Молекул хөдөлгүүр

Молекул хөдөлгүүр (Molecular motor)

Молекул хөдөлгүүр гэдэг нь амьд биет эсвэл хиймэл орчинд хөдөлгөөн үүсгэдэг байгалийн эсвэл нийлэг молекул машин юм. Биологийн системд эдгээр маш жижиг уургийн бүтэц нь химийн энергийг (ихэвчлэн аденозин трифосфат буюу ATP-ийн задралаас гарсан энергийг) механик хөдөлгөөн болгон хувиргадаг.Биологийн молекул хөдөлгүүрийн үндсэн гурван төрөл байдаг.Кинезин (kinesin) болон динеин (dynein) нь бичил гуурсан хоолойн (microtubule) дагуу хөдөлж, эсийн доторх ачааг тээвэрлэдэг.Миозин (myosin) нь актины утаслагтай (actin filaments) харилцан үйлчилж булчингийн агшилтыг үүсгэдэг.Эдгээр хөдөлгүүрүүд маш өндөр үр ашигтай бөгөөд химийн энергийг физик хөдөлгөөн болгон хувиргах чадвараараа хүний бүтээсэн ихэнх машиныг давдаг.Нанотехнологийн салбарт судлаачид эдгээр биологийн үйл ажиллагааг дуурайлган хиймэл молекул хөдөлгүүр зохион бүтээхийг зорьж байна. Ийм хиймэл системүүд нь гэрэл, температур эсвэл химийн түлш зэрэг гадны өдөөлтөд хариу үзүүлэн эргэх эсвэл шулуун чиглэлд хөдөлж чаддаг бөгөөд ирээдүйд молекулын хэмжээний нарийн механик үйлдэл гүйцэтгэх наноробот бүтээх үндэс суурийг тавьж байна.