Польшийн хаад
10-р зуунд Пиаст угстааны Вангуудын толгойлсон Гниезно төвтэй тархай бутархай аймгуудыг нэг Гниезногийн улс (польш. Państwo Gnieźnieńskie, латин. Civitas Schinesghe) бий болох үйл явц эхэлсэн байна. Ийнхүү домогт захирагч Сиемовит (пол. Siemowit) нь полан ба гоплиан овог аймгуудыг, Сиемовитын хүү Лешек (польш. Lestek, Leszek; 870 — 930) нь мазовчууд ба лях аймгуудыг нэгтгэсэн байна.
960 онд анхны баттай түүхэн мэдээллээр Ван I Миешко Польш улсыг анх нэгтгэж хаан ширээнд суужээ. I Миешко хаан Лубушан, Померан овгуудыг Польшийн бүрэлдэхүүнд оруулахыг хичээсэн боловч Христийн шашны Ариун Ромын эзэнт гүрний эсэргүүцэлтэй тулгарсан. 965 онд тэрээр Чехийн гүнж Дубравкатай гэрлэж, эхнэрийнхээ нөлөөн дор 966 оны 4-р сарын 14-нд Христийн шашинд орсон. Улмаар Чехийн дэмжлэгийг авсны дараа I Миешко хаан велетуудыг буулган авч, Баруун Померан нутгийг өөрийн эзэмшилдээ нэгтгэж, 990 онд Силезиас эргүүлэн авчээ. I Миешко-гийн хаанчлалын төгсгөлд Пиаст угсаатнууд улсад Их Польш, Мазови, Силези, Померан, Бага Польшийн нэг хэсэг багтааж байв.
I Миешко-гийн хүү Болеслав эцгийнхээ төрийг нэгтгэх, төвлөрүүлэх бодлогыг үргэлжлүүлсэн байна. 1000 онд тэрээр Ариун Ромын эзэн хаан III Отто -гоос бүрэн эрхийнхээ баталгааг хүлээн авчээ. Чех улс суларч байгааг далимдуулан Краковын нутгийг Польшид нэгтгэж, 1003 онд чехийн захирагч Владивой нас барсны дараа Чехийн хаан ширээг богино хугацаанд эзлэн суужээ.
Польшийн Вант улс
[засварлах | кодоор засварлах]| Нэр
(амьдарсан он жил) |
Эрх мэдэл байсан хугацаа | Удам угсаа | Цол хэргэм | |
|---|---|---|---|---|
| Эхлэл | Төгсгөл | |||
| I Миешко
(940—992) польш. Mieszko I |
960 | 992 оны 5-р сарын 25 | Пиаст угсаа
пол. Piastowie |
Польшийн Ван
пол. Książę Polski |
| I Болеслав | 992 оны 5-р сарын 25 | 1025 оны 4-р сарын 18 | Польшийн Ван
пол. Książę Polski Чехийн Ван (1003—1004) чех. Český kníže, герман. Herzog von Böhmen | |
Польшийн хаант улс
[засварлах | кодоор засварлах]1025 оны 6-р сард I Болеслав Польшийн хаан цолыг хүртэж, улмаар "Польшийн хаант улс" гэж нэрлэгдэх болжээ.
