Монгол улс бөхийн төрлүүдийн ДАШТ-д

Чөлөөт нэвтэрхий толь — Википедиагаас
Jump to navigation Jump to search

Монгол улс бөхийн төрлүүдийн дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнд 1963 оноос оролцож эхэлжээ. Эмэгтэй бөхчүүд 2001 оноос ДАШТ-д оролцож байна. 1982 онд удирдах албан тушаалтнуудын хоорондын зөрчлийн улмаас оролцоогүй.[1] Чөлөөт бөхийн тэмцээнд оролцож буй улсуудыг медалийн чанараар байр эзлүүлэхээс гадна авсан медаль, медаль эзлээгүй байр тус бүрт оноо өгч онооны чанараар багуудыг жагсаан байр эзлүүлдэг. Ингэхдээ эрэгтэй, эмэгтэй багуудыг онооны чанараар тусад нь жагсаадаг ба энэ нь тухайн улсын тамирчид тэмцээнд хэр жигд амжилттай оролцсоныг тодорхойлдогоороо жүдогийн тэмцээнээс ялгаатай. 2014 оны байдлаар алтан медальд 10, мөнгөд 9, хүрэлд 8 оноо өгч байна.

Медаль хүртсэн тамирчид[засварлах | edit source]

Медаль Байр Оноо Нэр Он Улс Жин
1 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 13 Жигжидийн Мөнхбат 1967 ЭнэтхэгЭнэтхэг Энэтхэг, Шинэ Дели чөлөөт бөх -87 кг
2 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 14 Данзандаржаагийн Сэрээтэр 1970 КанадКанад Канад, Эдмонтон чөлөөт бөх -74 кг
3 2Silver medal icon.svg Мөнгө 10 5 (19.5) Базаррагчаагийн Жамсран 1971 Flag of Bulgaria (1971 – 1990).svg Болгар, Софи чөлөөт бөх -48 кг
4 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 10 5 Мэгдийн Хойлогдорж 1971 Flag of Bulgaria (1971 – 1990).svg Болгар, Софи чөлөөт бөх -74 кг
5 2Silver medal icon.svg Мөнгө 10 5 Хорлоогийн Баянмөнх 1971 Flag of Bulgaria (1971 – 1990).svg Болгар, Софи чөлөөт бөх -100 кг
6 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 10 4 (18) Очирдолгорын Энхтайван 1973 State flag of Iran 1964-1980.svg Иран, Тегеран чөлөөт бөх -48 кг
7 2Silver medal icon.svg Мөнгө 10 4 (18) Мэгдийн Хойлогдорж 1973 State flag of Iran 1964-1980.svg Иран, Тегеран чөлөөт бөх -57 кг
8 1Gold medal icon.svg Алт 4 4 (18) Зэвэгийн Ойдов 1974 Flag of Turkey.svg Турк, Стамбул чөлөөт бөх -62 кг
9 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 4 4 (18) Цэдэндамбын Нацагдорж 1974 Flag of Turkey.svg Турк, Стамбул чөлөөт бөх -68 кг
10 2Silver medal icon.svg Мөнгө 4 4 (18) Хорлоогийн Баянмөнх 1974 Flag of Turkey.svg Турк, Стамбул чөлөөт бөх -100 кг
11 1Gold medal icon.svg Алт 3 4 (19) Зэвэгийн Ойдов 1975 Flag of the Soviet Union.svg ЗХУ, Минск чөлөөт бөх -62 кг
12 2Silver medal icon.svg Мөнгө 3 4 (19) Цэдэндамбын Нацагдорж 1975 Flag of the Soviet Union.svg ЗХУ, Минск чөлөөт бөх -68 кг
13 1Gold medal icon.svg Алт 3 4 (19) Хорлоогийн Баянмөнх 1975 Flag of the Soviet Union.svg ЗХУ, Минск чөлөөт бөх -100 кг
14 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 16 Зэвэгийн Ойдов 1977 ШвейцарШвейцар Швейцар, Лозанн чөлөөт бөх -68 кг
15 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 15 Дугарсүрэнгийн Оюунболд 1978 МексикМексик Мексик, Мехико чөлөөт бөх -57 кг
16 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 17 Нанзадын Бүргэдаа 1981[2] Холбооны Бүгд Найрамдах Социалист Югослав УлсЮгослав Югослав, Скопье чөлөөт бөх -52 кг
17 2Silver medal icon.svg Мөнгө 8 5 (15) Буяндэлгэрийн Болд 1983 Flag of the Soviet Union.svg ЗХУ, Киев чөлөөт бөх -68 кг
18 2Silver medal icon.svg Мөнгө 8 5 (15) Зэвэгийн Дүвчин 1983 Flag of the Soviet Union.svg ЗХУ, Киев чөлөөт бөх -82 кг
19 2Silver medal icon.svg Мөнгө 9 4 (18) Авирмэдийн Энхээ 1985 УнгарУнгар Унгар, Будапешт чөлөөт бөх -62 кг
20 2Silver medal icon.svg Мөнгө 9 4 (18) Буяндэлгэрийн Болд 1985 УнгарУнгар Унгар, Будапешт чөлөөт бөх -68 кг
21 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 9 4 (18) Лувсангийн Энхбаяр 1985 УнгарУнгар Унгар, Будапешт чөлөөт бөх -74 кг
22 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 15 Авирмэдийн Энхээ 1986 УнгарУнгар Унгар, Будапешт чөлөөт бөх -62 кг
23 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 18 Лодойн Эрхбаяр 1989 ШвейцарШвейцар Швейцар, Мартини чөлөөт бөх -74 кг
24 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 20 Пунцагийн Сүхбат 1990 ЯпонЯпон Япон, Токио чөлөөт бөх -82 кг
25 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 27 Цэрэнбаатарын Цогтбаяр 1993 КанадКанад Канад, Торонто чөлөөт бөх -57 кг
26 2Silver medal icon.svg Мөнгө 17 Оюунбилэгийн Пүрэвбаатар 2001 Болгар улсБолгар улс Болгар, Софи чөлөөт бөх -58 кг
27 2Silver medal icon.svg Мөнгө 17 Оюунбилэгийн Пүрэвбаатар 2002 ИранИран Иран, Тегеран чөлөөт бөх -60 кг
28 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 18 9 (18) Баяраагийн Наранбаатар 2005 УнгарУнгар Унгар, Будапешт чөлөөт бөх -55 кг
