Теломер

Теломер нь шугаман хромосомын төгсгөлд байрлах, давтагддаг ДНХ-уурагт бүтэц бөгөөд геномын ДНХ-ийг задралаас хамгаалж, хромосомын төгсгөлийг ДНХ-ийн гэмтэл гэж танигдахаас сэргийлдэг. Эс хуваагдах бүрт эцсийн хуулбарлалтын асуудалын улмаас теломер богиносдог. Теломер хэт богино болоход эс хөгшрөлтийн төлөвт (сенесценц) шилжих эсвэл програмчлагдсан үхэл (апоптоз)-д ордог.

Теломераза хэмээх фермент нь давтагдах дарааллыг нэмж теломерийг уртасгах чадвартай. Энэ фермент нь үржлийн эс, үүдэл эс болон олон төрлийн хорт хавдрын эсэд идэвхтэй байдаг бөгөөд эсүүдийн хязгааргүй хуваагдах чадварт (эсийн мөнх чанарт) хувь нэмэр оруулдаг.

Теломерийн биологи нь хөгшрөлт, хорт хавдар болон нөхөн төлжих анагаах ухаантай нягт холбоотой. Богино теломер нь насжилттай холбоотой өвчин болон зарим удамшлын эмгэгтэй холбоотой байдаг бол теломеразын идэвхжил нь олон төрлийн хавдрын онцлог шинжийн нэг юм.

Эмчилгээний стратеги нь нэг талаас хорт хавдрын үед теломеразыг дарангуйлах, нөгөө талаас доройтлын гаралтай өвчний үед түүний идэвхийг түр хугацаанд нэмэгдүүлэхэд чиглэдэг. Гэвч эдгээр хоёр арга нь аюулгүй байдал болон ёс зүйн асуудлыг дагуулдаг.

Хичээлийн хэлэлцүүлгээр теломерийн уртыг хэрхэн хэмждэг, теломеразын үйл ажиллагаа яагаад маш нарийн зохицуулагддаг, мөн урт наслах боломж ба хорт хавдрын эрсдэлийн хоорондын тэнцвэр, харилцан хамаарлыг авч үзэж боломжтой.