| Нэр
(амьдарсан он жил) |
Эрх мэдэл байсан хугацаа | Удам угсаа | Цол хэргэм | |
|---|---|---|---|---|
| Эхлэл | Төгсгөл | |||
| I Болеслав
(966—1025) польш. Bolesław I |
1025 оны 4-р сарын 18 | 1025 оны 6-р сарын 17 | Пиаст угсаа
пол. Piastowie |
Польшийн хаан
пол. Król Polski |
| II Миешко
(990—1034) пол. Mieszko II |
1025 оны 6-р сарын 17 | 1025 оны 12-р сарын 25 | Польшийн Ван
пол. Książę Polski | |
| 1025 оны 12-р сарын 25 | 1031 оны 11-р сар | Польшийн хаан
пол. Król Polski | ||
| Безприм
(986—1032) пол. Bezprym |
1031 оны 11-р сар | 1032 оны 9-р сар | Польшийн Ван
пол. Książę Polski | |
| II Миешко
(990—1034) пол. Mieszko II |
1032 оны 9-р сар | 1034 оны 5-р сарын 10 | ||
| I Казимир
(1016—1058) пол. Kazimierz I |
1034 оны 5-р сарын 10 | 1058 оны 11-р сарын 28 | ||
| Болеслав
(?—?) пол. Bolesław |
1034 | 1039 | ||
| II Болеслав
(1039—1081) пол. Bolesław II |
1058 оны 11-р сарын 28 | 1076 оны 12-р сарын 25 | ||
| 1076 оны 12-р сарын 25 | 1079 оны 6-р сар | Польшийн хаан
пол. Król Polski | ||
| I Владислав
(1040—1102) пол. Władysław I |
1079 оны 6-р сар | 1102 оны 6-р сарын 4 | Польшийн Ван
пол. Książę Polski | |
| Збигнев
(1070—?) пол. Zbigniew |
1102 оны 6-р сарын 4 | 1106 он | ||
| III Болеслав
(1086—1138) пол. Bolesław III |
1106 он | 1138 оны 10-р сарын 28 | ||
Польшийн хуваагдлын үе (1138—1320)
[засварлах | кодоор засварлах]
1138 онд Польшийн Ван III Болеслав нас барахаасаа өмнө улс төрийн гэрээслэл гаргаж, улс орныг хөвгүүд, эхнэрийнхээ дунд хэд хэдэн хэсэг болгон хуваасны улмаас хуваагдлын үе эхэлсэн байна.
| Нэр
(амьдарлын он жил) |
Эрх мэдэлд байсан хугацаа | Удам угсаа | Цол хэргэм | |
|---|---|---|---|---|
| Эхлэл | Төгсгөл | |||
| II Владислав
(1106—1159) пол. Władysław II |
1138 оны 10-р сарын 28 | 1146 | Пиаст угсаа
пол. Piastowie |
Польшийн Тэргүүн Ван
пол. Książę senior Polski |
| IV Болеслав
(?—1173) пол. Bolesław IV |
1146 | 1173 оны 1-р сарын 5 | ||
| III Миешко
(1127—1202) пол. Mieszko III |
1173 | 1177 | ||
| II Казимир
(1138—1194) пол. Kazimierz II |
1177 | 1191 | Польшийн дээд Ван
пол. Książę zwierzchni Polski | |
| III Миешко
(1127—1202) пол. Mieszko III |
1191 | 1191 | ||
| II Казимир
(1138—1194) пол. Kazimierz II |
1191 | 1194 оны 5-р сарын 5 | ||
| I Лешек
(1184—1227) пол. Leszek I |
1194 | 1198 | ||
| III Миешко
(1127—1202) пол. Mieszko III |
1198 | 1199 | ||
| I Лешек
(1184—1227) пол. Leszek I |
1199 | 1199 | ||
| III Миешко
(1127—1202) пол. Mieszko III |
1199 | 1202 оны 3-р сарын 13 | ||
| III Владислав
(?—1231) пол. Władysław III |
1202 оны 3-р сарын 13 | 1206 | ||
| I Лешек
(1184—1227) пол. Leszek I |
1206 | 1210 оны 8-р сар | ||
| IV Миешко
(?—1211) пол. Mieszko IV |
1210 оны 8-р сар | 1211 оны 5-р сарын 16 | ||
| I Лешек
(1184—1227) пол. Leszek I |
1211 оны 5-р сарын 16 | 1227 оны 11-р сарын 23 | ||
| III Владислав
(?—1231) пол. Władysław III |