29 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 18 7 (17) Цогтбазарын Энхжаргал 2005 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -48 кг
30 2Silver medal icon.svg Мөнгө 14 10 (12) Баяраагийн Наранбаатар 2007 АзербайжанАзербайжан Азербайжан, Баку чөлөөт бөх -55 кг
31 3Bronze medal icon.svg Хүрэл Доржийн Нармандах 2007 АзербайжанАзербайжан Азербайжан, Баку эмэгтэй чөлөөт бөх -59 кг
32 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 11 7 (23) Очирбатын Насанбурмаа 2008 ЯпонЯпон Япон, Токио эмэгтэй чөлөөт бөх -67 кг
33 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 14 7 (19) Бадрахын Одончимэг 2009 ДаниДани Дани, Хернинг эмэгтэй чөлөөт бөх -67 кг
34 2Silver medal icon.svg Мөнгө 14 7 (19) Очирбатын Бурмаа 2009 ДаниДани Дани, Хернинг эмэгтэй чөлөөт бөх -72 кг
35 1Gold medal icon.svg Алт 10 8 (22) Соронзонболдын Батцэцэг 2010 Оросын Холбооны УлсОросын Холбооны Улс Орос, Москва эмэгтэй чөлөөт бөх -59 кг
36 2Silver medal icon.svg Мөнгө 11 3 (32) Даваасүхийн Отгонцэцэг 2011 ТуркТурк Турк, Истанбул эмэгтэй чөлөөт бөх -51 кг[3]
37 2Silver medal icon.svg Мөнгө 11 3 (32) Банзрагчийн Оюунсүрэн 2011 ТуркТурк Турк, Истанбул эмэгтэй чөлөөт бөх -67 кг
38 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 11 3 (32) Очирбатын Насанбурмаа 2011 ТуркТурк Турк, Истанбул эмэгтэй чөлөөт бөх -63 кг[4]
39 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 10 Тунгалагийн Мөнхтуяа 2012 КанадКанад Канад, Страткона эмэгтэй чөлөөт бөх -59 кг
40 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 12 8 (19) Ганзоригийн Мандахнаран 2013 УнгарУнгар Унгар, Будапешт чөлөөт бөх -66 кг[5]
41 2Silver medal icon.svg Мөнгө 12 2 (47) Эрдэнэчимэгийн Сумъяа 2013 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -51 кг[6]
42 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 12 2 (47) Тунгалагийн Мөнхтуяа 2013 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -59 кг
43 2Silver medal icon.svg Мөнгө 12 2 (47) Соронзонболдын Батцэцэг 2013 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -63 кг[7]
44 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 12 2 (47) Очирбатын Насанбурмаа 2013 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -67 кг[8]
45 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 12 2 (47) Очирбатын Бурмаа 2013 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -72 кг
46 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 10 6 (29) Энсайханы Ням-Очир 2014 УзбекистанУзбекистан Узбекистан, Ташкент эрэгтэй чөлөөт бөх -61 кг
47 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 10 6 (29) Ганзоригийн Мандахнаран 2014 УзбекистанУзбекистан Узбекистан, Ташкент эрэгтэй чөлөөт бөх -65 кг
48 1Gold medal icon.svg Алт 10 6 (24) Сүхээгийн Цэрэнчимэд 2014 УзбекистанУзбекистан Узбекистан, Ташкент эмэгтэй чөлөөт бөх -60 кг
49 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 10 6 (24) Очирбатын Бурмаа 2014 УзбекистанУзбекистан Узбекистан, Ташкент эмэгтэй чөлөөт бөх -75 кг
50 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 7 4 (41) Эрдэнэбатын Бэхбаяр 2015 Америкийн Нэгдсэн УлсАмерикийн Нэгдсэн Улс Америк, Лас Вегас чөлөөт бөх -57 кг
51 2Silver medal icon.svg Мөнгө 7 4 (41) Батболдын Номин 2015 Америкийн Нэгдсэн УлсАмерикийн Нэгдсэн Улс Америк, Лас Вегас чөлөөт бөх -61 кг
52 2Silver medal icon.svg Мөнгө 7 4 (41) Пүрэвжавын Өнөрбат 2015 Америкийн Нэгдсэн УлсАмерикийн Нэгдсэн Улс Америк, Лас Вегас чөлөөт бөх -74 кг
53 2Silver medal icon.svg Мөнгө 7 7 (27) Сүхээгийн Цэрэнчимэд 2015 Америкийн Нэгдсэн УлсАмерикийн Нэгдсэн Улс Америк, Лас Вегас эмэгтэй чөлөөт бөх -60 кг
54 1Gold medal icon.svg Алт 7 7 (27) Соронзонболдын Батцэцэг 2015 Америкийн Нэгдсэн УлсАмерикийн Нэгдсэн Улс Америк, Лас Вегас эмэгтэй чөлөөт бөх -63 кг
55 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 11 Даваасүхийн Отгонцэцэг 2016 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -55 кг
56 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 10 Эрдэнэбатын Бэхбаяр 2017 ФранцФранц Франц, Парис чөлөөт бөх -57 кг
57 1Gold medal icon.svg Алт 10 Пүрэвдоржийн Орхон 2017 ФранцФранц Франц, Парис эмэгтэй чөлөөт бөх -63 кг
58 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 16 Түмэнбилэгийн Түвшинтулга 2018 УнгарУнгар Унгар, Будапешт чөлөөт бөх -61 кг
59 3Bronze medal icon.svg Хүрэл 16 Баатаржавын Шоовдор 2018 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -59 кг
60 2Silver medal icon.svg Мөнгө 16 Очирбатын Насанбурмаа 2018 УнгарУнгар Унгар, Будапешт эмэгтэй чөлөөт бөх -72 кг

