Маш бага хэмжээний хий

Маш бага хэмжээний хий (Trace gas)

Маш бага хэмжээний хий нь гаригийн агаар мандал зэрэг орчинд маш бага хэмжээгээр агуулагддаг хийг хэлнэ. Дэлхийн агаар мандалд агуулагдах бага хэмжээний хий нь азот (78.1%), хүчилтөрөгч (20.9%), аргон (0.934%) зэргийг эс тооцвол 99.934%-ийг бүрдүүлдэг бусад хийг илэрхийлнэ (усны уур ороогүй).

Агууламж, эх үүсвэр ба алдагдал

Маш бага хэмжээний хийн агууламж нь эзэлхүүний хувиар хэдэн их наядны нэг (ppt) хэмжээнээс хэдэн зуун саяны нэг (ppmv) хүртэл хэлбэлздэг. Агаар мандалд бага хэмжээний хий нэмэгдэх үйл явцыг "эх үүсвэр" гэж нэрлэдэг. Эх үүсвэрийг байгалийн болон хүний үйл ажиллагаанаас шалтгаалсан буюу антропогеник гэж хоёр ангилна.

Бага хэмжээний хийн эх үүсвэрт дараах үйл явцууд орно:

Биогеник үйл явц: Фотосинтез, амьтны ялгадас, термит, будааны талбай, намаг гэх мэт.

Хатуу дэлхийн хий ялгаруулалт: Галт уулын үйл ажиллагаа.

Далайгаас ялгарах хий: Ялангуяа хүхэр агуулсан хий.

Орон нутгийн үүсэлт: Хийн фазад химийн урвалын үр дүнд үүсдэг.

Антропогеник эх үүсвэр: Хүний үйл ажиллагаанаас үүсэх, тухайлбал, тээврийн хэрэгслээс ялгарах чулуужсан түлшний шаталт, түлшний олборлолт, биомасс шатаалт, аж үйлдвэрийн үйл ажиллагаа.

Эдгээр эх үүсвэрүүд агаар мандалд бага хэмжээний хий нэмэх гол замууд юм.