Нацист Герман
Германы Эзэнт Гүрэн (1933–1943) Deutsches Reich Их Германы Эзэнт Гүрэн (1943–1945) Großdeutsches Reich | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| 1933–1945 | |||||||||||||
Төрийн дууллууд:
| |||||||||||||
| Нийслэл ба томоохон хот | Берлин 52°30′40″N 13°22′47″E / 52.51111°N 13.37972°E | ||||||||||||
| Нийтлэг хэл | Герман | ||||||||||||
| Шашин |
| ||||||||||||
| Ард түмний нэршил | Германчууд | ||||||||||||
| Төр засаг | Фашист улс | ||||||||||||
| Төрийн тэргүүн | |||||||||||||
• 1933–1934 | Паул фон Хинденбург[c] | ||||||||||||
• 1934–1945 | Адольф Хитлер[d] | ||||||||||||
• 1945 | Карл Дониц[c] | ||||||||||||
| Канцлер | |||||||||||||
• 1933–1945 | Адольф Хитлер | ||||||||||||
• 1945 | Йозеф Геббельс[e] | ||||||||||||
• 1945 | Лутц фон Крозиг[f] | ||||||||||||
| Хууль тогтоох байгууллага | Рейхстаг | ||||||||||||
| Рейхсрат (1934 онд татан буугдсан) | |||||||||||||
| Түүхэн эрин | Дайны хоорондын үе • Дэлхийн 2-р дайн | ||||||||||||
| 1 сарын 30, 1933 | |||||||||||||
| 3 сарын 23, 1933 | |||||||||||||
| 9 сарын 15, 1935 | |||||||||||||
• Аншлюс | 3 сарын 12/13, 1938[g] | ||||||||||||
| 9 сарын 1, 1939 | |||||||||||||
| 4 сарын 30, 1945 | |||||||||||||
| 5 сарын 2, 1945 | |||||||||||||
| 5 сарын 8, 1945 | |||||||||||||
• Фленсбургийн засгийн газар баривчлагдсан | 5 сарын 23, 1945 | ||||||||||||
| 6 сарын 5, 1945 | |||||||||||||
| Газар нутаг | |||||||||||||
| 1939[h] | 633,786 км2 (244,706 бээр2) | ||||||||||||
| 1940[2][b] | 823,505 км2 (317,957 бээр2) | ||||||||||||
| Хүн ам | |||||||||||||
| 79,375,281 | |||||||||||||
| 109,518,183 | |||||||||||||
| Мөнгөний нэгж | Райхсмарк (ℛℳ) | ||||||||||||
| |||||||||||||
Нацист Герман мөн Гитлерийн Герман, Гуравдугаар Райх (герман: Das Dritte Reich) болон фашист Герман; албан ёсоор 1943 оны 6-р сарын 25 хүртэл Германы Рейх (герман: Deutsches Reich), 1943 оны 6-р сарын 26-наас Их Германы Райх (герман: Großdeutsches Reich) нь 1933-1945 онуудад Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Нам (товч. ГҮСАН) болон Адольф Хитлерийн засаглалын үед Төв Европт орших улс байв. А.Хитлер үндсэндээ өөрийгөө "Фюрер" буюу "Удирдагч" хэмээн нэрлүүлж байсан ГҮСАН-ы дарга болон тухайн үеийн Герман улсын удирдагч Адольф Хитлерээр удирдуулсан тоталитар дарангуйллын нэг хэлбэр байсан юм.
Түүхэн нэрс
[засварлах | кодоор засварлах]Германы Эзэнт Улс
[засварлах | кодоор засварлах]Германы Хаант улс нь 1871 онд үүсгэн байгуулагдаж 1918 оны 11 сарын 11 хүртэлх буюу Дэлхийн нэгдүгээр дайны төгсгөл хүртэл хэмжээт эрхт хаант засаглалтайгаар оршин тогтнож байсан билээ. Харин үүний дараачаас Германд парламентийн засаглал бүхий Ваймарын Нэгдсэн Улс 1919 онд байгуулагдаж, 1933 оны 5-р сарын 23 хүртэл оршин тогтнож байсан.
Энэ бүхэн 1933 оны 1-р сарын 30-нд А.Хитлер засгийн эрхэнд гарч эзэнт гүрний Ерөнхий сайдаар томилогдсон цагаас эхлэн нэг хүний дарангуйлал доор орших улс болон өөрчлөгдсөн юм. Гэвч уг дарангуйлал доор өнгөрүүлсэн эдгээр он жилүүд нь 1945 оны 5-р сарын 30-нд Герман улс Дэлхийн хоёрдугаар дайнд үг дуугүй бууж өгөх гэрээнд гарын үсэг зурснаар төгсгөл болсон.
