Jump to content

Нүүрстөрөгч–Нүүрстөрөгчийн холбоо

Википедиа — Чөлөөт нэвтэрхий толь

Нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбоо Нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбоо гэдэг нь хоёр нүүрстөрөгчийн атомын хооронд үүсэх ковалент холбоо юм. Хамгийн түгээмэл хэлбэр нь дан холбоо бөгөөд энэ нь хоёр электронтой, электрон тус бүр нь хоёр атомоос нэг нэгээрээ оролцсон байдаг. Нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн дан холбоо нь σ (сигма) холбоо бөгөөд нүүрстөрөгчийн атом тус бүрийн нэг гибриджсэн орбиталиар үүсдэг. Этаны молекулд эдгээр нь sp³-гибриджсэн орбиталууд байдаг ч өөр гибриджилттэй нүүрстөрөгчийн атомуудын хооронд ч дан холбоо үүсч болно (жишээлбэл sp²–sp²). Үнэндээ дан холбоонд оролцож буй нүүрстөрөгчийн атомууд ижил гибриджилттэй байх албагүй. Нүүрстөрөгчийн атомууд мөн алкен хэмээх нэгдлүүдэд давхар холбоо, алкин хэмээх нэгдлүүдэд гуравласан холбоо үүсгэж чадна. Давхар холбоо нь sp²-гибриджсэн орбитал ба гибриджилтэд оролцоогүй p-орбиталиар үүсдэг. Харин гуравласан холбоо нь sp-гибриджсэн орбитал болон атом тус бүрийн хоёр p-орбиталиар үүснэ. Эдгээр p-орбиталуудын оролцоогоор π (пи) холбоо үүсдэг. Гинж үүсэх ба салаалалт Нүүрстөрөгч нь өөрийнхөө атомуудаар урт гинж үүсгэж чаддаг цөөн элементийн нэг бөгөөд үүнийг катенаци гэж нэрлэдэг. Энэ шинж чанар нь нүүрстөрөгч–нүүрстөрөгчийн холбооны бат бөх байдалтай хослон асар олон төрлийн молекулын хэлбэрийг бий болгодог. Эдгээрийн олонх нь амьд биетийн чухал бүтцийн элементүүд тул нүүрстөрөгчийн нэгдлүүдийг судалдаг тусгай шинжлэх ухаан бий болсон бөгөөд үүнийг органик хими гэж нэрлэдэг.