Лиссабон
Лиссабон
Lisboa | |
|---|---|
 Далбаа  Сүлд | |
 Интерактив газрын зураг | |
  Лиссабон  Лиссабон | |
| Солбицол: 38°43′31″N 09°09′00″W / 38.72528°N 9.15000°WСолбицол: 38°43′31″N 09°09′00″W / 38.72528°N 9.15000°W | |
| Улс |  Португал |
| Их хот | Их Лиссабоны бүс нутаг |
| Тойрог | Лиссабон |
| Суурьшил | МЭӨ 1200 он орчим |
| Ромын Олисипо | МЭӨ 138 он орчим |
| Мавруудын удирдлага | МЭ 711 он |
| Лиссабоны бүслэлт | МЭ 1147 он |
| Нийслэл | МЭ 1256 он |
| Засаг захиргаа | |
| • Төрөл | Орон нутгийн захиргааны нэгж |
| • Биет | Хотын захиргаа/Хотын танхим |
| • Хотын дарга | Карлос Моедас |
| Газар нутаг | |
| 100.05 км2 (38.63 бээр2) | |
| • Бөөгнөрөл | 3,015.24 км2 (1,164.19 бээр2) |
| Өндөр | 2 м (7 фут) |
| Хүн ам (2024)[1] | |
| • Нийслэл | 575,739 |
| • Байр | 1-р байр |
| • Нягтрал | 5,800/км2 (15,000/бээр2) |
| • Бөөгнөрөл | 3,028,000 |
| • Нягтрал | 1,000/км2 (2,600/бээр2) |
| Иргэдийн нэршил | Лиссабончууд |
| ДНБ (нэрлэсэн) Их Лиссабон | |
| • Нийт | €90.686 тэрбум (2024) |
| • Нэг хүнд ноогдох | €42,345 (2024) |
| Цагийн бүс | UTC (БЕЦ) |
| • Зун (ЗЦ) | UTC+1 (БЕЗЦ) |
| Шуудангийн бүс | 1000-000 - 1999-XXX Лиссабон |
| Бүсийн дугаар | (+351) 21 XXX XXXX |
| Хотын амралтын өдрүүд | 6 сарын 13 (Гэгээн Антонигийн өдөр) |
| Вэб сайт | cm-lisboa.pt |
.jpg)
_(cropped).jpg)
_(cropped).jpg)
.jpg)
.jpg)
Лиссабон (порт. Lisboa [liʒˈβoɐ] → Лижбоа) — Португалын нийслэл бөгөөд хамгийн том боомт хот. 547,733 хүн амтай хот.[3]
Европ тивийн хамгийн баруун хэсэгт Атлантын далайн эрэг дээрх цорын ганц нийслэл хот. Лиссабон нь Атлантын далай дахь Иберийн хойгийн баруун хэсэгт байрладаг дэлхийн хамгийн эртний хотуудын нэг.
Лиссабон бол тус улсын улс төрийн төв юм. Энд засгийн газар, парламент, Дээд шүүх, зэвсэгт хүчний штаб, төрийн тэргүүний ордон байрладаг.
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]Баруун Европын хамгийн эртний хот бөгөөд Европын хоёр дахь ууган нийслэл (Афины дараа).
Ромын эзэнт гүрэн нуран унасны дараа 5-р зуунаас эхлэн тус хот Германы янз бүрийн овог аймгууд, ялангуяа вестготуудын мэдэлд байв. 8-р зуунд түүнийг Моорчууд эзлэн авчээ. 1147 онд I Их Афонсо хотыг эзэлж, 1255 онд Лиссабон Коимбрагийн оронд Португалын нийслэл болжээ. Түүнээс хойш тус улсын улс төр, эдийн засаг, соёлын төв байсаар ирсэн.
20-р зуунд Лиссабон хот гурван хувьсгал гарсан газар болжээ. Эдгээрийн эхнийх нь буюу 1910 оны 10-р сарын 5-ны хувьсгал нь Португалын хаант засаглалыг нурааж, тогтвор муутай, авлигад идэгдсэн Португалын Анхны Бүгд Найрамдах Улсыг байгуулахад хүргэсэн. 1926 оны 6-р сарын 6-ны хувьсгал нь Анхны Бүгд Найрамдах Улсыг устгаж, Эстадо Ново буюу Португалын Хоёр дахь Бүгд Найрамдах Улсыг байгуулахад хүргэсэн. Гурав дахь хувьсгал нь 1974 оны 4-р сарын 25-нд болсон бөгөөд Эстадо Новогийн дэглэмийг дуусгавар болгож, иж бүрэн шинэчлэлийн эхлэл, орчин үеийн Гурав дахь Португалын Бүгд Найрамдах Улсыг байгуулсан юм.
