Канадын Либерал нам

Канадын Либерал нам (англи. Liberal Party of Canada, франц. Parti libéral du Canada) — Канадын 3 (Консерватив болон Шинэ Ардчилсан нам) холбооны хэмжээний улс төрийн намуудын нэг юм. 2025 оны парламентын сонгуулиар Либерал нам доод танхимын 54 % суудал авч Засгийн газар бүрдүүлжээ.

20-р зуунд Канадын Либерал нам холбооны хэмжээнд ноёрхож ирсэн, нийт 27 сонгуулийн 17-д нь ялалт байгуулж, Дэлхийн 2-р дайнаас хойшхи 17 сонгуулийн 11-д нь тус нам Канадын улс төрийн хүрээний төвд байж ирсэн. Намын улс төрийн хөтөлбөр нь төрийг идэвхтэй зохицуулах үүрэг бүхий чөлөөт аж ахуйн нэгжийн зарчмыг баримтлах, холбооны эрх мэдлийг бэхжүүлэх, улс орны эдийн засгийн тэргүүлэх салбарыг үндэсний хяналтад байлгах, гадаад эдийн засаг, улс төрийн харилцаагаа төрөлжүүлэх, Канадын соёлын өвөрмөц байдал, гадаад бодлогын бие даасан байдлыг хамгаалах хүсэл эрмэлзэлд суурилдаг байна.

Либералуудад гол төлөв томоохон хотуудын оршин суугчид, католик шашинтнууд, франц хэлтэй канадчууд, шинэ цагаачид, дундаж орлоготой хүмүүс, ажилчдын нэлээд хэсэг, сэхээтнүүдийн дийлэнх хэсэг, жижиг дунд бизнес эрхлэгчид саналаа өгдөг байна. 1980-аад оноос хойш баруун бүх мужуудад намын нэр хүнд огцом буурчээ. Энэ нь тус бүс нутагт холбооны либерал засгийн газрын бодлогод олон жилийн дургүйцэл нэмэгдэж байгааг тод харуулж байна.

Түүх

Канадын улс төрийн намуудын үүсэл Англи, Францын колоничлогчид Дээд ба Доод Канадын суурьшсан үеэс эхэлдэг. Америкийн хувьсгал Канад руу "нэгдсэн эзэнт гүрэн" гэдэг үзлийг дэмжигчдийн томоохон урсгалыг авчирсан. Төвийг баримтлагчид голчлон одоогийн Онтарио (Дээд Канад) болон зарим талаараа Канадын Атлантын далайн эрэгт суурьшсан. Тэдний ихэнх нь улс орны хэвийн хөгжилд нийгэмд эрх баригч анги байх шаардлагатай гэсэн байр суурьтай байв. Энэ анги нь колонийн хамгийн баян, нөлөө бүхий гэр бүлээс гадна бизнес, мэргэжлийн элитээс бүрдэх ёстой байв. Их Британид эдгээр үзэл баримтлалыг дэмжигчид шиг Канад дахь энэ үзэл баримтлалыг дэмжигчид Тори гэж нэрлэгддэг болсон.

Харин орчин үеийн Канадын Либерал намын өвөг дээдсүүд эсрэгээрээ Атлантын далайг гатлан эрх чөлөөтэй төрсөн англичууд эрхээ алдаагүй гэж үздэг. Тэд колончлолын засгийн газрын гол зорилго нь ирж суурьшсан хүмүүсийн өөрсдийнх нь сайн сайхны төлөө байх ёстой гэж үздэг.

1812 оны Францын дайны дараа Канадын бие даасан улс байгуулах, өөрийгөө удирдах шаардлага эрс нэмэгдсэн юм. Америкийн хувьсгал нь тусгаар тогтнолыг хүчирхийллийн хүчээр булаан авах тодорхой жишиг тогтсон боловч шинэчлэгчид тусгаар тогтнолоо олж авах үйл явцыг аажмаар, эмх цэгцтэй болгохын тулд энэ аргыг орхисон юм.

Эрх баригч ангийн онолын эсрэг байсан колоничлогчид буюу шинэчлэгчид (либералууд) тэр үед засгийн эрхэнд байсан Торичуудаас хамаагүй бага зохион байгуулалттай байв. Доод Канадад шинэчлэлийг дэмжигчдийг Луис-Жозеф Папинью, Дээд Канадад Уильям Лион Маккензи удирдаж байв.