Мохаммед Реза Пехлеви
Мохаммед Реза Пехлеви (перс. محمد رضا پهلوی; англи. Mohammad Reza Pahlavi, 1919 оны 10-р сарын 26-нд Тегеранд төрж, 1980 оны 7-р сарын 27-нд нас барсан) — Иран улсыг 1941-1979 онд удирдаж байсан, Персийн Пехлеви угсааны гаралтай 35 дахь буюу сүүлчийн шах юм.
.jpg)
Ираны Шаханшах Мохаммед Реза Пехлеви өөрийгөө Ахеменидын эзэнт гүрнийг үндэслэгч II Их Кир хаантай харьцуулж, улсынхаа өмнөх алдар сууг сэргээхийг мөрөөддөг байв. Шаханшах улс болох Иран улс нь "Бурхан, Шах, Эх орон" гэсэн гурван гол зарчим дээр суурилсан байх ёстой байв. Шах Бурханы дараа энэхүү гурвалд багтсан нь санамсаргүй зүйл биш байв: хаан нь Бурханаар ивээгдсэн хүний хувьд дэлхий дээрх Бүхнийг Чадагч Бурханы зарлигуудыг биелүүлэх үүрэгтэй байв. 1967 оны 10-р сарын 26-нд Мохаммед Реза Пехлеви Шаханшах ("Хаадын хаан") цолыг хүртжээ. Тэрээр мөн Арьямехр ("Арианчуудын нар"), Бозорг Артештаран ("Ерөнхий командлагч") зэрэг хэд хэдэн цол хэргэмтэй байв. Шах Ираныг аж үйлдвэр, цэргийн хурдацтай шинэчлэл, түүнчлэн эдийн засаг, нийгмийн шинэчлэлд хүргэх "агуу соёл иргэншил" (перс. تمدن بزرگ)-ийг мөрөөдөж байв.
1975 онд Иранд авторитар нэг намын дэглэм тогтож, бүх иргэд зөвхөн эрх баригч намд харьяалагдах боломжтой болсон бөгөөд бусад бүх улс төрийн нам, холбоодыг хориглосон.
1979 оны Исламын хувьсгал Реза Пехлеви шахыг түлхэн унагаж, дараа жил нь тэрээр Каирт цөллөгт нас барсан. Сүүлчийн Шахуудын шинэчлэлийг эсэргүүцэж, Аятолла Рухолла Хомейни тэргүүтэй исламын фундаменталистууд засгийн эрхэнд гарч ирсэн түүхтэй юм.
Намтар
[засварлах | кодоор засварлах]Мохаммед Реза 1919 оны 10-р сарын 26-нд Тегеранд Персийн морин цэргийн бригад командлагч, хожим нь Ираны зэвсэгт хүчний ерөнхий командлагч, дайны сайд, ерөнхий сайд байсан хурандаа Реза Хан болон хоёр дахь эхнэр Хан Таж ол-Молук нарын хүү болж төрсөн. 1925 оны сүүлээр Реза Хан нь Кажар овгийн Ахмад Шахыг түлхэн унагааж, өөрийгөө Ираны шах гэж тунхагласан байна.
1925-1930 онд Мохаммед Реза Пехлеви Персийн кадет корпуст, дараа нь Швейцарын нэр хүндтэй "Institut Le Rosey" сургуульд, 1936-1938 онд Тегеран дахь Офицеруудын академид суралцжээ.