1228 оны 5 сар | 1229 | Краковын Ван
пол. Książę krakowski | |
| Конрад
(1187—1247) пол. Konrad |
1229 | 1232 | ||
| I Хенрик
(?—1238) пол. Henryk I |
1232 | 1238 оны 3-р сарын 19 | ||
| II Хенрик
(?—1241) пол. Henryk II |
1238 оны 3-р сарын 19 | 1241 оны 4-р сарын 9 | ||
| Болеслав
(1217—1278) пол. Bolesław |
1241 оны 4-р сарын 9 | 1241 оны 7-р сарын 10 | ||
| Конрад
(1187—1247) пол. Konrad |
1241 оны 7-р сарын 10 | 1243 оны 5-р сарын 25 | ||
| V Болеслав
(1221—1279) пол. Bolesław V |
1243 оны 5-р сарын 25 | 1279 оны 12-р сарын 7 | ||
| II Лешек
(1241—1288) пол. Leszek II |
1279 оны 12-р сарын 7 | 1288 оны 9-р сарын 30 | ||
| III Хенрик
(1256—1290) пол. Henryk III |
1288 оны 9-р сарын 30 | 1290 оны 6-р сарын 23 | ||
| I Пшемысл
(1257—1296) пол. Przemysł I |
1290 оны 6-р сарын 23 | 1291 оны 1 сар | ||
| I Вацлав
(1271—1305) пол. Wacław I чех. Václav II. |
1291 оны 1 сар | 1305 оны 6-р сарын 26 | Пршемысл угсаа
чеш. Přemyslovci пол. Przemyślidzi |
Краковын Ван (1300 он хүртэл)
пол. Książę krakowski Польшийн хаан (1300 оноос) пол. Król Polski Чехийн хаан чеш. Český král, нем. König von Böhmen |
| I Пшемысл
(1257—1296) пол. Przemysł I |
1305 оны 6-р сарын 26 | 1296 | Пиаст угсаа
пол. Piastowie |
Польшийн хаан бөгөөд Помераны Гүн
пол. Król Polski i książę pomorski, лат. Rex Poloniae et dux Pomoraniae |
| II Вацлав
(1289—1306) пол. Wacław II чех. Václav III. унгар. László хорв. Ladislav |
1305 оны 6-р сар | 1306 оны 8-р сарын 4 | Пршемысл угсаа
чеш. Přemyslovci пол. Przemyślidzi |
Польшийн хаан
пол. Król Polski Чехийн хаан чеш. Český král, нем. König von Böhmen Унгарын хаан (1305 он хүртэл) венг. Magyarország királya Хорват болон Дальмацийн хаан (1305 он хүртэл) хорв. Kralj Hrvatske i Dalmacije |
| IV Владислав
(1261—1333) пол. Władysław IV |
1306 оны 8-р сарын 4 | 1320 оны 1-р сарын 20 | Пиаст угсаа
пол. Piastowie |
Краковын Ван
пол. Książę krakowski |
Польш дахин сэргэлт (1320-1569)
[засварлах | кодоор засварлах]I Владиславын залгамжлагч III Кажимир улсыг нэгтгэх ажилд ихээхэн амжилтанд хүрсэн. 1335 онд тэрээр Чехийн хаанаас Польшийн титэм хүртэх эрхийг худалдан авчээ. Пап ламын дэмжлэгтэйгээр Куяв, Добжин, Всхов, Валецын нутгийг Польшийн бүрэлдэхүүнд оруулсан юм. 1349 онд Галиц, Волын ноёдын нутаг дэвсгэрийг өөртөө нэгтгэв. Гэсэн хэдий ч Польшийн хаан Силези, Мазови дахь Чехийн эрхийг хүлээн зөвшөөрөх ёстой болов. 1370 онд эрэгтэй өв залгамжлагч үлдээгээгүй III Кажимир нас барсны дараа хаан ширээг Унгарын хаан I Людвик (зөвшилцлийн дагуу) авч, улмаар хоёр хаант улсын нэгдлийг албан ёсоор байгуулав. I Людвик хүүгүй байсан тул түүнийг нас барсны дараа охин Ядвига хаан ширээнд суужээ.
1385 оны 8-р сард Польш ба Литвийн Их Гүнт улсын хооронд Кревогийн холбоо байгуулагдаж, үүний дагуу Литвийн Их гүн Ягеллонийн угсааны гаралтай Яагейлло нь Ядвигагийн нөхөр болж Польшийн хаан нэрээр ширээнд II Владислав нэрээр суусан юм.
