Монгол Улсын Ерөнхийлөгч
| Монгол Улсын Ерөнхийлөгч | |
|---|---|
| ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠤᠯᠤᠰ ᠣᠨ ᠶᠡᠷᠦᠨᠭᠬᠡᠢᠯᠡᠭᠴᠢ | |
 | |
| Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын газар | |
| Хандах хэлбэр | Эрхэмсэг ноён (дипломат) Эрхэм ерөнхийлөгч (албан бус) |
| Төрөл | Төрийн тэргүүн Зэвсэгт хүчний Ерөнхий командлагч |
| Гишүүн | Үндэсний Аюулгүй Байдлын Зөвлөл |
| Оршин суух газар | Их Тэнгэр цогцолбор дахь Ерөнхийлөгчийн ордон |
| Нэр дэвшүүлэгч | Улсын Их Хуралд суудалтай нам |
| Томилогч | Бүх ард түмний санал хураалт |
| Бүрэн эрхийн хугацаа | 6 жил; 1 удаа |
| Бүрдүүлэгч хэрэгсэл | Монгол Улсын Үндсэн Хууль (1992) |
| Анхны | Пунсалмаагийн Очирбат |
| Алба бий болсон | 1990 оны 9 сарын 3 |
| Орлогч | БНМАУ-ын дэд ерөнхийлөгч (1990–1992) Улсын Их Хурлын дарга (1992 оноос хойш) |
| Цалин | Жилийн 82,393,920 ₮ (2024)[1][2][3] |
| Вэб сайт | president.mn |
|
|---|
.svg){kind=small}
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч нь Монгол Улсын төрийн тэргүүн болон Зэвсэгт Хүчний ерөнхий командлагч юм.[4] 1992 оны Үндсэн хуулийн дагуу Ерөнхийлөгчийг Улсын Их Хуралд суудалтай улс төрийн нам, эвслээс нэр дэвшүүлж, бүх ард түмний сонгуулиар шууд сонгодог. Ерөнхийлөгч нь Монголын ард түмний эв нэгдлийн бэлгэдэл учраас улсын Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон хүн аливаа улс төрийн намын харьяаллаас татгалздаг.[5]
Түүх
[засварлах | кодоор засварлах]Анх 1924 онд Улсын Бага Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга гэсэн албан тушаалыг Монголын төрийн тэргүүн болгож байжээ. Бага хурлыг татан буулгасны дараа Улсын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга, хожим нь Ардын Их Хурлын Тэргүүлэгчдийн дарга төрийн тэргүүний үүрэг гүйцэтгэдэг болсон байна. Хамгийн сүүлд 1990 онд ардчилсан хөдөлгөөн гарснаар Ерөнхийлөгч гэсэн цол /албан тушаал/-ыг бий болгосон юм. Тухайн үеийн нэрээр Монгол улсыг Бүгд Найрамдах Монгол Ард Улс буюу /БНМАУ/ гэдэг байсан бөгөөд Пунсалмаагийн Очирбат нь БНМАУ-ын эхний бөгөөд эцсийн, цор ганц ерөнхийлөгч байсан юм.
1992 оны 1 дүгээр сарын 13-ны өдөр Үндсэн хуулийг шинэчлэн батласнаар /1992 оны Үндсэн хууль одоо хүчин төгөлдөр үйлчилж байгаа юм/ БНМАУ гэдэг нэрийг Монгол Улс болгон өөрчилсөн юм. П.Очирбат нь 1993 оны анхны ерөнхийлөгчийн сонгуулиар Монгол Улсын анхны Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон. 1992 оноос хойш ерөнхийлөгчийн сонгууль найман удаа явагдаж, хамгийн сүүлд 2021 онд Ухнаагийн Хүрэлсүх Монгол Улсын зургаа дахь Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон юм.
