Сейм (Литва)

Сейм буюу Бүгд Найрамдах Литва Улсын Сейм (Литва: Lietuvos Respublikos Seimas) — Литва улсын хууль тогтоох дээд байгууллага.

Түүх

1990 оны 2-р сарын 24-нд ЗХУ-ын Зөвлөлт Литвын парламентын сонгууль болж, сонгогдсон Дээд Зөвлөл (141 гишүүн) 1990 оны 3-р сарын 11-нд тусгаар тогтносон Бүгд Найрамдах Литва Улсыг сэргээн байгуулсныг зарлаж, 1992 оны 7-р сарын 7-нд Сейм гэж нэрлэсэн байна. Литвийн түүх судлалд үүнийг "Сэргээгдсэн Сейм" гэж нэрлэдэг. Тусгаар тогтносны дараах анхны парламентын сонгууль 1992 оны 10-р сарын 25, 11-р сарын 15-нд болсон. Хоёрдугаар Сейм 1996-2000 онуудад үйл ажиллагаагаа явуулсан. 2000 онд сонгогдсон парламентад Социал Демократ Эвсэл (СДЭ) 51 суудал, Шинэ Холбоо (нийгмийн либералууд) 25 суудал, Либерал Холбоо 24 суудалтай байв.

Ерөнхий мэдээлэл

Литвын Сейм нь бүх нийтийн, тэгш, шууд сонгуулийн нууц санал хураалтаар 4 жилийн хугацаатай сонгогддог 141 гишүүнтэй нэг танхимаас бүрдэнэ. Сеймийн гишүүнийг зөвхөн Ерөнхий сайд эсвэл сайд томилж болно (60-р зүйлийн 2-р хэсэг).

Литва улсын Үндсэн хуулийн V бүлэгт заасны дагуу Литва улсад байнга оршин суудаг, гадаад улсын өмнө тангараг өргөөөгүй, үүрэг хүлээгээгүй, сонгуулийн өдөр 21 нас хүрсэн (2022 он хүртэл 25 нас хүрсэн) Литва улсын иргэн Сеймд сонгогдож болно. Шүүхийн шийтгэл аваад эдлээгүй, эсвэл шүүхээс эрх зүйн хувьд чадваргүй гэж үзсэн хүнийг Сеймд сонгож болохгүй. Сеймд сонгогдсон гишүүн нь Сеймд Литва улсын өмнө үнэнч байх тангараг өргөснөөр ард түмний төлөөлөгчийн бүх эрхийг олж авдаг. Сейм жил бүр хавар, намрын улиралд хоёр ээлжит чуулганаар хуралддаг.

Хаврын чуулган 3-р сарын 10-нд эхэлж, 6-р сарын 30-нд дуусна.
Намрын чуулган 9-р сарын 10-нд эхэлж, 12-р сарын 23-нд дуусна.
Парламентын нийт гишүүдийн гуравны нэгээс доошгүй хэсгийн санал болгосноор Сеймийн дарга, Үндсэн хуульд заасан тохиолдолд Ерөнхийлөгч ээлжит бус чуулганыг зарлан хуралдуулж болно.

Сеймийн хуралдааныг Сеймийн дарга эсвэл түүний орлогч даргална.

Сонгуулийн дараах Сеймийн анхны хуралдааныг Сеймийн хамгийн ахмад гишүүн нээх ёстой. Сеймийн бүтэц, журмыг Сеймийн дүрмээр тогтоодог байна.

Семийн бүрэн эрх

Үндсэн хуульд нэмэлт, өөрчлөлт оруулах асуудлыг хэлэлцэж, батлах;
Хууль батлах (Сеймээс баталсан хуулиуд нь Литва Улсын Ерөнхийлөгч гарын үсэг зурж, албан ёсоор батлагдсаны дараа хүчин төгөлдөр болно);
Ард нийтийн санал асуулга явуулах тухай тогтоол батлах;
Литва Улсын Ерөнхийлөгчийн сонгуулийг зарлах;
Хуульд заасан төрийн байгууллагуудыг байгуулах, тэдгээрийн даргыг томилох, чөлөөлөх;
Бүгд Найрамдах Улсын Ерөнхийлөгчийн нэр дэвшүүлсэн Ерөнхий сайдад нэр дэвшигчийг батлах эсвэл татгалзах;
Ерөнхий сайдын өргөн барьсан Засгийн газрын хөтөлбөрийг хэлэлцэж, батлах эсэхээ шийдэх;
Засгийн газрын санал болгосноор Литва Улсын яамдыг байгуулах буюу татан буулгах;
Засгийн газрын үйл ажиллагаанд хяналт тавих бөгөөд Ерөнхий сайд болон сайд нарт итгэл үзүүлэх эсэхийг илэрхийлэх;
Үндсэн хуулийн шүүхийн шүүгч, Дээд шүүхийн шүүгч, эдгээр шүүхийн даргыг томилох;
Литва Улсын Банкны Улсын аудитор болон ТУЗ-ийн даргыг томилох, чөлөөлөх;
Хотын зөвлөлийн сонгуулийг зарлах;
Сонгуулийн төв комиссыг байгуулах, бүрэлдэхүүнийг нь өөрчлөх;
Улсын төсвийг баталж, хэрэгжилтийг нь хянана;
Улсын татвар болон бусад заавал төлөх төлбөрийг тогтооно;
Литва улсын олон улсын гэрээг соёрхон баталж, цуцална, гадаад бодлогын бусад асуудлыг авч үзнэ;
Бүгд Найрамдах Улсын засаг захиргааны хуваарийг тогтооно;
Литва улсын төрийн шагналуудыг тогтооно;
Өршөөлийн тухай хууль гаргана;
Шууд засаглал, дайны байдал, онц байдал тогтооно, дайчилгаа зарлана, зэвсэгт хүчин ашиглах асуудлыг шийдвэрлэнэ.

Сеймийн удирдлага

2025 он

Сеймийн дарга — Юозас Олекас (Литвын Социал демократ нам)
Сеймийн тэргүүн дэд дарга - Раймондас Шукис (Неман дэгүүрх үүрийн гэгээ)
Сеймийн дэд дарга - Раса Будбергите (Литвын Социал демократ нам)
Сеймийн дэд дарга - Оринта Лейпюте (Литвын Социал демократ нам)
Сеймийн дэд дарга - Aušrine Norkienė (Литвын тариаланчид ба ногоонтнуудын холбоо)
Сеймийн дэд дарга - Дайва Жебелиенэ (Неманы дээгүүрх үүрийн гэгээ)
Сеймийн дэд дарга - Радвиле Моркунайте-Микулиенье (Эх орон холбоо — Литвын Христийн ардчилсан нам)
Сеймийн дэд дарга - Викториа Чмилете- Ниельсэн (Либерал хөдөлгөөн)