Газар зүй
[засварлах | кодоор засварлах]Хүн ам
[засварлах | кодоор засварлах]| Хүн амын тоо | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1864 | 1878 | 1890 | 1900 | 1911 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 |
| 190 311 | ↗240 740 | ↗300 964 | ↗351 210 | ↗431 738 | ↗484 664 | ↗591 939 | ↗694 389 | ↗783 226 |
| 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 | 2017 | 2021 | |
| ↗802 230 | ↘769 044 | ↗807 937 | ↘663 394 | ↘564 657 | ↘547 733 | ↘505 526 | ↗545 923 | |
Уур амьсгал
[засварлах | кодоор засварлах]| Цаг уурын мэдээлэл: Лиссабон (Д. Луисийн геофизикийн хүрээлэн) (1991–2020 оны хэвийн, туйлын үе 1941–одоо) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Сар | 1 сар | 2 сар | 3 сар | 4 сар | 5 сар | 6 сар | 7 сар | 8 сар | 9 сар | 10 сар | 11 сар | 12 сар | Жил |
| Макс. Температур °C (°F) | 22.6 (72.7) |
25.4 (77.7) |
29.4 (84.9) |
32.4 (90.3) |
35.1 (95.2) |
41.5 (106.7) |
40.6 (105.1) |
44.0 (111.2) |
41.4 (106.5) |
35.3 (95.5) |
27.8 (82.0) |
23.2 (73.8) |
44.0 (111.2) |
| Дундаж дээд °C (°F) | 15.1 (59.2) |
16.4 (61.5) |
18.9 (66.0) |
20.4 (68.7) |
23.1 (73.6) |
26.1 (79.0) |
28.2 (82.8) |
28.8 (83.8) |
26.6 (79.9) |
22.8 (73.0) |
18.1 (64.6) |
15.4 (59.7) |
21.7 (71.0) |
| Өдрийн дундаж °C (°F) | 11.8 (53.2) |
12.8 (55.0) |
14.9 (58.8) |
16.3 (61.3) |
18.8 (65.8) |
21.5 (70.7) |
23.2 (73.8) |
23.8 (74.8) |
22.1 (71.8) |
19.1 (66.4) |
15.0 (59.0) |
12.4 (54.3) |
17.6 (63.7) |
| Дундаж доод °C (°F) | 8.6 (47.5) |
9.1 (48.4) |
11.0 (51.8) |
12.3 (54.1) |
14.4 (57.9) |
16.8 (62.2) |
18.2 (64.8) |
18.8 (65.8) |
17.6 (63.7) |
15.3 (59.5) |
11.8 (53.2) |
9.4 (48.9) |
13.6 (56.5) |
| Мин. температур °C (°F) | −0.5 (31.1) |
−1.2 (29.8) |
0.2 (32.4) |
4.4 (39.9) |
6.4 (43.5) |
10.2 (50.4) |
12.1 (53.8) |
13.3 (55.9) |
10.3 (50.5) |
7.7 (45.9) |
3.6 (38.5) |
0.5 (32.9) |
−1.2 (29.8) |
| Дундаж хур тунадас см (инч) | 103.8 (4.09) |
77.8 (3.06) |
68.7 (2.70) |
71.8 (2.83) |
57.8 (2.28) |
14.1 (0.56) |
2.6 (0.10) |
5.4 (0.21) |
38.6 (1.52) |
110.6 (4.35) |
133.9 (5.27) |
108.5 (4.27) |
793.6 (31.24) |
| Дундаж хур тунадастай өдрүүд (≥ 1 мм) | 10.0 | 7.9 | 7.6 | 7.9 | 5.8 | 2.0 | 0.6 | 1.1 | 3.8 | 8.7 | 9.9 | 10.0 | 75.3 |
| Дундаж харьцангуй чийгшил (%) | 80.5 | 78.3 | 76.9 | 76.8 | 74.8 | 75.3 | 75.2 | 74.8 | 76.3 | 79.2 | 79.7 | 81.5 | 77.4 |
| Сарын дундаж нартай цаг | 158.6 | 174.7 | 216.0 | 248.0 | 296.8 | 322.2 | 349.7 | 339.9 | 259.8 | 196.4 | 163.1 | 149.7 | 2,874.9 |
| Эх сурвалж 1: Португалын Далай ба Агаар мандлын хүрээлэн,[4][5][6] Германы Цаг Уурын Алба (нартай цаг 1990-2019)[7][8] | |||||||||||||
| Эх сурвалж 2: Weather.Directory[9] | |||||||||||||
Цахим холбоос
[засварлах | кодоор засварлах]
Лавлах бичиг
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ "Resident population (No.) by Place of residence (NUTS - 2024), Sex and Age group; Annual". INE. 2025-06-18.
- ↑ "Em 2024, a maioria das regiões registou um crescimento do PIB semelhante ao do país, conduzindo a uma ligeira redução da disparidade regional do PIB per capita - 2024". www.ine.pt. 2025-12-17. Татаж авсан: 2026-06-14.
- ↑ População residente (N.º) por Local de residência e Sexo; Decenal (2011).
- ↑ "Normal Climatológica – Lisboa / Instituto Geofísico 1991-2020" (PDF). IPMA. Татаж авсан: 2026-06-14.
- ↑ "Normal Climatológica – Lisboa / Instituto Geofísico 1971-2000" (PDF). IPMA. Татаж авсан: 2026-06-14.
- ↑ "Dataclima" (Португал хэлээр). IPMA. Татаж авсан: 2026-06-14.
- ↑ "Monthly Averages for Lisbon". DwD.
- ↑ "Monthly Averages for Lisbon". DwD. Эх хувилбараас архивласан: 2025-03-26. Татаж авсан: 2026-06-14.
- ↑ "Lisbon Weather & Climate Guide". Weather.Directory. Татаж авсан: 2026-06-14.