Оюун ухааны өсөлт

Оюун ухааны өсөлт (Англи: Intelligence amplification) (IA) буюу танин мэдэхүйн өсөлт, төхөөрөмжөөр дэмжигдсэн оюун ухаан, сайжруулсан оюун ухаан гэх нэршлээр ч мөн танигдсан ойлголт нь мэдээллийн технологийг хүний оюун ухааныг дэмжих зорилгоор ашиглахыг хэлдэг. Энэ санаа анх 1950–1960-аад онд кибернетикийн болон компьютерийн анхны судлаачдаас гарсан. IA-г заримдаа хиймэл оюун ухаан (AI)-тай харьцуулдаг. AI нь компьютер эсвэл робот зэрэг технологийн бие даасан системээр хүнтэй төстэй оюун ухаан бүтээхийг зорьдог бол IA нь аль хэдийн үйл ажиллагаагаа нотолсон хүний оюун ухаанд дэмжлэг үзүүлэх зорилготой. AI нь онолын болон практик олон хүндрэлтэй тулгардаг бол IA-д эдгээр нь төдийлөн хамаарахгүй. Учир нь IA нь хүний оюун ухаанд нэмэлт дэмжлэг өгөх технологи л шаардана. Мөн IA нь урт хугацааны амжилттай түүхтэй. Учир нь тооны машин, бичиг үсэг, интернэт зэрэг бүх төрлийн мэдээллийн технологи нь хүний оюун ухааны мэдээлэл боловсруулах чадамжийг өргөжүүлэх зорилгоор бүтсэн (өргөтгөсөн оюун ухаан, тархмал сэтгэхүйг харахын тулд). Гол хувь нэмрүүд “Оюуны чадамжийг нэмэгдүүлэх” гэх нэр томьёо нь 1956 онд Уильям Росс Ашби өөрийн “Кибернетикийн танилцуулга” номдоо “оюун ухааны чадамжийг нэмэгдүүлэх” тухай бичсэнээс хойш өргөн хэрэглэгдэх болсон. Үүнтэй холбоотой санааг мөн хиймэл оюун ухааны оронд санал болгосон хүмүүсийн нэг нь Хао Ван бөгөөд тэрээр автомат теорем батлах системүүдийн анхны өдрүүдээс ийм санал дэвшүүлж байжээ. “… Асуудал шийдвэрлэх гэдэг нь голчлон, бүрэн дүүрэн зөв сонголт хийх явдал юм. Жишээ нь, аль ч алдартай таавар, асуудлын номыг ав. Бараг бүгдийг нь дараах хэлбэрт буулгаж болно: тодорхой нэг багцаас нэг элементийг сонго. … Үнэндээ хөгжилтэй ч бай, ноцтой ч бай аливаа асуудал эцсийн дүндээ зөв сонголт хийх шаардлагатай бөгөөд хангалттай болдоггүй асуудал олдоход бэрх.”