Их Германы Эзэнт Улс
[засварлах | кодоор засварлах]Хуучин Эзэнт Улс
[засварлах | кодоор засварлах]Гуравдугаар Эзэнт Улс
[засварлах | кодоор засварлах]1933 онд А. Хитлер засгиийн эрхэнд гарч Германы төрийн эрхийг Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Нам барих болжээ. Ингэснээр нацист үзэл суртлыг бүх шатны байгууллагуудад түгээж, тоталитари засаглалтай, социалист тогтолцоотой улс байгуулж, түүнийгээ Гуравдугаар Райх хэмээн нэрийджээ. Гуравдугаар Райх нь төвлөрсөн төлөвлөгөөт эдийн засагтай, цөөн хүний дарангуйлал, хээль хахууль, арьс өнгөөр гадуурхаж, улс төрийн бусад үзлийг үл тэвчих улс төрийн системтэй, хүчирхэг Вермахт хэмээх армитай, өрнө этгээдэд Францыг 1940 онд буулгаж авсан, дорно этгээдэд Польшийг 1939 онд, өмнө этгээдэд Чехословак, Югослав, умард этгээдэд Норвеги, Данийг 1940 онд эзэлсэн хүчирхэг улс байв.
Үзэл суртал
[засварлах | кодоор засварлах]Төрийн болон Германы Үндэсний Социалист Ажилчны Намын (ГҮСАН) албан ёсны үзэл суртал нь нацизм (Үндэсний социализм, герман: Nationalsozialismus) байсан бөгөөд энэ нь хэт баруун, арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах үзэлтэй, еврейчүүдийн эсрэг үзэлтэй номлол бөгөөд фашизмын нэг хэлбэр юм.
Нацистуудын ертөнцийг үзэх үзлийн гол санаа нь "Ари" болон "Семит" арьстнуудын хоорондох зөрчилдөөн тэмцэл байв. Нацистуудын суртал ухуулга нь еврейчүүдийг арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхах антипод, байгалийн дайснууд гэж дүрсэлдэг байв.
Адольф Хитлерийн "Миний кампф" номонд суртал ухуулгыг арьс өнгө, антисемитизм, большевизмын эсрэг нацист үзэл санааг түгээх хэрэгсэл гэж үзсэн. Нацистууд засгийн эрхэнд гарсны дараа Иозеф Геббельс тэргүүтэй Райхын Олон нийтийн гэгээрэл, суртал ухуулгын яам байгуулагдсан. Энэ яам нь хэвлэл мэдээллийн хэрэгсэл, радио, кино, театр, хөгжим, дүрслэх урлаг, олон нийтийн арга хэмжээ, боловсролын материал, улс төрийн суртал ухуулгыг хянадаг байсан.
Мөн үзэх
[засварлах | кодоор засварлах]Эх сурвалж
[засварлах | кодоор засварлах]Тэмдэглэл
[засварлах | кодоор засварлах]- ↑ 1933 оны 7 сарын 12-нд Reichsinnenminister (Дотоод хэргийн сайд) Вильгельм Фрик "Deutschland Über Alles" гэгддэг "Das Lied der Deutschen" үндэсний дуулал эгшиглүүлсний дараа Хорст-Вессел-Лиед дууг тоглохыг тушаасан. Түммлер 2010, х. 63. Tümmler 2010, х. 63.
- 1 2 3 Бохеми, Моравийн Протекторат болон Ерөнхий Засгийн газрыг багтаасан болно
- 1 2 Ерөнхийлөгч
- ↑ Фюрер ба Райхсканцлер
- ↑ 4 сарын 30-наас 5 сарын 1 хүртэл де-юре
- ↑ 5 сарын 2-ноос 5 сарын 23 хүртэл де-юре
- ↑ 3 сарын 12-нд Германы цэргүүд орж ирснээр де-факто; 3 сарын 13-нд батлагдсан хуулиар де-юре[1]
- ↑ 1939 онд, Версалийн гэрээнээс өмнө Герман улс өөрийн мэдэлд байсан сүүлийн хоёр бүс нутаг болох Эльзас-Лотаринг, Данциг болон Польшийн коридорыг хяналтандаа авахаас өмнө талбай нь 633,786 км2 (244,706 бээр2) байсан. Мөн үзэх: Statistisches Jahrbuch 2006.