Нарны эрчим хүч

Нарны цацрах гэрлийн газрын зураг

Нарны эрчим хүч нь нарны цацрагийг ашиглахад суурилсан альтернатив буюу өөр нэг аргаар авах эрчим хүчний нэг хэлбэр юм.

Нарны эрчим хүч нь сэргээгдэх эрчим хүчний эх үүсвэр болох нарыг ашигладаг бөгөөд байгаль орчинд ээлтэй, өөрөөр хэлбэл идэвхтэй ашиглалтын үед хортой хаягдал үүсгэдэггүй гэдгээрээ онцлог арга юм.

Хэлбэрүүд

1. Нарны гэрлийг хувиргах замаар цахилгаан үйлдвэрлэхийг нарнаас авсан эрчим хүч гэж нэрлэдэг. 2024 онд нарны хавтангууд дэлхий даяар 2,000 терабайт цаг цахилгаан эрчим хүч үйлдвэрлэж, дэлхийн нийт цахилгаан эрчим хүчний үйлдвэрлэлийн 7%-ийг эзэлж байна. 2023 онд нарны эрчим хүч дэлхийн цахилгаан эрчим хүчний 5%-ийг үйлдвэрлэжээ. 2025 оны 6-р сард нарны эрчим хүч Европын Холбоонд цахилгаан эрчим хүчний 22.1%-ийг үйлдвэрлэж, анх удаа цөмийн эрчим хүчний үйлдвэрлэлээс давсан байна.
2. Нарны дулааны эрчим хүч гэдэг нь нарны цацрагийг шингээдэг гадаргууг халаах, дараа нь нарны дулааныг хуваарилах, ашиглах явдал юм (нарны цацрагийг ус эсвэл давстай саванд төвлөрүүлж, дараа нь усыг халаах, халуун ус хангамж эсвэл уурын үүсгүүрт ашиглах).

Давуу тал болон дутагдлууд

Давуу тал

• Уламжлалт эрчим хүчний эх үүсвэрийн үнэ байнга өсөж байгааг харгалзан үзвэл энэ эрчим хүчний эх үүсвэр нь ирээдүйтэй, хүртээмжтэй, шавхагдашгүй юм.
• Онолын хувьд энэ нь байгаль орчинд бүрэн аюулгүй боловч өргөн тархсан нарны эрчим хүч нь дэлхийн гадаргуугийн альбедо (ойлголт)-ыг өөрчилж, уур амьсгалын өөрчлөлтөд хүргэж болзошгүй (гэхдээ одоогийн эрчим хүчний хэрэглээний түвшинг харгалзан үзвэл энэ нь маш бага магадлалтай).

Дутагталтай талууд

• Цаг агаар болон өдрийн нарны тусгалаас хамааралтай байдал.
• Дунд өргөрөгт улирлын шинж чанар, эрчим хүчний үйлдвэрлэл ба эрэлтийн зөрүү; өндөр өргөрөгт ашиггүй байдал нь эрчим хүч хадгалахыг шаарддаг.
• Аж үйлдвэрд энэ нь нарны цахилгаан станцуудыг харьцуулж болох хүчин чадалтай уламжлалт системүүдээр нөөцлөхийг шаарддаг.
• Ховор элементүүдийг (жишээлбэл, инди ба теллури) ашиглахтай холбоотой өндөр зардалтай.
• Ойлгогч/шингээгч гадаргууг бохирдлоос /шороо, цас/ үе үе цэвэрлэх хэрэгцээтэй байдаг.
• Цахилгаан станцын дээгүүрх агаар мандлыг халаах.
• Том талбайтай эзэлхүүн ашиглах шаардлагатай.
• Нарны эсийн буюу фотоэлемент хуучирдаг.
• Нарны эс буюу фотоэлементийг үйлдвэрлэх, дахин боловсруулах нь хар тугалга, кадми, галлий, хүнцэл гэх мэт хортой бодисуудаас шалтгаалан нарийн төвөгтэй байдаг.
• Нарны энергийг цахилгаан болгон хувиргах үр ашиг багатай (үр ашиг нь 30%-иас ихгүй) тул нарны энергийн ихэнх хэсгийг 50-70°C хүрдэг нарны хавтанг халаахад ашигладаг.

Томоохон фотоэлемент үйлдвэрлэгчид

1. Хятад- Yingli — 2300;
2. АНУ- First Solar — 1800;
3. Хятад- Trina Solar — 1600;
4. Канад- Canadian Solar — 1550;
5. Хятад- Suntech — 1500;
6. Япон- Sharp — 1050;
7. Хятад- Jinko Solar — 900;
8. АНУ- SunPower — 850;
9. Норвеги- REC Group — 750;
10. Өмнөд Солонгос- Hanwha SolarOne — 750.