Дэлхийн Багийн АШТ[засварлах | edit source]

Дэлхийн Цомын тэмцээн буюу Дэлхийн Багийн АШТ нь тухайн жилдээ тивдээ 1-д орсон багуудыг оролцуулдаг байсан бол сүүлийн үед тухайн жилийн ДАШТ-н эхний 10 эрэгтэй баг, эхний 8 эмэгтэй багийг оролцуулах болжээ.

Байр Он Төрөл Гишүүд
2Silver medal icon.svg Мөнгө 1975 Эрэгтэй баг
3Bronze medal icon.svg Хүрэл 1981 Эрэгтэй баг
2Silver medal icon.svg Мөнгө 1987 Эрэгтэй баг
2Silver medal icon.svg Мөнгө 2013 Монгол[9] Эмэгтэй баг 48 kg Цогтбазарын Энхжаргал
48 kg Цогтбаатарын Цэнджав
51 kg Эрхэмбаярын Даваачимэг
51 kg Пүрэвдоржийн Цолмон
55 kg Сүндэвийн Бямбацэрэн
55 kg Пүрэвдоржийн Орхон
59 kg Тунгалагийн Мөнхтуяа
59 kg Сүхээгийн Цэрэнчимэд
63 kg Соронзонболдын Батцэцэг
63 kg Цэенпилийн Шинэхүүхэн
67 kg Очирбатын Насанбурмаа
67 kg Шархүүгийн Түмэнцэцэг
72 kg Очирбатын Бурмаа
72 kg Бадрахын Одончимэг
3Bronze medal icon.svg Хүрэл 2015 ОХУ Эмэгтэй баг 48 kg Э.Нарангэрэл
51 kg Э.Сумъяа
55 kg Сүндэвийн Бямбацэрэн
58 kg Б.Шоовдор
60 kg Сүхээгийн Цэрэнчимэд
63 kg Соронзонболдын Батцэцэг
69 kg Очирбатын Насанбурмаа
75 kg Очирбатын Бурмаа
72 kg Наранчимэг

