Квантын орооцолдоон

Квантын орооцолдоон гэдэг нь бөөмсийн квант төлөв нь тус тусдаа тайлбарлагдах боломжгүй бөгөөд харин бүхэл системийн хүрээнд л тайлбарлагдах үзэгдэл юм. Энэ нь бөөмсүүд хоорондоо ихээхэн хол зайд оршиж байсан ч хүчинтэй байж чаддаг. Квантын орооцолдоон нь классик физик болон квант физикийн хоорондын ялгааны цөмд оршдог: орооцолдоон нь зөвхөн квант механикт байдаг, харин классик механикт байдаггүй үндсэн шинж чанар юм.[1]: 867 

Орооцолдсон бөөмс дээр хийгдсэн байрлал, импульс, спин, туйлшрал зэрэг физик шинж чанаруудын хэмжилт зарим тохиолдолд маш нарийн уялдаа, хамааралтайгаар илэрдэг. Жишээлбэл, нийт спин нь тэгтэй тэнцүү байх ёстой хоёр орооцолдсон бөөм үүссэн тохиолдолд, хэрэв нэг бөөмийн спин тодорхой тэнхлэгт цагийн зүүний дагуу байгааг тогтоовол, нөгөө бөөмийн спин мөн тэр тэнхлэгт цагийн зүүний эсрэг чиглэлтэйгээр хэмжигддэг. Гэвч ийм үйл явц нь парадокс мэт сэтгэгдэл төрүүлж болдог: нэг бөөмийн шинж чанарыг хэмжих үед уг бөөмийн долгионы функц эргэлт буцалтгүйгээр нурж, анхны квант төлөв өөрчлөгддөг. Харин хэрэв тухайн бөөм өөр нэгтэйгээ орооцолдсон байвал, тухайн хэмжилт нь бүхэл системд нөлөөлдөг.

Энэ үзэгдлийг 1935 онд Альберт Эйнштейн, Борис Подолский, Натан Розен нар хамтран бичсэн өгүүлэлд,[2] мөн Эрвин Шрөдингерийн бичсэн хэд хэдэн өгүүлэлд[3][4] тайлбарласан байдаг. Үүнийг хожим "EPR парадокс" хэмээн нэрлэсэн. Эйнштейн болон бусад эрдэмтэд ийм үзэгдлийг боломжгүй гэж үзсэн ба энэ нь “орон нутгийн реализм” буюу орон зай, цаг хугацааны шалтгаант хамаарлыг зөрчиж байсан юм (Эйнштейн үүнийг "алга дарахад үйлчилдэг сэжигтэй үйлдэл" гэж нэрлэсэн)[5] бөгөөд ингэснээр тухайн үед хүлээн зөвшөөрөгдөж байсан квант механикийн онолыг бүрэн бус гэж үзэхэд хүргэжээ.