| Нэр
(амьдарсан он жил) |
Эрх мэдэлд байсан хугацаа | Удам угсаа | Цол хэргэм | |
|---|---|---|---|---|
| Эхлэл | Төгсгөл | |||
| I Владислав
(1261—1333) пол. Władysław I |
1320 оны 1-р сарын 20 | 1333 оны 3-р сарын 2 | Пиаст угсаа
пол. Piastowie |
Польшийн хаан
пол. Król Polski, лат. Rex Poloniae |
| Казимир III
(1310—1370) пол. Kazimierz III |
1333 оны 3-р сарын 2 | 1370 оны 11-р сарын 5 | ||
| Людовик I
(1326—1382) пол. Ludwik I унгар. I. Lajos хорват. Ludovik I. |
1370 оны 11-р сарын 5 | 1382 оны 9-р сарын 11 | Анжу
пол. Andegawenowie франц. Anjou |
Польшийн хаан
пол. Król Polski, лат. Rex Poloniae Унгарын хаан унгар. Magyarország királya Хорват болон Далмацын хаан хорв. Kralj Hrvatske i Dalmacije |
| 1382 оны 9-р сарын 11-ээс 1384 оны 10-р сарын 16 хүртэл - Добиеслав Курозвецкийн удирдлаган дор (пол. Dobiesław Kurozwęcki) | ||||
| Ядвига
(1374—1399) пол. Jadwiga унгар. Hedvig |
1384 оны 10-р сарын 16 | 1386 оны 2-р сарын 18 | Анжу
пол. Andegawenowie франц. Anjou |
Польшийн хатан хаан
пол. Królowa Polski, лат. Regina Poloniae |
| II Владислав Ягелло
(1351—1434) пол. Władysław II лит. Vladislovas I |
1386 оны 2-р сарын 18 | 1434 оны 6-р сарын 1 | Ягеллон угсаатнууд
пол. Jagiellonowie |
Польшийн хаан, Литвагийн Их Ван (1392 хүртэл, 1430)
пол. Król Polski, Wielki książę Litewski, лат. Rex Poloniae, Magnus dux Lithuaniae |
| 1434 оны 6-р сарын 1-ээс 7-р сарын 1 хүртэл - Холшанска Зофиа (пол. Zofia Holszańska) болон Збигнев Олешницки (пол. Zbigniew Oleśnicki) нарын удирдлага дор | ||||
| III Владислав
(1424—1444) пол. Władysław III венг. I. Ulászló хорв. Vladislav I. |
1434 оны 7-р сарын 1 | 1444 оны 11-р сарын 10 | Ягеллон угсаатнууд
пол. Jagiellonowie |
Польшийн хаан
пол. Król Polski, лат. Rex Poloniae Унгарын хаан (1440 оноос) унгар. Magyarország királya Хорватын хаан (1440 оноос) хорв. Kralj Hrvatske |
| 1444 оны 11-р сарын 10-аас 1447 оны 6-р сарын 25 хүртэл - Ян Чижовски (пол. Jan Czyżowski), Войцех Малски (пол. Wojciech Malski) нарын удирдлаган дор | ||||
| IV Кажимир
(1427—1492) пол. Kazimierz IV лит. Kazimieras I |
1447 оны 6-р срын 25 | 1492 оны 6-р сарын 7 | Ягеллон угсаатнууд пол. Jagiellonowie | Польшийн хаан, Литвагийн Их Ван
пол. Król Polski, Wielki książę Litewski, лат. Rex Poloniae, Magnus dux Lithuaniae |
| 1492 оны 6-р сарын 7-ноос 9-р сарын 30 хүртэл - Түр захирагч Збигнев Олешницкийн (пол. Zbigniew Oleśnicki) хяналтанд байв. | ||||
| I Ян
(1459—1501) пол. Jan I |
1492 оны 9-р сарын 30 | 1501 оны 6-р сарын 17 | Ягеллон угсаатан
пол. Jagiellonowie |
Польшийн хаан
пол. Król Polski, лат. Rex Poloniae |
| 1501 оны 6-р сарын 17-ноос 12-р сарын 12 хүртэл - Түр захирагч Фредерик Ягеллончик (пол. Fryderyk Jagiellończyk) -ийн удирдлага дор | ||||
| Александр
(1461—1506) пол. Aleksander лит. Aleksandras |
1501 оны 12-р сарын 12 | 1506 оны 8-р сарын 19 | Ягеллон угсаатан
пол. Jagiellonowie |
Польшийн хаан, Литвагийн Их Ван
пол. Król Polski, Wielki książę Litewski, лат. Rex Poloniae, Magnus dux Lithuaniae |
| 1506 оны 8-р сарын 19-өөс 1507 оны 1-р сарын 20 хүртэл - Түр захирагч Анжей Боришевски (пол. Andrzej Boryszewski)-ийн удирдлага дор | ||||
| I Сигизмунд
(1467—1548) пол. Zygmunt I лит. Žygimantas II |
1507 оны 1-р сарын 20 | 1548 оны 4-р сарын 1 | Ягеллон угсаатан
пол. Jagiellonowie |
Польшийн хаан, Литвагийн Их Ван
пол. Król Polski, Wielki książę Litewski, лат. Rex Poloniae, Magnus dux Lithuaniae |
| II Сигизмунд
(1520—1572) пол. Zygmunt II лит. Žygimantas III |
1548 оны 4-р сарын 1 | 1569 оны 7-р сарын 1 | ||