1958 онд ЗХУ-ын Днепропетровск хотын төмөр замын дээд сургууль төгсгөж ирсэн инженер Дамбын Дамдинсүрэн 1960 оны сүүлчээр төмөр замын техникумын сурагчид голлосон 16 хүнтэй чөлөөт бөхийн шинэ секцийг төмөр замчдын соёлын ордны спортын тэнхимд анхныхаа хичээлийг хийснээр Монголын чөлөөт бөхийн түүх эхэлсэн юм. 1961 оны намар энэ секцээс шалгарсан хэсэг тамирчид болон үндсэний бөхөөр өсч явсан бөхчүүдийг Болгар улсад бөхийн хамтарсан бэлтгэлд явуулав.

Уг багш дасгалжуулагчаар Ц.Дамдин, тамирчнаар Б.Сүхбаатар, О.Цэрэндагва, Ж.Мөнхбат, Ч.Бээжин, С.Цэрэн, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ц.Санжаа нар оролцож чөлөөт бөхийн анхны цагаан толгойг заалгасан түүхтэй. 1961 оны 05-р сард МБТСЭ-ийн Төв Зөвлөлийн тогтоолоор улсын шигшээ баг байгуулагдан анхны шигшээ багийн ахлагч дасгалжуулагчаар Ц.Дамдинг томилон 16 хүний бүрэлдэхүүнтэй 1, 2-р шигшээ баг байгуулсан. 1962 оны МБАТ-ний 2-р спартакиадын хөтөлбөрт бөхийн чөлөөт барилдааны төрөл анх орж хожмоо жил бүрийн улсын аварга шалгаруулах тэмцээн тогтмолжсон.

1962 оны 04-р сард Улаанбаатар хотноо Казахстан ССР-БНМАУ-ын анхны нөхөрсөг уулзалт тэмцээн зохиогдсноор бөх сонирхогчдын дунд чөлөөт бөхийн барилдаантай танилцах өргөн боломжийг олгов. 1963 онд Будапешт хотноо зохиогдсон ах дүү найрамдалт армиудын олон улсын тэмцээнд С.Цэрэн, Ц.Санжаа нар хүрэл медаль авсан нь манай түүхэнд анхны олон улсын медаль юм. 1963 онд Дэлхийн аварга шалгаруулах 7-р тэмцээн Болгарын Софи хотноо зохиогдон манайхан анх удаа дасгалжуулагчаар О.Цэрэндагва, тамирчнаар Д.Хашбат, Д.Лодой, Б.Сүхбаатар, Б.Санжаа, Д.Сэрээтэр, Д.Ишням, Ж.Мөнхбат, С.Цэрэн, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ц.Санжаа, эмчээр Н.Тарваа нар оролцсон Ц.Санжаа жиндээ 8-р байр эзэлсэн түүхтэй. Манай бөхчүүд 1963 онд БНБАУ-ын Софи хотноо зохиогдсон Дэлхийн аварга шалгаруулах 7-р удаагийн тэмцээнд анх удаа оролцсон юм. Багийн бүрэлдэхүүнд дасгалжуулагчаар О.Цэрэндагва, Д.Хашбат, Д.Лодой, Б.Сүхбаатар, Б.Санжаа, Д.Сэрээтэр, Д.Ишням, Ш.Мөнхбат, С.Цэрэн, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ц.Санжаа, эмчээр Н.Төрваа, багийн ахлагчаар С.Шархүү нар оролцож анхны салхийг хагалсан алдартангууд байлаа. Үүнээс хойш удаа дараагийн бүх ДАШТ-нүүдэд манайхан одоог хүртэл 33 удаа тасралтгүй оролцсон. /1982 онд оролцоогүй/ 1964 оны Токиогийн зуны Олимпийн наадамд О.Цэрэндаваа дасгалжуулагчтай Ч.Дамдиншарав, Б.Сүхбаатар, Б.Санжаа, Д.Сэрээтэр, Ж.Мөнхбат, Х.Баянмөнх, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ч.Санжаа нар Олимпийн наадамд оролцсон анхны тамирчид байлаа.

