Канадын Үндэсний Кино Зөвлөл
Канадын Үндэсний Кино Зөвлөл (Англи: The National Film Board of Canada, NFB; Франц: Office national du film du Canada, ONF) нь Канадын төрийн өмчит кино, дижитал медиа бүтээл үйлдвэрлэгч, түгээгч байгууллага юм. Канадын Засгийн газрын агентлагийн хувьд NFB нь баримтат кино, анимэйшн, вэб баримтат кино, альтернатив драм зэрэг бүтээлүүдийг үйлдвэрлэж, түгээдэг. Байгуулагдсанаасаа хойш нийт 43,000 гаруй бүтээл туурвиж, 5,000 гаруй шагнал хүртсэн байна. NFB нь Канадын Соёлын өвийн сайдаар дамжуулан Канадын Парламентын өмнө тайлагнадаг. Англи, франц хэл дээрх хоёр хэлт үйлдвэрлэлийн хөтөлбөртэй бөгөөд олон соёлт сэдэвтэй баримтат кинонуудыг багтаадаг.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]Канадын Засгийн газрын Кино Зургийн Агентлаг
[засварлах | кодоор засварлах]1918 оны 9-р сарын 19-нд Үзэсгэлэн ба Сурталчилгааны Агентлагнэрээр байгуулагдаж, 1923 онд Канадын Засгийн газрын Кино Зургийн Агентлаг болон зохион байгуулагдав. Их Хямралын үед байгууллагын төсөв зогсонги байдалд орж, буурсан. 1927–1941 онд захирал байсан Фрэнк Бадгли дуу авиатай кино руу шилжих шаардлагатайг онцолсон ч тоног төхөөрөмжийг 1934 онд л авч, түүнээс өмнө театрын түгээгчдийг алдсан. 1941 оны 6-р сарын 11-нд Жон Грирсоны зөвлөмжөөр байгууллагыг Канадын Үндэсний Кино Зөвлөл (NFB) болгон өөрчилсөн.
Үүсгэн байгуулалт ба эхэн үе
[засварлах | кодоор засварлах]Жон Грирсон нь NFB-ийн анхны комиссар байв. Тэрээр 1938 онд Канадын кино үйлдвэрлэлийн талаарх тайлан гаргаж, түүний боловсруулсан Үндэсний Киноны хууль 1939 оны 5-р сарын 2-нд батлагдсанаар NFB албан ёсоор байгуулагдсан. Грирсон 1939 онд комиссараар томилогдож, 1945 он хүртэл ажилласан.
1941–1945 онд ажиллагсдын тоо 55-аас 787 болж өссөн ч дайн дууссаны дараа 40%-иар цомхотгогдсон. NFB-ийн анхны англи хэлний кино нь The Case of Charlie Gordon, анхны франц хэлний кино нь Un du 22e байв.
Дайны жилүүдэд NFB-ийн кинонууд асар олон үзэгчид хүрч, долоо хоногт 40–50 сая хүн мэдээний хөтөлбөрүүдийг үзэж байлаа. 1945 он гэхэд NFB нь дэлхийн хамгийн том кино студиудын нэг болсон.
Грирсон уран сайхны бүрэн хэмжээний кино үйлдвэрлэхийг дэмждэггүй байсан бөгөөд АНУ-ын кино компаниудтай хамтран ажиллахыг илүүд үзэж байв.
Росс Маклины үе
[засварлах | кодоор засварлах]Хүйтэн дайны эхэн үед NFB-ийг зүүн жигүүрийн хандлагатай, коммунист нөлөөтэй хэмээн шүүмжилж, зарим кинонууд маргаан дагуулсан. RCMP-ийн шахалтаар зарим ажилтныг халсан асуудал гарч, Маклин 1950 онд дахин томилогдоогүй.
Франц хэлний кино үйлдвэрлэл хангалтгүй байна гэж шүүмжлэгдэж, Квебект зарим кинонууд сургуулиудаас хасагдсан.
Ирвиний үе
[засварлах | кодоор засварлах]Уильям Артур Ирвин комиссараар томилогдож, NFB-ийг төвлөрсөн удирдлагатай болгосон. 1950-иад онд NFB нь телевизийн салбарт орж, CBC-тэй хамтран анхны телевизийн цувралуудаа бүтээв. 1950 онд батлагдсан шинэ Үндэсний Киноны хууль нь NFB-ийн статусыг бэхжүүлсэн.
Royal Journey кино асар их амжилт олж, NFB-ийг санхүүгийн хувьд аврав.
Трумэний үе
[засварлах | кодоор засварлах]Альберт Трумэн (1953–1957) комиссараар ажиллах үед NFB-ийн төвийг Оттавагаас Монреаль руу нүүлгэх шийдвэр гарч, 1956 онд шинэ төв байранд орсон. Франц хэлт уран бүтээлчдийн байр суурийг бэхжүүлэх талаар маргаан их гарсан.
Робержийн үе
[засварлах | кодоор засварлах]Ги Роберж нь анхны франц-канад комиссар болж, англи ба франц хэлний үйлдвэрлэлийг тусгаарлах чиглэлд ахиц гаргав. 1964 онд франц хэлний салбар бие даан байгуулагдаж, төсвийн гуравны нэгийг эзлэх болсон. Энэ үед Канадын кино үйлдвэрлэлийг дэмжих зорилгоор Канадын Кино Хөгжлийн Корпорац (одоогийн Telefilm Canada) байгуулагдсан.
Маклин (Грант), МакФерсоны үе
[засварлах | кодоор засварлах]1960–1970-аад онд төсвийн хомсдол, цомхотгол, ажил хаялтын аюул тулгарч, телевиз болон хувийн салбартай харилцаа хурцадсан. Видео бичлэгийг анх удаа ашиглаж эхэлсэн.
Ньюман, Ламигийн үе
[засварлах | кодоор засварлах]Сидни Ньюман (1970–1975) комиссараар ажиллаж, дараа нь Андре Лами залгамжилсан. Энэ үед улс төрийн маргаантай кинонууд хориглогдож, дараа нь цуцлагдсан. 1974 онд дэлхийн анхны төрийн санхүүжилттэй феминист кино студи Studio D байгуулагдаж, 1996 он хүртэл 125 кино бүтээв.
Домвилль, Масеролагийн үе
[засварлах | кодоор засварлах]1980-аад онд NFB-ийн бүтэц дахин зохион байгуулагдаж, түгээлтийн салбарууд цөөрсөн. Телевизийн суваг байгуулах оролдлого амжилтгүй болсон. 1989 онд NFB нь 50 жилийн ойгоороо Хүндэт Оскар шагнал хүртсэн.
Пеннефазер ба орчин үе
[засварлах | кодоор засварлах]1990-ээд онд уугуул иргэдийн кино уран бүтээлчдийг дэмжих студиуд байгуулагдсан ч санхүүжилт нь 1996 онд дууссан.
Орчин үе
[засварлах | кодоор засварлах]2025 оны байдлаар, NFB нь нийт 14,000 орчим бүтээлтэй. Оскарын шагналд 78 удаа нэр дэвшиж, түүний 38 нь анимэйшн богино кино төрөлд байсан нь Disney болон MGM-ийн дараа гуравт ордог.