Су‑57

Су-57 (төслийн индекс Т-50, НАТО-гийн нууц нэрээр: Felon- «Гэмт хэрэгтэн») - Павел Сухойн нэрэмжит Зохион бүтээх туршилтын товчооны боловсруулсан Оросын тав дахь үеийн олон зориулалттай сөнөөгч онгоц юм. Энэхүү онгоц нь Оросын Агаарын сансрын хүчний Су-27 хүнд сөнөөгч онгоцыг орлох зориулалттай ажээ.

Т-50 гэсэн төслийн индекстэй уг туршилтын онгоц 2010 оны 1-р сарын 29-нд анхны нислэгээ хийсэн байна. 2013 онд Амур дахь Комсомольск дахь үйлдвэрт (туршилтын онгоцнуудыг угсарсан) цөөн тооны туршилтын онгоц үйлдвэрлэж эхлээд сөнөөгч онгоцнуудын цуврал үйлдвэрлэл 2019 оны хавар эхэлсэн байна. 2019 оны 6-р сард гурван хороог зэвсэглэх 76 онгоц нийлүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурсан. 2020 оны 12-р сарын 25-нд Оросын Агаар-Сансрын хүчин анхны сөнөөгч онгоцуудыг хүлээн авсан.

Хоёрдугаар шатны "Бүтээгдэхүүн-30" нэртэй хөдөлгүүртэй Су-57 онгоцны анхны нислэг 2017 оны 12-р сарын 5-нд болсон; эдгээр хөдөлгүүрийг үйлдвэрлэлийн онгоцонд 2027 онд гэхэд суурилуулахаар төлөвлөж байгаа ажээ.

Түүх

1980-аад оны сүүлээр Зөвлөлтийн Агаарын цэргийн хүчин "МиГ-29" болон "Су-27" онгоцыг орлох тав дахь үеийн сөнөөгч онгоцонд тавигдах шаардлагыг анх боловсруулсан байна. Эдгээр шаардлагын үндсэн дээр МиГ "1.44" төслийг, Сухойн Зохион бүтээх Товчоо Су-47 "Беркут" онгоцыг боловсруулсан. ЗХУ-ын задрал болон эдийн засгийн уналт нь уг онгоцыг цаашид бүтээх боломжгүй болж, "1.44" төслийг хожим нь санхүүжилт дутагдсанаас төслийг цуцалахад хүрсэн байна.

2001 оны 5-р сард Оросын Агаарын цэргийн хүчин тав дахь үеийн сөнөөгч онгоц болох ирээдүйтэй нисэхийн систем боловсруулах хөтөлбөрийг эхлүүлсэн. Урьдчилсан загварыг 2001 оны хоёрдугаар хагас болон 2002 оны эхээр боловсруулсан. 2017 оны 8-р сар хүртэл уг онгоцыг төслийн "Т-50" гэж нэрлэдэг байжээ.

2004 онд уг онгоцны загварыг Оросын Холбооны Улсын Ерөнхийлөгчид үзүүлжээ.

2010 оны 1-р сарын 29-нд Т-50 (Су-57) онгоцны анхны нислэгийн загвар анх удаа агаарт хөөрсөн бөгөөд ойролцоогоор 45 минут үргэлжилсэн нислэгийг дуусгасан. Онгоцыг гавьяат туршин нисгэгч, Оросын баатар Сергей Богдан жолоодсон.

2011 оны 3-р сарын 14-нд нислэгийн туршилтын үеэр Су-57 онгоц анх удаа дууны саадыг давсан. Энэ үед 40 туршилтын нислэг дуусаж, хэт хурдан туршилтын хөтөлбөр эхэлсэн байв.

2012 оны 7-р сарын 24-нд идэвхтэй фазын радараар тоноглогдсон гурав дахь нислэгийн загварыг турших ажил эхэлсэн. 2013 оны 10-р сарын 28-ны байдлаар 450 гаруй нислэг дууссан байна.

2015 оны 9-р сарын 18-нд туршилтын эцсийн шат эхэлсэн.

2016 оны 11-р сарын 17-нд долоо дахь Су-57 загвар анхны туршилтын нислэгээ дуусгасан. 2017 оны 8-р сарын 11-нд Оросын Агаар-Сансрын хүчний Ерөнхий командлагч Виктор Бондарев анх удаа төслийн Т-50 гэгддэг сөнөөгч онгоцны серийн дугаарыг Су-57 гэж албан ёсоор зарлав.

