Салхинд туугдагсад (роман)

«Салхинд туугдагсад» роман (англи. Gone with the Wind) — Америкийн зохиолч Маргарет Митчеллийн 10 жил зохиосон роман. Америкийн Иргэний дайны үеэр болон дараа нь АНУ-ын өмнөд мужуудад болж буй үйл явдлын тухай өгүүлдэг.

Энэхүү роман 1936 оны 6-р сарын 30-нд хэвлэгдэж, Америкийн уран зохиолын хамгийн алдартай бестселлерүүдийн нэг болжээ. 1936 оны эцэс гэхэд нэг сая гаруй хувь борлогджээ. Тэр жилдээ Митчелл кино хийх эрхийг продюсер Дэвид Зелзникт 50,000 доллараар шилжүүлсэн бөгөөд 1939 онд ижил нэртэй кино бүтээгджээ.

1937 онд М.Митчелл энэ романаараа Пулитцерын шагнал хүртжээ.

Романы үйл явдал

Энэхүү роман нь Америкийн иргэний дайны үеэрийн аж үйлдвэржсэн хойд мужууд болон хөдөө аж ахуй эрхэлдэг өмнөд мужуудын хоорондох 12 жилийн (1861-1873) үйл явдлыг өгүүлдэг.

Жералд (Ирландын цагаач, Жоржиа мужийн Тара тариалангийн эзэн) болон Хеллен Робиллард (Зүүн эргийн Францын язгууртнуудын удам) нарын том охин, Өмнөдийн гоо бүсгүй Скарлетт О'Хара нь тус нутгийн хамгийн үзэсгэлэнтэй сүйт бүсгүй гэж тооцогддог боловч хөрш зэргэлдээ тариалангийн эзэн Эшли Уилкесийн хүүд нууцаар дурладаг. Эшлигийн үеэл Мелани Хамилтонтой удахгүй болох хуримын талаар мэдээд Скарлетт түүнд эхлээд хайраа илчлэхээр шийдэж, гэрээсээ зугтаж, нууцаар гэрлэх хүслийг нь хүлээж авна гэж найдаж байв. Гэсэн хэдий ч эрхэмсэг ёс зүйтэй ноён Эшли Скарлеттэд хайраа илэрхийлж байгаа ч амлалтаа зөрчиж, үеэлтэйгээ гэрлэхгүй байж чадахгүй хэвээр байв. Скарлетт үүнд уурлаж, Эшлиг алгадав. Скарлетт эмэгтэйлэг төрхгүй байгаа дүр зургийг санамсаргүй гэрч эргэлзээтэй нэр хүндтэй эр Ретт Батлер инээмсэглэн харжээ.

Скарлетт уур хилэнгээрээ Меланигийн ах Чарльз Хамилтоны саналыг хүлээн авч, хэдхэн долоо хоногийн дараа буюу Эшлигийн хуримын өмнөх өдөр түүнтэй гэрлэнэ.

Дайн эхэлнэ. Чарльз Хамилтон ганц ч тулаанд ороогүй байхдаа улаанбурхан өвчнөөр эмнэлэгт нас барна. Скарлетт хүү Уэйд Хамптоноо төрүүлнэ. Бэлэвсэрсэн байдал болон Өмнөдийн ёс зүйд хүлэгдсэн 17 настай Скарлетт гунигтай амьдралаасаа ангижрахыг эрэлхийлж, хүү, үйлчлэгч Присситэйгээ хамт Атланта руу нөхрийнхөө хамаатан садан дээр очихоор явна.

Тэрээр авга эгч Питтипат болон Меланигийн гэрт амьдардаг бөгөөд Эшлитэй зай завсраараа уулзах найдвар хүлээдэг. Мелани Уэйдийг биширч, талийгаач ахынхаа бэлэвсэн эхнэрт үнэхээр хайртай бол Скарлетт хайргүй эрээсээ төрсөн хүүдээ хайхрамжгүй ханддаг бөгөөд Эшлигийн эхнэрийг тэнэг, өнгөгүй, хулчгар гэж үзэн нууцаар үзэн яддаг юм.

Атлантад тэрээр хууль бус наймаачин, бүслэлтийг зогсоогч Ретт Батлертай дахин тааралддаг. Ретт түүний уйтгартай өдрүүдийг анхаарал халамжаараа гэрэлтүүлдэг. Ретт түүнийг шоолж, нэвт харж, байнга уурлуулдаг тул түүнийг шүтэн бишрэгчдийнхээ тоонд багтааж чадахгүй. Гэсэн хэдий ч тэр дүр эсгэх шаардлагагүй хүнтэй болсондоо баяртай байдаг.