Сонгууль
[засварлах | кодоор засварлах]Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг Үндсэн хууль ба Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн хуулийн дагуу зохион байгуулна.[4]
Үндсэн хуулийн 30 дугаар зүйлийн дагуу Монгол Улсын Ерөнхийлөгчөөр 50 нас хүрсэн, сүүлийн таваас доошгүй жил эх орондоо байнга оршин суусан Монгол Улсын уугуул иргэнийг зургаан жилийн хугацаагаар ганц удаа сонгоно.[5] Уг шаардлагын дагуу Улсын Их Хуралд суудал бүхий нам эвсэл дангаараа буюу хамтран Ерөнхийлөгчид тус бүр нэг хүний нэр дэвшүүлнэ.[5]
Санал хураалт
[засварлах | кодоор засварлах]Үндсэн хуулийн 31 дүгээр зүйлд заасны дагуу Ерөнхийлөгчийн сонгууль нь хоёр шаттай байх ба Монгол Улсын сонгуулийн эрх бүхий иргэд нийтээрээ, чөлөөтэй, шууд сонгох эрхтэй оролцож, Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчийн талаар саналаа нууцаар гаргана. Анхан шатны сонгуульд оролцсон нийт сонгогчийн олонхийн санал (50 хувиас дээш) авсан нэр дэвшигчийг Улсын Их Хурал Ерөнхийлөгчөөр сонгогдсон гэж үзэж бүрэн эрхийг нь хүлээн зөвшөөрсөн хууль гаргана. Хэрэв аль ч нэр дэвшигч олонхийн санал аваагүй байвал анхны санал хураалтад хамгийн их санал авсан хоёр нэр дэвшигчийг дахин санал хураалтад оруулна.[5]
Хоёр дахь санал хураалтаар Ерөнхийлөгчид нэр дэвшигчдийн хэн нь ч сонгогчдын олонхийн санал аваагүй бол дахин ерөнхийлөгчийн сонгууль явуулна.[5]
Саяхны сонгууль
[засварлах | кодоор засварлах]COVID-19 цар тахлын улмаас аюулгүй байдлыг хангасан байдалтай улсын хэмжээнд 2087 сонгуулийн санал авах байранд 07:00 цагт бүртгэлтэй 2.1 сая сонгогчийн санал хураалтыг нээсэн. Санал хураалт 22:00 цагт дууссан. Хүрэлсүх, Эрдэнэ нар Улаанбаатарт саналаа өгсөн бол Энхбат COVID-19 эерэгээр оношлогдож, хэвтэн эмчлүүлж байсан тул эмнэлэгт саналаа өгсөн.[6]
| Нэр дэвшигч | Нам | Санал | % | |
|---|---|---|---|---|
| Ухнаагийн Хүрэлсүх | Монгол Ардын Нам | 823,326 | 67.76 | |
| Дангаасүрэнгийн Энхбат | Зөв Хүн Электорат Эвсэл | 246,968 | 20.33 | |
| Содномзундуйн Эрдэнэ | Ардчилсан Нам | 72,832 | 5.99 | |
| Цагаан санал | 71,937 | 5.92 | ||
| Нийт | 1,215,063 | 100.00 | ||
| Нийт санал | 1,215,063 | – | ||
| Бүртгэгдсэн сонгогчид/ирц | 2,049,379 | 59.29 | ||
| Эх сурвалж: GEC, IFES | ||||
Бүрэн эрх
[засварлах | кодоор засварлах]Үндсэн хууль ёсоор Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Үндэсний аюулгүй байдлын зөвлөлийн тэргүүн, Зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч бөгөөд улс орноо гадаад, дотоодод төлөөлөх бүрэн эрхтэй. Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн тухай хууль болон бусад хуулиар бүрэн эрхийг нь баталгаажуулж өгсөн байдаг.[4]
Бэлгэ тэмдэг
[засварлах | кодоор засварлах]Монгол Улсын Төрийн сүлд нь Ерөнхийлөгчийн Тамгын газрын үндсэн бэлгэ тэмдэг юм.[7] Түүнчлэн, төрийн тамгыг ерөнхийлөгч барьдаг бөгөөд Үндсэн хуулийн, Улсын Их Хурлын болон гадаад бодлогын чухал албан ёсны баримт бичгийг баталгаажуулахад ашигладаг.[8] Мөн Ерөнхийлөгчийн тангараг өргөх ёслолын үед бүрэн эрх нь дуусч буй Ерөнхийлөгч шинээр сонгогдсон Ерөнхийлөгчид Төрийн тамгыг хүндэтгэлтэйгээр гардуулан өгдөг.[9]
Ерөнхийлөгч нар
[засварлах | кодоор засварлах]
Мөн үзэх
[засварлах | кодоор засварлах]Эх сурвалж
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ Загвар:Cite act
- ↑ Загвар:Cite act
- ↑ Загвар:Cite act
- 1 2 3 "Монгол Улсын Ерөнхийлөгч". mongoltoli.mn. Татаж авсан: 2026-08-09.
- 1 2 3 4 5 "МОНГОЛ УЛСЫН ҮНДСЭН ХУУЛЬ". Эрх зүйн мэдээллийн нэгдсэн систем. Татаж авсан: 2026-08-09.
- ↑ "Mongolian presidential candidates cast votes in presidential election". Xinhua News Agency. 9 June 2021. Эх хувилбараас архивласан: 9 Зургадугаар сар 2021. Татаж авсан: 22 Нэгдүгээр сар 2024.
{{cite journal}}: Check date values in:|archive-date=(help) - ↑ "Бэлгэ тэмдэг - Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын Газар". Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Тамгын Газар. Архивласан огноо 2026-02-14. Татаж авсан: 2026-07-24.
- ↑ "ТӨРИЙН БЭЛГЭ ТЭМДГИЙН ТУХАЙ". legalinfo.mn. 1994-05-20. Татаж авсан: 2026-07-24.
- ↑ "Монгол Улсын зургаа дахь Ерөнхийлөгч УХНААГИЙН ХҮРЭЛСҮХ тангараг өргөлөө". president.mn. 2021-06-25. Татаж авсан: 2024-05-05.