2022 оны 10-р сарын 21-нд сайжруулсан Су-57 онгоц нь нисэх онгоц хөгжүүлэх хөтөлбөрийнхөө хүрээнд анхны нислэгээ хийжээ. Нэгдсэн онгоц үйлдвэрийн корпорацын мэдээлснээр уг онгоцыг ОХУ-ын баатар Сергей Богдан жолоодсон бөгөөд нислэг 56 минут ямар ч асуудалгүй үргэлжилсэн байна. Онгоцыг ухаалаг багийн дэмжлэгтэйгээр онгоцон дээрх тоног төхөөрөмжийн багцыг турших, мөн шинэ төрлийн зэвсэг ашиглах чадварыг турших зорилгоор ашигласан. 2028 он гэхэд гурван агаарын хороог Су-57 сөнөөгч онгоцоор тоноглох болно гэж мэдэгджээ.

2024 оны эцэс гэхэд гэрээнд тусгагдсан 76 Су-57 онгоцноос 22-ыг нь хүргэхээр төлөвлөж байсан бөгөөд үлдсэн 54-ийг нь 2025-2028 онд нийлүүлэхээр болжээ.

2023 онд нийт 12 онгоц үйлдвэрлэсэн бөгөөд ингэснээр 2023 оны эцэс гэхэд нийт агаарын хүчний хэмжээг 22 онгоц болгон нэмэгдүүлнэ гэж төлөвлөж байсан боловч 2026 оны 2-р сарын байдлаар 21 ширхэг л байгаа юм.

Онгоцны өртөг

2010 оны зун онгоцны туршилтыг ажигласны дараа Оросын Холбооны Улсын Ерөнхийлөгч: "Хөгжлийн эхний шатанд 30 тэрбум рубль зарцуулсан бөгөөд төслийг дуусгахад дахин 30 тэрбум рубль шаардлагатай байна" гэж мэдэгджээ. Тэрээр хөдөлгүүр, зэвсэглэл болон бусад эд ангиудыг шинэчлэх ажил эхэлнэ гэж тайлбарлав. Түүнчлэн, Ерөнхийлөгчийн хэлснээр уг онгоц гадаадын онгоцнуудаас 2.5-3 дахин хямд байх болно гэжээ.

2012 онд Энэтхэгийн Агаарын цэргийн хүчин нэг Су-57 онгоцыг 100 сая доллараар худалдаж авахаар төлөвлөж байсан. Гэсэн хэдий ч 2018 оны 4-р сард Энэтхэгийн Агаарын цэргийн хүчин уг онгоцны хөгжүүлэлтэд ихээхэн саатал гарсан, өртөг мэдэгдэхүйц нэмэгдсэн, сөнөөгч онгоцны технологийн чадавхид эргэлзээ төрж байгаа тул төслийг үргэлжлүүлэхгүй гэж мэдэгджээ.

2019 оны 5-р сарын 15-нд Оросын Батлан хамгаалах яам 76 Су-57 сөнөөгч онгоц худалдаж авсан тухайгаа зарлав.

Онгоцны бүтэц

Су-57 онгоцны талаарх ихэнх мэдээллийг нууцалсан байдаг. Ийм учраас зөвхөн ойролцоо үзүүлэлтүүд нь мэдэгдэж байна. Су-57 нь далавчны дэлгэлт болон уртаараа F-22-оос том боловч Су-27-оос жижиг. Жингийн хувьд Су-27-той адил хүнд сөнөөгч онгоцны ангилалд багтах магадлалтай. Онгоц нь тав дахь үеийн сөнөөгч онгоцны бүх шаардлагыг бүрэн хангасан: илрүүлэлт багатай (үүнд нууц технологи болон электрон дайныг хослуулсан), энэ горимд 1500 км-ээс дээш зайд нисэх чадвартай, өндөр G хүчний дор маневр хийх чадвартай, дэвшилтэт электроникоор тоноглогдсон, олон үйлдэлт юм. Су-57 нь хиймэл оюун ухаан (эсвэл оператор)-оор баазаасаа хол зайд хүнгүй горимд алсаас удирдахаар бүтээгдсэн онцлогтой.