1973 оны Улаанбаатар хотноо зохиогдсон Ази тивийн аварга шалгаруулах тэмцээнд бөхийн чөлөөт барилдааны төрлөөр О.Энхтайван, Д.Ганбат, М.Хойлогдорж, З.Ойдов, Ч.Нацагдорж, М.Бат-Амгалан, Т.Артаг, Ж.Мөнхбат, Х.Баянмөнх, Д.Адъяатөмөр нар сонгомол барилдааны төрлөөр Дүгэрсүрэн, Ж.Мөнх-Очир, А.Басхүү, Т.Батчулуун, П.Даваасүрэн, Х.Баянмөнх, Ө.Эрдэнэ-Очир нар аварга болцгоов. Бөхийн чөлөөт барилдааны багийн дүнгээр анх удаа манайхан 10-н жин оролцож аварга болцгоов.

1974 онд Тегеранд зохиогдсон Азийн 7-р наадамд Д.Цэрэнтогтох, Х.Баянмөнх нар 2 мөнгө, 6 хүрэл медаль авсан түүхтэй.Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээн 1967 он Энэтхэг анхны хүрэл мадаль Ж.Мөнхбат авсан бол 1971 он анхны мөнгөн медалийг Б.Жамсран Х.Баянмөнх нар авч анхны алтан медалийг З.Ойдов 1974, 1975 онуудад авлаа.Дэлхийн цомын анхны алтан медалийг Г.Хишигбаатар 1975 онд хүртэж Монголын баг 2-р байр эзэлсэн юм.1964 он Токиогийн зуны 18-р Олимпийн наадамд О.Цэрэндагва /дасгалжуулагч/, Ч.Дамдиншарав, Б.Сүхбаатар, Б.Санжаа, Д.Сэрээтэр, Ж.Мөнхбат, Х.Баянмөнх, Ө.Эрдэнэ-Очир, Ц.Санжаа нар анх удаа оролцож Ж.Мөнхбат 7-р байранд шалгарсан.1968 он Мексикийн зуны 19-р Олимпийн наадам Ж.Мөнхбат /мөнгө/, Ч.Дамдиншарав, Д.Сэрээтэр, Ө.Эрдэнэ-Очир 6-р байранд, 41 орноос манай баг 4-р байранд тус тус шалгарч медалийн чанраар Болгарын дараа хоёрт орсон түүхтэй. Х.Баянмөнх /1972/, З.Ойдов /1976/ Ж.Даваажав /1980/ онуудад мөнгө, Д.Оюунболд /1980/, С.Батцэцэг /2012/ хүрэл медаль авсан манай Олимпийн медальтангууд юм.

Дэлхийн аварга шалгаруулах тэмцээнүүдээс анхны медалийг Ж.Мөнхбат 1967 онд хүрэл медалийг аван анхны мөнгөн медалийг Б.Жамсран, Х.Баянмөнх /1971/ нар авч анхны алтан медалийг З.Ойдов /1974, 1975/ хүртсэн дэлхийн хошой аварга болсон. 1975 онд Дэлхийн цомын анхны аваргаар Г.Хишигбаатар, 1973 онд Ази тивийн аваргаар манай 10 бөх анх удаа тодорч, Ази тивийн наадмын анхны аваргаар 1974 онд Д.Цэрэнтогтох, Х.Баянмөнх нар анх удаа аварга болов. Монголын бөхийн холбоо 1960 онд үүсгэн байгуулагдаж 1966 он биеэ даасан Монголын чөлөөт бөхийн холбоо болж анхны ерөнхийлөгчөөр генерал Б.Жамъян гуай ажилласан. Үе үеийн ерөнхийлөгчөөр Даваасамбуу, Бямбажав, Гүррагчаа, С.Батболд, Т.Бадамжунай, Ч.Ганзориг, “Гацуурт” ХХК-ны захирал Л.Чинбат нар шалгаран ажиллаж байв. 2013 оны 5 сараас Монгол улсын хөдөлмөрийн баатар, Японы сумо бөхийн их аварга Д.Дагвадорж сонгогдон ажиллаж байна.


Ишлэл[засварлах | edit source]

Мөн үзэх[засварлах | edit source]

Гадаад линк[засварлах | edit source]