Кайлаш уул
Кайлаш уул (төвөд. གངས་རིན་པོ་ཆེ) нь БНХАУ-ын Төвөдийн өөртөө засах орны Нгари тойрогт орших уул юм. Энэ нь Төвөдийн өндөрлөгийн баруун хэсэгт, Трансхималайн Гандисе Шан нуруунд оршдог. Кайлаш уулын оргил нь Хятад, Энэтхэг, Балбын баруун уулзварын ойролцоо 6,638 м (21,778 фут) өндөрт байрладаг.
Кайлаш уул нь Манасаровар болон Ракшастал нууруудын ойролцоо байрладаг. Инд, Сутлеж, Брахмапутра, Гагхара гэсэн дөрвөн гол тус бүс нутгаас эх авдаг. Энэ уулыг Бон, Буддизм, Хинду, Жайн гэсэн дөрвөн шашны итгэгчид энэхүү ер бусын уулыг "дэлхийн зүрх", "дэлхийн тэнхлэг" гэж үзэж сүсгэлдэг.
Төрөл бүрийн бүлгүүд ууланд мөргөл үйлддэг бөгөөд энэ нь ерөнхийдөө Манасаровар нуур руу явган аялал хийж, уулыг тойрон аялдаг.
Ууланд өмнө нь уулчид судалгаа хийж байсан ч ууланд амжилттай авирсан тохиолдол бүртгэгдээгүй байна. Хятадын засгийн газар шашны ач холбогдолтой тул ууланд авирахыг хориглосон юм.
Нэршил
[засварлах | кодоор засварлах]Энэ уулыг санскрит хэлээр "Кайласа" (कैलास; var. Kailāśa कैलाश) гэж нэрлэдэг. Энэ үг нь "болор" гэсэн утгатай "kelāsa" (केलास) гэдэг үгнээс гаралтай байж магадгүй гэж үздэг.
Сарат Чандра Дас Төвөд-Англи толь бичигтээ Санскрит хэлний 'кай ла ка' (Вайли: kai la ca) гэдэг үгийг уулыг тэмдэглэхэд ашигладаг гэжээ. Энэ уулыг Ганг Ринбүүчи (төвөд: གངས་རིན་པོ་ཆེ་; хялбаршуулсан хятад: 冈仁波齐峰; уламжлалт хятад: 岡仁波齊峰) эсвэл нутгийн "Ганг Тисе" гэж нэрлэдэг. Ганг Ринбүүчи гэдэг нь "цаст эрдэнэ уул" гэсэн утгатай бөгөөд Канг (эсвэл Ганг) гэдэг төвөд үг нь цагаан уул (цасан оргил) гэсэн утгатай бөгөөд ринбүүчи гэдэг нь "үнэт" гэсэн хүндэтгэлийн утгатай. Ганг Тисе гэдэг нь "мөст уул эсвэл сэрүүн" гэсэн утгатай.
Авиралт
[засварлах | кодоор засварлах]2000 онд Испанийн экспедиц Кайлаш ууланд авирах зөвшөөрлийг Хятадын эрх баригчдаас нэлээд их үнээр худалдаж авчээ. Тус баг уулын бэлд бааз байгуулсан боловч хэзээ ч хөл тавьж чадаагүй юм. Мянга мянган мөргөлчид экспедицийн замыг хаасан. Далай лам, НҮБ, хэд хэдэн томоохон олон улсын байгууллагууд, дэлхий даяарх сая сая сүсэгтнүүд Кайлаш ууланд авирахыг эсэргүүцэн жагсаж, испаничууд төлөвлөгөөнөөсөө татгалзахад хүрчээ.