Казахстаны Хөрөнгийн бирж

Казахстаны хөрөнгийн бирж (англи. Kazakhstan Stock Exchange — KASE) — Казахстан улсын Алматы хотод төвтэй хөрөнгийн бирж. Энэ нь хөрөнгийн зах зээлийн үнэлгээгээр ТУХН-ийн орнуудын биржүүдийн дунд 2-рт ордог. Тус бирж 1993 онд байгуулагдсан. Астанагийн биржтэй хамт KASE нь Казахстаны олон улсын хоёр биржийн нэг юм.

1993 оны 11-р сарын 15-нд Казахстан улс үндэсний мөнгөн тэмдэгт болох Казахстаны тенгегээ нэвтрүүлсэн. Энэ үйл явдлаас 2 хононгийн дараа 1993 оны 11-р сарын 17-нд Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Үндэсний банк болон Казахстаны тэргүүлэгч 23 арилжааны банк валютын бирж байгуулахаар шийджээ. Одоо байгаа Банк хоорондын валютын гүйлгээний төв (Валютын бирж) нь Бүгд Найрамдах Казахстан Улсын Үндэсний банкны бүтэц доторх нэг хэлтэс байв. Шинэ биржийн гол үүрэг нь тенге нэвтрүүлсэнтэй холбогдуулан үндэсний валютын зах зээлийг зохион байгуулж, хөгжүүлэх явдал байжээ.

1996 оны 4-р сарын 12-нд бирж өнөөгийн "Казахстаны хөрөнгийн бирж" нэрээр дахин бүртгүүлсэн бөгөөд тухайн үеийн хууль тогтоомжоор хөрөнгийн биржийг бараа бүтээгдэхүүний биржээр ажиллахыг хориглосонтой холбоотой юм. 1996 оны 11-р сарын 13-нд бирж нь Казахстаны Үндэсний Үнэт цаасны комиссоос үнэт цаасны арилжаа зохион байгуулах хязгааргүй лиценз авсан.

2007 оны 8-р сарын 23-нд KASE-ийн хувьцаа эзэмшигчдийн ерөнхий хурлаар Биржийг арилжааны болгох шийдвэр гарсан. KASE-ийг арилжааны болгох ажлын хүрээнд өмнөх "нэг хувьцаа эзэмшигч, нэг санал" гэсэн санал өгөх зарчмыг орхиж, хувьцаат компаниудын хувьд нийтээр хүлээн зөвшөөрөгдсөн санал өгөх зарчимд шилжсэн бөгөөд хувьцаа бүр KASE-ийн хувьцаа эзэмшигчдийн ерөнхий хурлаар нэг саналтай байхаар болсон ажээ.

2024 онд Оросын Москвагийн биржтэй харилцаагаа зогсоох. Москвагийн бирж нь KASE-ээс хувьцаа эзэмшигчийн бүрэлдэхүүнээс гарсан (13.1%-ийн хувьцааг эзэмшдэг байсан).

Удирдлага

Бирж нь хувьцаат компанийн хэлбэрээр үйл ажиллагаа явуулдаг арилжааны байгууллага юм. Биржийн удирдах байгууллагууд нь:

• Дээд байгууллага нь хувьцаа эзэмшигчдийн нэгдсэн хурал;
• Удирдах байгууллага нь Захирлуудын зөвлөл;
• Гүйцэтгэх байгууллага нь Удирдах зөвлөл юм.

Хувьцаа эзэмшигчид

2019 оны 1-р сарын 28-ны байдлаар KASE нь банк, брокер-дилерийн фирм, хөрөнгийн удирдлагын компаниуд, Нэгдсэн хуримтлалын тэтгэврийн сан ХК болон бусад байгууллагуудыг оролцуулан 52 хувьцаа эзэмшигчтэй байв. Казахстаны хөрөнгийн бирж ХК-ийн нийт эрх бүхий хувьцааны тоо 5,000,000 бөгөөд үүнээс 974,373 хувьцаа эргэлтэд байна. Казахстаны Засгийн газрын 2012 оны 1-р сарын 19-ний өдрийн "Алматагийн бүсийн санхүүгийн төв" хувьцаат компанийн зарим асуудлын тухай" 134 дүгээр тогтоолын дагуу Казахстаны Үндэсний банк нийт эргэлтэд байгаа хувьцааны 49.1%-ийг эзэмшдэг.

Казахстаны Хөрөнгийн биржийн дүрэмд Казахстаны Үндэсний банкны эзэмшдэг "алтан хувьцаа"-г заасан байдаг. Энэхүү хувьцаа нь Казахстаны валютын зохицуулалт болон Засгийн газрын үнэт цаасны зах зээлийн зохицуулалтын асуудлаар KASE-ийн байгууллагуудын шийдвэрт хориг тавих эрхийг олгодог байна.

Албан ёсны цахим хуудас: https://kase.kz/kz