Сиракузын II Хиеро
II Хиеро (мөн Хиерон; Эртний грек хэлээр: Ἱέρων; ойролцоогоор МЭӨ 308 - МЭӨ 215) нь МЭӨ 275-215 оны хооронд Грекийн Сицилийн Сиракузын Грекийн дарангуйлагч бөгөөд Гелоны удам гэж өөрийгөө зарласан Сиракузын язгууртан Хиероклын хууль бус хүү байв. Тэрээр Эпирийн Пиррусын генерал асан бөгөөд Пунийн Нэгдүгээр дайны чухал хүн байв. Тэрээр алдарт сэтгэгч Архимед "Эврика" гэж хашгирч байгаа тухай түүхэнд гардаг.
Хүчирхэгжсэн нь
[засварлах | кодоор засварлах]Пиррус Сицилиг орхиход (МЭӨ 275 он) Сиракузын арми болон иргэд Хиерог ерөнхий командлагчаар томилсон. Тэрээр Сиракузын тэргүүлэгч иргэдийн нэг болох Лептиний охинтой гэрлэж, байр сууриа бэхжүүлсэн. Хиеро хожим нь Сиракузын талийгаач дарангуйлагч Агатоклын хөлсөлсөн Кампаниас ирсэн хөлсний цэргүүд болох Мамертинчүүдийн эсрэг цэргийн хүчээ баталж, эргэн тойрны грекчүүдийг дарамтлах үйл ажиллагааны бааз болгон ашиглаж байсан Мессинагийн бэхлэлтийг эзлэн авчээ. Эцэст нь тэд Лонганус голын дагуух Майлаегийн ойролцоо болсон ширүүн тулалдаанд Хиерод ялагдсан бөгөөд Карфаген оролцсоноор Мессинаг эзэлж чадаагүй. 275-271 оны хооронд тэрээр демо нартай эвсэж, хотын бүрэн эрхийг булаан авсан боловч Сиракузын өмнөх хаад эсвэл дарангуйлагчдаас ялгаатай нь тэрээр хуулийн хүрээнд захирч, Сиракузын чуулганы хүслийг хүлээн зөвшөөрч, өрсөлдөгчдөө хэзээ ч цэвэрлээгүй.
Анхдугаар Пунийн дайны үед
[засварлах | кодоор засварлах]Анхдугаар Пунийн дайн албан ёсоор эхлэхээс өмнө Мамертинчүүдтэй тулалдаж байсан тэрээр МЭӨ 265 онд ялсны дараа хаанд өргөмжлөгджээ. Дараа жил нь Мамертинчууд цөхрөнгөө барж, Ромын тусламж хүссэн. Хиеро саяхан Сицилид газардсан Пунийн удирдагч Ханнотой шууд нэгдсэн боловч консул Аппиус Клавдий Каудексийн удирдсан Ромчуудтай хийсэн тулалдааны үр дүн тодорхойгүй болж, Сиракуз руу ухарчээ.
Ромын хүчний шахалтаар 263 онд тэрээр Ромтой гэрээ байгуулж, Сицилийн зүүн өмнөд хэсэг болон зүүн эргийг Тауромениум хүртэл захирахаар болжээ.
Анхдугаар Пунийн дайны дараа
[засварлах | кодоор засварлах]Тэрээр МЭӨ 216 онд Каннагийн тулалдааны дараахан нас баржээ. Нас барах хүртлээ тэрээр Ромчуудад үнэнч хэвээр үлдэж, Пунийн дайны үеэр тэдэнд хүн хүч, хангамжаар байнга тусалдаг байв. Тэрээр хамгаалалтын зорилгоор хүчирхэг флоттой байсан бөгөөд хожим нь Ромчууд Сиракузыг бүслэх үеэр маш чухал үүрэг гүйцэтгэсэн хөдөлгүүрүүдийг бүтээхэд өөрийн алдарт хамаатан Архимедыг ажиллуулсан.
Эврика буюу Оллоо гэсэн алдарт үгтэй холбогдсон түүх
[засварлах | кодоор засварлах]Витрувийн ярьсан нэгэн түүхэнд өгүүлснээр, Хиеро сүмд зориулж тангараг өргөх титэм хийхээр алт нийлүүлсэн алтны дарханд хууртагдсан гэж сэжиглэжээ. Тэрээр тохиролцсоны дагуу бүх алтыг ашигласан эсэхийг Архимедаас асуужээ. Архимед титмийн нягтралыг хэмжихэд шаардлагатай шилжилтийн зарчмыг олж мэдээд Сиракузаар нүцгэн гүйж байхдаа "эврика, эврика!" гэж хашгирсан гэж ярьдаг. Архимед онгоцтой усанд орохдоо усны түвшин нэмэгдэж байгааг анзаарч байхдаа титмийн жигд бус хэлбэрийг хэмжихийн тулд усны шилжилтийг ашиглаж болохыг ойлгосон бөгөөд нээлтэд баярлан гадагш гүйж гарч, өөрийгөө хувцаслахаа мартжээ. Витрувий энэ түүхийг Архимедын арга нь алтны дархны луйврыг амжилттай илрүүлсэн гэж дүгнэжээ; дархан үнэхээр алтны зарим хэсгийг авч, оронд нь мөнгөөр сольсон байжээ.
Бусад
[засварлах | кодоор засварлах]Сиракузын засаглалын үеийн хөгжил цэцэглэлтийн зургийг Теокритийн арван зургаадугаар шүлэгт өгүүлсэн байдаг. II Хиерогийн хаанчлалын үед Сицилид архитектурын чимэглэлийн янз бүрийн хэлбэрийг нэвтрүүлсэн бөгөөд үүнийг "Хиерон архитектур" гэж нэгтгэн дүгнэдэг. Гэсэн хэдий ч эрдэм шинжилгээний зарим таамаглалаас ялгаатай нь эдгээр хэв маягийн шинэчлэлүүд нь Хиерогийн засаглалыг хууль ёсны болгох төв хөтөлбөрийн үр дүн байсан гэсэн нотолгоо байхгүй байна.
16-р зууны "Ханхүү" (6-р бүлэг) бүтээлдээ Макиавелли Хиерог онцгой сайн хүн бөгөөд өмнө нь жирийн хүн байсан ч ханхүүгийн эрх мэдэлд хүрсэн ховор жишээ гэж дурдаж, түүнийг Мосе, Кир, Тесей, Ромул нартай харьцуулсан байдаг.