Стоктон ба Дарлингтоны төмөр зам

Стоктон ба Дарлингтон төмөр зам (англи. The Stockton and Darlington Railway, S&DR) -1825-1863 онуудад Английн зүүн хойд хэсэгт үйл ажиллагаа явуулж байсан төмөр замын компани юм. Энэ нь дэлхийн хамгийн анхны уурын зүтгүүр ашигласан нийтийн зориулалттай төмөр зам байсан юм. Эхний шугам нь Шилдоны ойролцоох Дархэм муж дахь Дарлингтоны нүүрсний уурхайг Стоктон боомттой холбосон байна. Энэхүү 40 км урттай шугамыг 1825 оны 9-р сарын 27-нд албан ёсоор нээсэн. Усан онгоц руу төмөр замаар нүүрс тээвэрлэх нь маш хурдан ашигтай бизнес болж, удалгүй уг шугамыг Мидлсброгийн шинэ боомт хүртэл сунгасан байна. Нүүрсний вагоныг анх уурын тэргээр зөөдөг байсан бол 1833 онд уурын зүтгүүрээр хүн тээвэрлэдэг вагон гарч ирэх хүртэл зорчигчдыг морин тэргээр зөөдөг байжээ.

Түүх

Баян худалдаачин, аж үйлдвэрч Эдвард Пийз орон нутгийн нүүрсний уурхайнуудад үйлчлэх төмөр зам барих эрхийг парламентаас авчээ. Тэрээр тухайн үед аль хэдийн танигдсан инженер, зохион бүтээгч Жорж Стефенсоныг энэ төсөлдөө урьсан юм. Тэрээр Килингворт хотод 7 жил төмөр зам ажиллуулж, удирдаж байсан туршлагатай бөгөөд тэндээ өөрийн загварын уурын зүтгүүрийг боловсронгуй болгож байжээ. Жорж Стефенсон Эдвард Пийзийн тусламжтайгаар Их Британийн парламентаас шинээр баригдсан төмөр замд зүтгүүр ашиглах зөвшөөрлийг авчээ.

Жорж Стефенсон хуучин загвараасаа татгалзаж, зүтгүүрийн загварт зүтгүүрийн дамжуулалтын шинэ зарчмуудыг нэвтрүүлсэн боловч уурын зүтгүүрийнхээ хуучин дизайны зарим нарийн ширийн зүйлийг хадгалж үлдээсэн юм. Мөн зам тавих, зам тавих технологийг сайжруулсан. Жорж Стефенсонд эхний шатанд түүний хүү Роберт Стефенсон тусалж байжээ.

Улмаар Жорж Стивенсон түүний хүү Роберт болон Эдвард Пийз нар Ньюкасл хотод дэлхийн анхны зүтгүүрийн үйлдвэрийг байгуулжээ.

Зам дээр ажилласан анхны зүтгүүр нь Жорж Стефенсоны өөрийн үйлдвэрт барьсан Зүтгүүр №1 (Locomotion № 1) байв.