Эшли Зул сарын баяраар амралтаараа ирнэ. Скарлетт түүнд өөрийгөө нууцаар тайлбарлахыг оролдоно. Тэр түүнд хайртай хэвээрээ гэдгээ хүлээн зөвшөөрсөн ч Меланиг халамжлахыг хүснэ. Түүнийг явсны дараахан Мелани жирэмсэн болсноо мэдэгдэв. Эшли алга болсон тухай мэдээ Атлантад ирэв. Ретт Батлерийн ачаар Мелани амьд байгаа ч олзлогдож байгааг мэдэв. Ретт Атлантагийн нийгэмд өдөөн хатгасан аашилж, хууль бус наймаанаас улам их ашиг олох болжээ. Нэг өдөр тэр Скарлеттэд нууцаар өөрийн нууц амраг болох боломжийг санал болгож, тэр ууртайгаар татгалзахад Батлер тэр инээв.

Скарлетт, Мелани, хүүхдүүд, үйлчлэгч Присси нар дайнаас зугтааж Тарад эсэн мэнд хүрч чаджээ. Эдлэн газар бүрэн бүтэн хэвээр байгаа ч боолууд зугтаж, зөвхөн үнэнч Мамми, үйлчлэгч Порк, түүний самбо эхнэр Дилси нар л үлджээ. Саяхны тулалдааны үеэр Тара янкуудын төв байр болж, фермийг дээрэмдэж, байшингаас үнэ цэнтэй бүх зүйлийг хурааж, хэдэн жилийн турш ургасан хөвөнгийн ургацыг шатаажээ. Скарлеттын эгч нар болон эх нь хижиг туссан; охид сульдаж байсан ч эдгэрсэн байна.

Скарлетт амьд үлдэхийн тулд өрхийн тэргүүний үүргийг хүлээх ёстой болов. Тэрээр бүх сорилтыг тэсвэрлэх боловч хэзээ ч өлсөхгүй гэж тангарагладаг.

Нэгэн өдөр гэр бүл нь бүгд байхгүй, зөвхөн Скарлетт, Мелани, хүүхдүүд л хоосон байшинд үлдэх үед янкийн нэгэн оргодол Тара руу тэнүүчилж, гэр бүлийн үлдсэн үнэт зүйлсийг хулгайлдаг. Уур хилэн, айдсаараа дийлдсэн Скарлетт янкиг талийгаач Чарльзын гар буугаар алдаг. Мелани түүнд туслахаар яаран очоод Чарльзын сэлмийг бүх хүчээрээ атгадаг. Тэд хамтдаа нас барсан хүний халаасыг нэгжиж, мөнгө болон хэдэн үнэт зүйл олдог. Дараа нь Мелани түүнд цогцсыг нуухад нь тусалдаг.

Дайн дуусаж Скарлетт маш их баярлаж байв, учир нь одоо дайсан цэргүүд Тарад дээрэмдэхээр ирэхгүй гэж. Гэсэн хэдий ч буцаж байгаа Холбоотны цэргүүдийн эцэс төгсгөлгүй урсгал Тарагаар дамжин явж эхэлнэ. Өмнөдийн зочломтгой байдлын дагуу тэд бүгд хоол хүнс, байр авах үүрэгтэй бөгөөд үүнийг хатуу чанд мөрддөг боловч Скарлетт шаргуу хөдөлмөрлөж олсон хангамжаа алга болохыг хараад өөрийгөө бараг барьж чадахгүй байв.

Энэ үеэр Тарад ирсэн олон цэргүүдийн дунд жижиг фермер Уилл Бентин байсан бөгөөд тэрээр жентельмен гэж тооцогддоггүй ч ухаалаг, ажил хэрэгч ажилтан байв. Уилл Тарад үлдэж, Скарлеттыг зарим ачаанаас нь чөлөөлөв.

Хэдэн долоо хоногийн дараа Эшли мөн Тарад буцаж ирэв.

Мөнгө олохын тулд Скарлетт Атланта руу явж, их хэмжээний хөрөнгө хуримтлуулсан, сүйрлээс босож буй хотод тансаг амьдарч буй Ретт Батлерыг олохоор шийджээ. Тара дахь өөрийн гунигтай байдлыг нуухын тулд Скарлетт гайхамшигтайгаар аврагдсан хөшигнөөс өөртөө шинэ даашинз оёж өмсдөг байна. Атлантад тэрээр Реттийг шоронд хоригдсоныг мэддэг. Ретт түүнийг хараад чин сэтгэлээсээ баярлаж, түүний сэтгэл татам байдалд автаж, түүнийг уучилж, халамжилсан гэдэгт бараг л итгэдэг.