Квантын тодорхойгүй байдал
Квант тодорхойгүй байдал гэдэг нь физикийн системийн тайлбар дутуу байх нь зайлшгүй мэт харагдах үзэгдэл бөгөөд энэ нь квант физикийн стандарт тайлбарын нэг онцлог шинж болсон. Квант физик үүсэхээс өмнө физикийн систем нь бүх хэмжигдэх шинж чанаруудынхаа утгыг цор ганц утгаар тодорхойлдог, мөн хэмжигдэх шинж чанаруудын утга нь системийн төлөвийг цор ганцаар тодорхойлдог гэж үздэг байсан.
Квант тодорхойгүй байдлыг хэмжигдэхүүнийг хэмжих үед гарах үр дүнгийн магадлалын тархалтаар тоон байдлаар тодорхойлж болно. Энэ тархалт нь системийн төлөвөөр цор ганц утгаар тодорхойлогддог бөгөөд квант механик нь энэ магадлалын тархалтыг тооцоолох аргачлалыг өгдөг.
Хэмжилт дэх тодорхойгүй байдал нь квант механикийн шинэ санаа биш юм. Туршилт хийдэг эрдэмтэд хэмжилтийн алдаанууд нь тодорхойгүй үр дүн авчирч болдгийг аль эрт тогтоосон байдаг. 18-р зууны хагасаас хойш хэмжилтийн алдааг сайн ойлгож, илүү сайжруулсан багаж хэрэгслийн тусламжтайгаар бууруулах, эсвэл статистик алдааны загвараар тооцох боломжтой болохыг мэддэг болсон. Харин квант механикт тодорхойгүй байдал нь илүү суурь шинжтэй бөгөөд алдаа эсвэл нөлөөлөлтэй холбоогүй байдаг.
Квант тодорхойгүй байдлыг бүрэн ойлгохын тулд хэмжилтийн онол хэрэгтэй. Квант механикийн үүсэлтэй зэрэгцэн олон онол санал болгогдсон бөгөөд квант хэмжилтийн асуудал нь онолын болон туршилтын физикийн салбарт өнөөг хүртэл идэвхтэй судлагдсаар байна. Хамгийн анхны системтэй математик онолыг Жон фон Нойман боловсруулсан байх магадлалтай.