Мянга нэгэн шөнийн үлгэр

Мянган нэг шөнийн үлгэр (Араб: أَلْفُ لَيْلَةٍ وَلَيْلَةٌ), Альф Лайла ва-Лайла) нь Исламын алтан үед араб хэлээр эмхэтгэсэн Ойрх Дорнодын ардын үлгэрийн цуглуулга юм. Англи хэлээрх анхны хэвлэлээс (1706–1721 он) The Arabian Nights гэж ихэвчлэн нэрлэх бөгөөд энэ нь Арабын шөнүүд гэсэн утгатай юм.

Энэхүү бүтээлийг Баруун Ази, Төв Ази, Өмнөд Ази, Хойд Африкийн янз бүрийн зохиолч, орчуулагч, эрдэмтэд олон зууны турш цуглуулсан. Зарим үлгэр эртний болон дундад зууны үеийн араб, перс, месопотамийн уран зохиолоос эх үндсээ авч үздэг. Гэсэн хэдий ч ихэнх үлгэр нь Аббасид ба Мамлюкийн үеийн ардын түүхүүд байсан бол зарим нь, ялангуяа хүрээний түүх нь Пехлави Персийн "Хезар Афсан" (Перс: هزار افسان, 'Мянган үлгэр') зохиолоос авсан байх магадлалтай бөгөөд энэ нь зарим талаараа Энэтхэгийн элементүүдэд тулгуурласан.

Уг цуглуулгын бүх хэвлэлд нийтлэг байдаг зүйл бол захирагч Шахрярын тухай, түүний эхнэр Шехеразада үлгэрийг хүүрнэх бөгөөд орой болгонд нэг үлгэр ярьж өгдөг. Энэхүү анхны үлгэрээс түүхүүд гардаг; зарим нь бусад үлгэрийн хүрээнд хийгдсэн байдаг бол зарим нь бие даасан байдаг. Зарим хэвлэлд хэдхэн зуун шөнийн түүх өгүүлсэн байдаг бол зарим хэвлэлд 1001 ба түүнээс дээш удаа өгүүлдэг. Шүлэг нь дуу, оньсого, сэтгэл хөдлөлийг илэрхийлэхэд хааяа хэрэглэгддэг ч зохиолын ихэнх хэсэг нь үргэлжилсэн үгийн зохиол юм. Ихэнх шүлэг нь дан хос, дөрвөлжин шүлэг байдаг ч зарим нь урт байдаг.

Мянга нэгэн шөнийн үлгэртэй холбоотой зарим түүх, ялангуяа "Аладдин ба Гайхамшигт дэнлүү", "Али Баба ба дөчин дээрэмчин" зэрэг нь анхны араб хувилбарын цуглуулгын нэг хэсэг биш байсан ч Францын орчуулагч Антуан Галланд Сирийн зохиолч Ханна Диябаас Парист айлчлах үеэр сонссоныхоо дараа цуглуулгад нэмж оруулсан байна. "Далайчин Синдбадын долоон аялал" зэрэг бусад түүх цуглуулгад нэмэгдэхээс өмнө бие даасан байсан.