19 November 2024)
↑ Muhammad Hozien. "Ibn Khaldun: His Life and Work". Islamic Philosophy Online. Эх хувилбараас архивласан: 13 September 2013. Татаж авсан: 19 September 2008.
↑ "Ibn Khaldūn – The Muqaddimah: Ibn Khaldūn's philosophy of history". Encyclopedia Britannica (Англи хэлээр). Татаж авсан: 22 December 2020.
↑ Bernard Lewis: "Ibn Khaldun in Turkey", in: Ibn Khaldun: The Mediterranean in the 14th Century: Rise and Fall of Empires, Foundation El Legado Andalusí, 2006, ISBN 978-84-96556-34-8, pp. 376–380 (376) S.M. Deen (2007) Science under Islam: rise, decline and revival. p. 157. ISBN 1-84799-942-5
↑
- Farid Alatas, Syed (2015). Applying Ibn Khaldūn: The Recovery of a Lost Tradition in Sociology. Routledge. ISBN 978-1-138-12596-4. OCLC 914395509.
- Sulkunen, Pekka (2 September 2014). "The proto-sociology of Mandeville and Hume". Distinktion: Journal of Social Theory (Англи хэлээр). 15 (3): 361–365. doi:10.1080/1600910X.2014.897639. ISSN 1600-910X. S2CID 144222817.
- Joseph J. Spengler (1964). "Economic Thought of Islam: Ibn Khaldun", Comparative Studies in Society and History, 6(3), pp. 268–306.
- (Boulakia 1971, х. 1105–1118)
↑ Lewis, Bernard (1986). "Ibn Khaldūn in Turkey". In Ayalon, David; Sharon, Moshe (eds.). Studies in Islamic history and civilization: in honour of Professor David Ayalon. Brill. х. 527–530. ISBN 978-965-264-014-7.
↑ Bent, Josephine van den (3 May 2016). ""None of the Kings on Earth is Their Equal in ʿaṣabiyya:" The Mongols in Ibn Khaldūn's Works". Al-Masāq. 28 (2): 171–186. doi:10.1080/09503110.2016.1198535. ISSN 0950-3110.

[Muqaddimah_2_1995_p_30-1] Muqaddimah 2:272–273 quoted in Weiss (1995) p. 30

[2] Weiss 1995, х. 31 quotes Muqaddimah 2:276–278

[3] Moss, Laurence S., ed. (1996). Joseph A. Schumpeter: Historian of Economics: Perspectives on the History of Economic Thought. Routledge. х. 87. ISBN 978-1-134-78530-8. Ibn Khaldun drited away from Al-Farabi's political idealism.

[maydan-4] 4.0 ^4.1 ^4.2 ^4.3 https://themaydan.com/2017/11/myth-intellectual-decline-response-shaykh-hamza-yusuf/

[5] Shah, Muhammad Sultan. "Pre-Darwinian Muslim Scholars’ Views on Evolution." (2017).

[6] In al-Muqaddima, Ibn Khaldun cites him as a pioneer in sociology

[7] Ayub, Zulfiqar (2015). The Biographies of the Elite Lives of the Scholars, Imams & Hadith Masters. Zulfiqar Ayub Publications. х. 200.Загвар:ISBN?

[8] Hajji, Mohamed (2002), "Ibn al-Sakkak, Muhammad ibn Abi Ghalib", in Toufiq, Ahmed & Mohamed Hajji, Ma'lamat al-Maghrib (Encyclopedia of Morocco), vol. 15, al-Jamī‘a al-Maghribiyya li-l-Ta’līf wa-l-Tarjama wa-l-Nashr

[Barakat1993-9] Barakat, Halim (1993). The Arab World: Society, Culture, and State. University of California Press. х. 48. ISBN 9780520914421. The renowned Arab sociologist-historian Ibn Khaldun first interpreted Arab history in terms of badu versus hadar conflicts and struggles for power.

[IslamEncyc-10] Cheddadi, Abdesselam, "Ibn Khaldūn, ʿAbd al-Raḥmān", Encyclopaedia of Islam, Brill Online, DOI:10.1163/1573-3912_ei3_COM_30943, <https://referenceworks.brill.com/display/entries/EI3O/COM-30943.xml?rskey=LtOeqI&result=2> (retrieved on 19 November 2024)

[11] Muhammad Hozien. "Ibn Khaldun: His Life and Work". Islamic Philosophy Online. Эх хувилбараас архивласан: 13 September 2013. Татаж авсан: 19 September 2008.

[12] "Ibn Khaldūn – The Muqaddimah: Ibn Khaldūn's philosophy of history". Encyclopedia Britannica (Англи хэлээр). Татаж авсан: 22 December 2020.

[13] Bernard Lewis: "Ibn Khaldun in Turkey", in: Ibn Khaldun: The Mediterranean in the 14th Century: Rise and Fall of Empires, Foundation El Legado Andalusí, 2006, ISBN 978-84-96556-34-8, pp. 376–380 (376) S.M. Deen (2007) Science under Islam: rise, decline and revival. p. 157. ISBN 1-84799-942-5

[14] 
Farid Alatas, Syed (2015). Applying Ibn Khaldūn: The Recovery of a Lost Tradition in Sociology. Routledge. ISBN 978-1-138-12596-4. OCLC 914395509.

Sulkunen, Pekka (2 September 2014). "The proto-sociology of Mandeville and Hume". Distinktion: Journal of Social Theory (Англи хэлээр). 15 (3): 361–365. doi:10.1080/1600910X.2014.897639. ISSN 1600-910X. S2CID 144222817.

Joseph J. Spengler (1964). "Economic Thought of Islam: Ibn Khaldun", Comparative Studies in Society and History, 6(3), pp. 268–306.

(Boulakia 1971, х. 1105–1118)

[15] Farid Alatas, Syed (2015). Applying Ibn Khaldūn: The Recovery of a Lost Tradition in Sociology. Routledge. ISBN 978-1-138-12596-4. OCLC 914395509.

[16] Sulkunen, Pekka (2 September 2014). "The proto-sociology of Mandeville and Hume". Distinktion: Journal of Social Theory (Англи хэлээр). 15 (3): 361–365. doi:10.1080/1600910X.2014.897639. ISSN 1600-910X. S2CID 144222817.

[17] Joseph J. Spengler (1964). "Economic Thought of Islam: Ibn Khaldun", Comparative Studies in Society and History, 6(3), pp. 268–306.

[18] (Boulakia 1971, х. 1105–1118)

[15] Lewis, Bernard (1986). "Ibn Khaldūn in Turkey". In Ayalon, David; Sharon, Moshe (eds.). Studies in Islamic history and civilization: in honour of Professor David Ayalon. Brill. х. 527–530. ISBN 978-965-264-014-7.

[16] Bent, Josephine van den (3 May 2016). ""None of the Kings on Earth is Their Equal in ʿaṣabiyya:" The Mongols in Ibn Khaldūn's Works". Al-Masāq. 28 (2): 171–186. doi:10.1080/09503110.2016.1198535. ISSN 0950-3110.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]